Sáng hôm sau, Theobald ở trong phòng riêng bận rộn kèm cặp một cậu học trò, trong khi các cô tiểu thư nhà Allaby đang tụ họp trong phòng ngủ của cô chị cả, đánh bài cùng Theobald để tính chuyện thắng thua.
Người thắng cuộc là Christina, cô con gái thứ hai chưa chồng, lúc đó vừa tròn hai mươi bảy tuổi, tức là hơn Theobald bốn tuổi. Các em gái cô phàn nàn rằng để Christina cố gắng "bắt" lấy anh ta thì thật là lãng phí một người chồng, vì cô đã quá lớn tuổi, chẳng còn cơ hội nào; nhưng Christina tỏ thái độ cứng rắn, điều hiếm thấy ở cô vốn bản tính ôn hòa và dễ chịu. Mẹ cô thấy tốt hơn nên ủng hộ con gái, thế là hai cô em gây nguy hiểm được gửi đi thăm bạn bè ở nơi xa ngay lập tức, chỉ những cô nào có thể tin tưởng được mới được phép ở nhà. Mấy người anh em trai thậm chí còn chẳng nghi ngờ gì việc đang diễn ra và tin rằng việc cha mình tìm người hỗ trợ là vì ông thực sự cần đến nó.
Những cô con gái ở lại giữ đúng lời hứa và hết lòng giúp đỡ Christina, bởi ngoài tinh thần công bằng, họ còn nghĩ rằng Theobald càng sớm bị "tóm", thì một vị phó tế khác càng sớm được gọi đến để họ có thể tranh giành. Mọi việc được dàn xếp nhanh chóng đến nỗi hai cô em gái "không đáng tin" đã rời khỏi nhà trước cả lần viếng thăm tiếp theo của Theobald—tức là vào ngày Chủ nhật ngay sau lần đầu tiên.
Lần này Theobald cảm thấy hoàn toàn thoải mái trong ngôi nhà của những người bạn mới—bởi bà Allaby cứ khăng khăng bắt anh phải gọi họ như vậy. Bà nói rằng bà dành một sự quan tâm hiền mẫu cho các chàng trai trẻ, nhất là các mục sư. Theobald tin từng lời bà nói, cũng như anh đã tin cha mình và tất cả những người bề trên từ thuở nhỏ. Christina ngồi cạnh anh trong bữa tối và chơi bài khéo léo không kém gì lúc ở trong phòng ngủ của chị mình. Cô mỉm cười (nụ cười là một trong những thế mạnh của cô) mỗi khi anh nói chuyện với cô; cô bày ra tất cả những nét ngây thơ nhỏ nhặt và phô bày tất cả những món hàng nhỏ bé của mình theo cái cách mà cô tin là hấp dẫn nhất. Ai có thể trách cô đây? Theobald không phải là mẫu người lý tưởng mà cô từng mơ mộng khi đọc Byron trên lầu cùng các chị em, nhưng anh là một thực tế nằm trong tầm tay, và xét cho cùng thì anh cũng chẳng phải là một thực tế tồi tệ. Cô còn làm được gì nữa? Bỏ trốn ư? Cô không dám. Kết hôn với người thấp kém hơn rồi trở thành nỗi nhục của gia đình? Cô không dám. Ở nhà làm bà cô già rồi bị người ta cười chê? Nếu tránh được thì cô chẳng đời nào muốn thế. Cô đã làm điều duy nhất mà người ta có thể trông đợi. Cô đang chết đuối; Theobald có thể chỉ là một cọng rơm, nhưng cô có thể bám lấy anh, và cô đã làm đúng như vậy.
