Bức thư vừa dẫn cho thấy mối bận tâm của Christina về phúc lợi vĩnh hằng của các con trai mình lớn đến mức nào so với phúc lợi tạm thời. Người ta cứ ngỡ bà đã gieo đủ thứ "hạt giống hoang dại" tôn giáo đến mức này là quá đủ rồi, nhưng bà vẫn còn khối để mà gieo. Với tôi, dường như những ai hạnh phúc ở thế gian này mới là người tốt và đáng mến hơn những kẻ không hạnh phúc; và do đó, trong trường hợp có Phục sinh và Ngày Phán xét, họ là những người có nhiều khả năng nhất được coi là xứng đáng với thiên đường. Có lẽ chính nhận thức mơ hồ, vô thức về điều này là lý do tại sao Christina lại lo lắng cho hạnh phúc trần thế của Theobald đến thế, hay đó chỉ đơn thuần là do niềm tin rằng phúc lợi vĩnh hằng của anh ta là điều đương nhiên, và việc cần làm chỉ là đảm bảo hạnh phúc trần thế cho anh ta? Anh ta phải "thấy các con trai mình biết vâng lời, tình cảm, chú ý đến những ước muốn của anh ta, biết hy sinh bản thân và siêng năng" – quả là một danh sách các đức tính thuận tiện nhất cho bậc cha mẹ; anh ta không bao giờ phải đỏ mặt vì những trò ngu xuẩn của những đứa con "mang ơn anh ta quá nhiều", và "có bổn phận đầu tiên là phải chăm lo cho hạnh phúc của anh ta." Sự chăm sóc của người mẹ thật giống làm sao! Phần lớn là sự lo lắng sợ rằng con cái sẽ nảy sinh mong muốn và cảm xúc của riêng mình, vốn có thể gây ra nhiều khó khăn, dù là tưởng tượng hay thực tế. Đây chính là gốc rễ của mọi tai ương; nhưng dù mệnh đề cuối này có được công nhận hay không, thì ít nhất chúng ta cũng thấy rằng Christina có sự đánh giá khá sắc bén về bổn phận của con cái đối với cha mẹ, và cảm thấy việc thực hiện những bổn phận đó đầy đủ là một nhiệm vụ khó khăn đến mức bà rất nghi ngờ liệu Ernest và Joey có thể làm chủ được nó hay không. Thực tế rõ ràng là cái nhìn chia tay mà bà dành cho chúng chỉ toàn là sự nghi kỵ. Nhưng với Theobald thì chẳng có chút nghi kỵ nào; việc anh ta dành cả đời cho con cái mình – chà, điều đó hiển nhiên đến mức chẳng cần phải nói ra làm gì.
Xin hỏi, làm sao một đứa trẻ mới chỉ ngoài năm tuổi, được nuôi dạy trong bầu không khí ngập tràn kinh cầu, thánh ca, bài toán và những buổi tối Chủ nhật hạnh phúc – chưa kể đến những trận đòn roi diễn ra hằng ngày vì những bài kinh và thánh ca kể trên, điều mà nữ tác giả của chúng ta không hề nhắc tới – làm sao một đứa trẻ được giáo dưỡng như thế có thể phát triển lành mạnh hay mạnh mẽ, ngay cả khi theo cách riêng của mình, mẹ nó chắc chắn rất thương nó và đôi khi còn kể chuyện cho nó nghe? Liệu có cặp mắt độc giả nào không nhận ra cơn thịnh nộ sắp giáng xuống đầu kẻ nào được nuôi nấng dưới bóng hình của bức thư vừa dẫn ở trên?
Tôi thường nghĩ rằng Giáo hội La Mã thật khôn ngoan khi không cho phép các linh mục kết hôn. Quả thực, ở Anh, người ta thường thấy con cái của các giáo sĩ thường không được như ý muốn. Lời giải thích rất đơn giản, nhưng lại thường bị bỏ qua đến mức tôi có lẽ được phép đưa ra ở đây.
Người ta kỳ vọng giáo sĩ phải là một loại "Ngày Chủ nhật bằng xương bằng thịt". Những hành động có thể coi là nhẹ nhàng ở tầng lớp thường dân vào ngày thường thì tuyệt đối không được phép xảy ra ở họ. Họ được trả tiền để làm công việc sống một cuộc đời khắc kỷ hơn những người khác. Đó là lẽ tồn tại của họ. Nếu giáo dân cảm thấy họ làm được điều này, họ sẽ tán đồng, vì họ coi giáo sĩ như phần đóng góp của chính mình vào cái mà họ cho là cuộc sống thánh thiện. Đây là lý do tại sao giáo sĩ thường được gọi là "vicar" – vì họ là người thay mặt gánh vác phần đức hạnh đại diện cho những người được giao phó cho họ. Nhưng ngôi nhà của giáo sĩ cũng là thành trì của họ giống như bất kỳ người Anh nào khác, và với họ, cũng như những người khác, sự căng thẳng phi tự nhiên ở nơi công cộng thường dẫn đến sự kiệt quệ khi sự căng thẳng đó không còn cần thiết nữa. Con cái của họ là những đối tượng không có khả năng tự vệ nhất mà họ có thể tiếp cận, và trong mười trường hợp thì chín trường hợp họ sẽ trút bầu tâm sự lên đầu những đứa trẻ ấy.