Nếu đường tình duyên thực sự chẳng bao giờ bằng phẳng, thì đường mai mối thực sự đôi khi lại suôn sẻ. Điểm duy nhất đáng phàn nàn trong trường hợp này là nó diễn ra hơi chậm. Theobald rơi vào vai diễn được phân cho mình dễ dàng hơn nhiều so với những gì bà Cowey và bà Allaby dám hy vọng. Anh trở nên mềm lòng trước cung cách quyến rũ của Christina: anh ngưỡng mộ cái giọng điệu đạo đức cao thượng trong mọi lời cô nói; sự dịu dàng của cô đối với chị em và cha mẹ mình, sự sẵn lòng đảm đương mọi gánh nặng nhỏ nhặt mà chẳng ai khác muốn đụng tới, phong thái hoạt bát của cô, tất cả đều mê hoặc một người vốn không quen với xã hội phụ nữ, nhưng vẫn là một con người bằng xương bằng thịt. Anh cảm thấy được tâng bốc bởi sự ngưỡng mộ kín đáo nhưng rõ ràng là chân thành của cô dành cho mình; cô dường như nhìn nhận anh ở một góc độ thuận lợi hơn, và hiểu anh hơn bất kỳ ai bên ngoài cái gia đình quyến rũ này. Thay vì gạt phắt anh đi như cha, anh chị em của anh từng làm, cô khuyến khích anh, lắng nghe chăm chú mọi điều anh muốn nói, và rõ ràng là muốn anh nói nhiều hơn nữa. Anh tâm sự với một người bạn học rằng giờ anh biết mình đang yêu rồi; anh thực sự yêu, vì anh thích ở bên cô Allaby hơn là ở bên mấy cô chị em của mình.
Ngoài những ưu điểm đã kể, cô còn một điểm nữa là sở hữu một giọng nữ trầm được cho là rất tuyệt vời. Giọng cô đúng là giọng nữ trầm, vì cô không thể hát nốt cao hơn nốt Rê. Khiếm khuyết duy nhất là giọng cô không xuống thấp tương ứng ở âm trầm: tuy nhiên, thời đó, giọng nữ trầm được hiểu là bao gồm cả giọng nữ cao nếu người đó không thể lên được các nốt nữ cao, và cũng chẳng cần thiết phải có chất giọng mà ngày nay chúng ta gán cho giọng nữ trầm. Những gì giọng hát của cô thiếu về âm vực và nội lực thì được bù đắp bằng cảm xúc mà cô đặt vào đó. Cô đã chuyển bài “Angels ever bright and fair” sang tông thấp hơn để phù hợp với giọng mình, qua đó chứng tỏ, như mẹ cô nói, là cô am hiểu tường tận các quy luật hòa âm; không chỉ làm vậy, mà ở mỗi khoảng lặng, cô còn thêm vào những nét trang trí arpeggio rải từ đầu này đến đầu kia phím đàn, theo nguyên tắc mà cô giáo dạy nhạc đã dạy; cô nhờ vậy mà thổi thêm sức sống và sự thú vị vào một bản nhạc mà ai cũng phải cảm thấy—theo lời cô nói—khá nặng nề ở dạng thức mà Handel đã để lại. Còn về cô giáo dạy nhạc, người này quả là một nhạc sĩ hiếm có tài nghệ: cô là học trò của tiến sĩ Clarke nổi tiếng ở Cambridge, và thường chơi bản overture vở Atalanta, được Mazzinghi biên soạn. Tuy nhiên, cũng phải mất một thời gian khá lâu Theobald mới lấy hết can đảm để thực sự cầu hôn. Anh thể hiện rất rõ rằng mình tin là đã phải lòng cô, nhưng tháng này qua tháng khác trôi qua, trong thời gian đó Theobald vẫn còn nhiều hy vọng đến mức ông Allaby không dám tỏ ra rằng ông có thể tự làm tròn bổn phận của mình, và đang dần mất kiên nhẫn với số lượng đồng nửa gine mà ông phải bỏ ra—vậy mà vẫn chẳng thấy lời cầu hôn nào. Mẹ của Christina quả quyết với anh rằng cô là cô con gái tuyệt vời nhất trên đời, và sẽ là một báu vật vô giá cho người đàn ông nào cưới cô. Theobald nhiệt tình phụ họa theo bà Allaby, nhưng dù vậy, mặc cho việc anh ghé thăm nhà thờ hai hoặc ba lần mỗi tuần, chưa kể những ngày Chủ nhật—anh vẫn không cầu hôn. “Nó vẫn còn son sắt lắm, ông Pontifex thân mến,” một hôm bà Allaby nói, “ít nhất thì tôi tin là thế. Không phải vì nó thiếu người hâm mộ đâu—ôi, không hề—nó đã có đủ phần của mình rồi, nhưng nó khó tính quá, quá khó tính. Tuy nhiên, tôi nghĩ nó sẽ khuất phục trước một người đàn ông vĩ đại và tử tế.” Và bà nhìn xoáy vào Theobald, khiến anh đỏ mặt; nhưng ngày tháng cứ trôi qua và anh vẫn không cầu hôn.
Một lần khác, Theobald thực sự tin tưởng kể cho bà Cowey nghe, và độc giả có thể đoán được bà đã kể cho anh nghe những gì về Christina. Bà Cowey thử dùng chiêu bài ghen tuông và ám chỉ về một tình địch tiềm năng. Theobald đã, hoặc giả vờ như đã, rất hoảng sợ; một chút ghen tuông sơ khai nhen nhóm trong lòng anh và anh bắt đầu tự hào tin rằng mình không chỉ đang yêu, mà là yêu cuồng si, nếu không thì anh đã chẳng bao giờ cảm thấy ghen tuông như vậy. Tuy nhiên, ngày này qua ngày khác vẫn trôi qua và anh không hề cầu hôn.
Nhà Allaby hành xử hết sức khôn ngoan. Họ chiều chuộng anh cho đến khi đường lui của anh gần như bị cắt đứt, mặc dù anh vẫn tự huyễn hoặc rằng mình vẫn còn lối thoát. Một hôm, khoảng sáu tháng sau khi Theobald trở thành vị khách hầu như ngày nào cũng ghé thăm nhà thờ, câu chuyện tình cờ chuyển sang đề tài đính hôn lâu dài. “Tôi không thích chuyện đính hôn kéo dài, ông Allaby ạ, ông thì sao?” Theobald vô ý thức thốt lên. “Không,” ông Allaby nói bằng giọng đầy ngụ ý, “cũng chẳng thích những cuộc tình kéo dài nữa,” và ông nhìn Theobald một cái nhìn mà anh không thể giả vờ là không hiểu. Anh quay lại Cambridge nhanh hết mức có thể, và vì sợ hãi cuộc đối thoại với ông Allaby mà anh cảm thấy sắp sửa xảy ra, anh đã viết bức thư sau đây và gửi đi Crampsford bằng người đưa tin riêng ngay chiều hôm đó. Bức thư có nội dung như sau:—
“Cô Christina thân mến nhất,—Tôi không biết liệu cô có đoán được tình cảm mà tôi đã dành cho cô bấy lâu nay—những tình cảm mà tôi đã cố hết sức che giấu vì sợ rằng sẽ kéo cô vào một cuộc đính hôn mà nếu cô đồng ý, sẽ phải kéo dài trong một khoảng thời gian đáng kể, nhưng dù thế nào đi nữa, tôi không thể che giấu chúng lâu hơn được nữa; tôi yêu cô, nồng nàn, tận tụy, và viết vài dòng này cầu xin cô làm vợ tôi, vì tôi không dám tin vào lưỡi mình sẽ diễn tả thỏa đáng mức độ tình cảm sâu đậm của tôi dành cho cô.