Hơn nữa, một giáo sĩ hầu như không bao giờ cho phép bản thân nhìn thẳng vào sự thật một cách công bằng. Công việc của họ là ủng hộ một phe; do đó, họ không thể kiểm chứng một cách khách quan phe còn lại.
Chúng ta quên mất rằng mỗi giáo sĩ có một giáo xứ hay một chức vụ đều là người được trả lương để biện hộ, giống hệt như luật sư đang cố gắng thuyết phục bồi thẩm đoàn tuyên trắng án cho bị cáo. Chúng ta nên lắng nghe họ với cùng sự hoài nghi về phán quyết, cùng sự cân nhắc thấu đáo các lập luận của luật sư bên đối lập, như cách một thẩm phán làm khi xét xử một vụ án. Trừ khi chúng ta biết rõ những điều này và có thể trình bày chúng theo cách mà đối thủ phải thừa nhận là đại diện công bằng cho quan điểm của họ, nếu không chúng ta không có quyền tuyên bố rằng mình đã hình thành nên một ý kiến nào cả. Bất hạnh ở chỗ, theo luật pháp của đất nước, chỉ một phía được phép lên tiếng.
Theobald và Christina cũng không phải là ngoại lệ đối với quy luật chung đó. Khi họ đến Battersby, họ có mọi khao khát để hoàn thành bổn phận ở vị trí của mình và cống hiến hết mình cho danh dự và vinh quang của Chúa. Nhưng bổn phận của Theobald là phải nhìn nhận danh dự và vinh quang của Chúa qua con mắt của một Giáo hội đã tồn tại ba trăm năm mà không tìm thấy lý do gì để thay đổi dù chỉ một trong những ý kiến của mình.
Tôi nghi ngờ liệu anh ta có bao giờ đi xa đến mức nghi ngờ sự sáng suốt của Giáo hội mình về bất kỳ vấn đề đơn lẻ nào hay không. Khả năng đánh hơi những rắc rối tiềm tàng của anh ta khá nhạy bén; Christina cũng vậy, và nhiều khả năng nếu một trong hai người phát hiện ra những triệu chứng thiếu đức tin dù là nhỏ nhất ở bản thân, họ sẽ dập tắt nó ngay lập tức, dứt khoát không kém gì cách họ đối xử với những dấu hiệu bướng bỉnh ở Ernest – và tôi tưởng tượng là còn thành công hơn nữa. Tuy nhiên, Theobald tự coi mình, và thường được coi là, và thực sự có lẽ là, một người đặc biệt trung thực; quả thực, anh ta thường được xem là hiện thân của tất cả những đức tính khiến người nghèo trở nên đáng kính và người giàu được tôn trọng. Theo thời gian, anh và vợ đã bị thuyết phục đến mức vô thức rằng không ai có thể sống dưới mái nhà của họ mà không có lý do sâu sắc để biết ơn. Con cái, người hầu, giáo dân của họ hẳn phải cảm thấy may mắn vì đương nhiên họ thuộc về họ. Chẳng có con đường nào dẫn đến hạnh phúc ở thế gian này hay kiếp sau, ngoài con đường mà chính họ đã đi, không có người tốt nào mà không suy nghĩ giống họ về mọi chủ đề, và không có người hợp lý nào lại có những nhu cầu mà việc thỏa mãn chúng lại gây bất tiện cho họ – Theobald và Christina.
Đó là lý do vì sao con cái họ lại xanh xao và ốm yếu; chúng đang bị "nhớ nhà". Chúng đang chết đói vì bị nhồi nhét quá mức những thứ sai lệch. Thiên nhiên đã trừng phạt chúng, nhưng lại không trừng phạt Theobald và Christina. Tại sao thiên nhiên lại làm thế? Họ đâu có phải sống một cuộc đời chết đói. Trên thế giới này có hai loại người, những kẻ gây tội và những kẻ phải chịu tội; nếu một người buộc phải thuộc về một trong hai loại, thì tốt hơn là nên thuộc về loại thứ nhất thay vì loại thứ hai.