“Tôi không thể giả vờ trao cho cô một trái tim chưa từng biết đến tình yêu hay nỗi thất vọng. Tôi đã từng yêu, và trái tim tôi phải mất nhiều năm mới hồi phục sau nỗi đau khi nhìn thấy cô ấy thuộc về người khác. Tuy nhiên, điều đó đã qua rồi, và khi nhìn thấy cô, tôi vui mừng vì một nỗi thất vọng mà có lúc tôi đã nghĩ sẽ là tai họa đối với mình. Nó khiến tôi trở thành một người yêu ít nồng nhiệt hơn so với lẽ ra tôi đã có, nhưng nó lại tăng gấp mười lần khả năng trân trọng những nét quyến rũ của cô và mong muốn cô trở thành vợ tôi. Xin hãy cho tôi vài dòng trả lời qua người mang thư này để tôi biết liệu lời cầu hôn của tôi có được chấp nhận hay không. Nếu cô đồng ý, tôi sẽ đến ngay để bàn bạc chuyện này với ông bà Allaby, những người mà tôi hy vọng một ngày nào đó sẽ được phép gọi là cha mẹ.
“Tôi nên cảnh báo cô rằng trong trường hợp cô đồng ý làm vợ tôi, có lẽ phải mất nhiều năm nữa cuộc hôn nhân của chúng ta mới có thể thành hiện thực, vì tôi không thể kết hôn cho đến khi được trao một chức vụ ở trường đại học. Do đó, nếu cô thấy phù hợp để từ chối tôi, tôi sẽ cảm thấy buồn hơn là ngạc nhiên.—Luôn tận tụy của cô,
“THEOBALD PONTIFEX.”
Và đó là tất cả những gì nền giáo dục trường công và đại học đã có thể làm được cho Theobald! Tuy nhiên, về phần mình, anh cho rằng lá thư của mình khá tốt, và đặc biệt tự chúc mừng sự thông minh của bản thân khi bịa ra câu chuyện về mối tình trước đó, cái cớ mà anh định dùng để che chắn cho mình nếu Christina có phàn nàn về bất kỳ sự thiếu nồng nhiệt nào trong hành xử của anh đối với cô.
Tôi không cần phải thuật lại câu trả lời của Christina, tất nhiên là cô đồng ý. Dù Theobald sợ ông già Allaby đến thế nào, tôi không nghĩ anh sẽ lấy hết can đảm để thực sự cầu hôn nếu không vì thực tế là cuộc đính hôn bắt buộc phải kéo dài, trong thời gian đó biết bao nhiêu chuyện có thể xảy ra để hủy bỏ nó. Dù anh có thể đã không tán thành những cuộc đính hôn lâu dài đối với người khác, tôi nghi ngờ rằng anh chẳng có phản đối cụ thể nào đối với chúng trong trường hợp của chính mình. Một cặp tình nhân cũng giống như hoàng hôn và bình minh: ngày nào cũng có, nhưng chúng ta hiếm khi nhìn thấy chúng. Theobald đóng vai một người tình nồng nhiệt nhất có thể tưởng tượng, nhưng, để dùng từ ngữ thông tục đang thịnh hành vào lúc đó, tất cả chỉ là “vẻ bề ngoài”. Christina đang yêu, thực ra cô đã yêu đến hai mươi lần trước đó rồi. Nhưng Christina là người dễ xúc động và thậm chí không thể nghe thấy cái tên “Missolonghi” được nhắc đến mà không òa khóc. Khi Theobald vô tình để quên chiếc cặp đựng bài giảng vào một ngày Chủ nhật, cô đã ôm nó ngủ và đau khổ khi đến ngày Chủ nhật tiếp theo, cô như thể phải nhả nó ra; nhưng tôi không nghĩ Theobald đã từng mang cả chiếc bàn chải đánh răng cũ của Christina lên giường cùng anh. Chà, tôi đã từng biết một thanh niên nọ lấy được đôi giày trượt băng của người tình và ngủ với chúng suốt hai tuần liền và khóc khi phải trả lại chúng.