Tôi đã bắt đầu quý mến nó kể từ đêm Towneley gọi tôi đến, và sang hôm sau tôi thấy nó thể hiện khá tốt. Tôi cũng có thiện cảm với nó trong buổi gặp gỡ tại nhà tù, và muốn tìm hiểu thêm để có thể đưa ra đánh giá của riêng mình. Tôi đã sống đủ lâu để hiểu rằng đôi khi những kẻ làm nên chuyện lớn sau này lại chẳng mấy khôn ngoan thời trẻ; biết rằng nó sẽ mãn hạn tù vào ngày 30, tôi đã chờ đợi và vì có sẵn một căn phòng trống, tôi khăng khăng mời nó ở lại nhà mình cho đến khi nó định liệu được hướng đi.
Vì lớn tuổi hơn nó rất nhiều, tôi ngỡ rằng mình sẽ dễ dàng thuyết phục được nó, nhưng nó nhất quyết không chịu. Nó chỉ đồng ý ở lại như một vị khách cho đến khi tìm được căn phòng cho riêng mình, và nó sẽ bắt tay vào tìm kiếm ngay lập tức.
Nó vẫn còn rất bất an, nhưng dần khá hơn khi dùng bữa sáng – không phải thứ đồ ăn nhà tù – trong một căn phòng tiện nghi. Nhìn nó thích thú với mọi thứ xung quanh khiến tôi thấy vui lây; lò sưởi đang cháy đỏ, những chiếc ghế bành êm ái, tờ *Times*, con mèo của tôi, những chậu hoa phong lữ đỏ bên cửa sổ, chưa kể đến cà phê, bánh mì bơ, xúc xích, mứt cam, v.v. Mọi thứ đối với nó đều tràn đầy niềm vui sướng tột cùng. Những cây tiêu huyền vẫn còn xanh lá; nó cứ đứng dậy khỏi bàn ăn để ngắm nhìn chúng; nó bảo rằng chưa bao giờ nó hiểu được niềm hạnh phúc thực sự khi thưởng thức những điều bình dị như thế này. Nó vừa ăn, vừa ngắm nhìn, vừa cười rồi lại khóc, với những cảm xúc mà tôi không thể nào quên hay diễn tả nổi.
Nó kể cho tôi nghe cha mẹ nó đã mai phục thế nào khi nó sắp sửa rời nhà tù. Tôi vô cùng giận dữ và nhiệt liệt tán thưởng những gì nó đã làm. Nó rất biết ơn tôi vì điều đó. Nó bảo rằng, người khác cứ khuyên nó nên nghĩ đến cha mẹ thay vì bản thân, nên thật an ủi khi tìm được một người có cùng góc nhìn với nó. Ngay cả khi tôi không đồng ý, tôi cũng sẽ không nói ra, nhưng tôi hoàn toàn ủng hộ quan điểm của nó, và tôi cũng cảm kích nó vì đã chia sẻ cách nhìn nhận sự việc giống mình, cũng như nó cảm kích tôi vậy. Dẫu cực kỳ ghét Theobald và Christina, nhưng tôi lại ở trong thế thiểu số tuyệt đối với những ý kiến mà mình đã đúc kết về họ, nên thật dễ chịu khi tìm được một người cùng chí hướng.
Rồi một khoảnh khắc tồi tệ ập đến với cả hai chúng tôi.
Có tiếng gõ cửa, nghe như tiếng khách chứ không phải người đưa thư.
"Lạy Chúa," tôi thốt lên, "sao chúng ta lại không chốt cửa ngoài nhỉ? Có khi đó là cha cậu đấy. Nhưng chắc ông ta khó mà đến vào giờ này! Vào phòng ngủ của tôi ngay."
Tôi ra mở cửa, và đúng như dự đoán, chính là Theobald và Christina. Tôi không thể từ chối cho họ vào và buộc phải lắng nghe phiên bản câu chuyện của họ, về cơ bản cũng trùng khớp với Ernest. Christina khóc nức nở – Theobald thì đùng đùng nổi giận. Sau khoảng mười phút, trong lúc tôi cam đoan rằng mình không hề biết con trai họ đang ở đâu, tôi đã tiễn cả hai người họ về. Tôi thấy họ nhìn đầy nghi ngờ vào những dấu vết rõ ràng cho thấy có người vừa dùng bữa sáng cùng tôi, và họ rời đi với thái độ thách thức, nhưng dù sao tôi cũng đã tống khứ được họ. Ernest tội nghiệp bước ra, trông nhợt nhạt, hoảng sợ và bấn loạn. Nó chỉ nghe thấy tiếng người nhưng không nghe rõ, nên không chắc liệu kẻ thù có thể thắng thế trước tôi hay không. Lần này chúng tôi đã chốt cửa kỹ càng, và chẳng bao lâu sau, nó bắt đầu bình tâm trở lại.
Sau bữa sáng, chúng tôi bàn bạc về tình hình hiện tại. Tôi đã lấy lại tủ quần áo và sách vở của nó từ chỗ bà Jupp, nhưng để lại đồ đạc, tranh ảnh và cây đàn piano, cho bà Jupp sử dụng những thứ đó để bà ấy có thể cho thuê phòng kèm nội thất, thay cho khoản phí trông coi đồ đạc. Ngay khi nghe tin tủ quần áo đã ở gần đây, Ernest liền lấy ra bộ đồ nó mặc trước khi thụ phong, và thay vào ngay lập tức; theo tôi thấy, điều này làm vẻ ngoài của nó khá hơn nhiều.
Sau đó, chúng tôi bàn đến vấn đề tài chính của nó. Nó đã nhận được mười bảng từ Pryer chỉ một hoặc hai ngày trước khi bị bắt, và trong ví vẫn còn khoảng bảy tám bảng khi vào tù. Số tiền này đã được hoàn lại khi nó ra tù. Nó luôn trả tiền mặt cho mọi thứ mua sắm, nên không có nợ nần gì phải khấu trừ. Ngoài ra, nó còn có quần áo, sách vở và đồ đạc. Như tôi đã nói, nó có thể nhận được 100 bảng từ cha nếu đồng ý di cư, nhưng cả Ernest và tôi (vì nó đã bị tôi thuyết phục theo ý mình) đều đồng ý rằng tốt hơn nên từ chối. Đó là tất cả những gì nó biết về tài sản của mình.
Nó cho biết dự định sẽ thuê ngay một căn gác mái không đồ đạc ở phía sau trong một ngôi nhà yên tĩnh nhất có thể, giá chừng ba, bốn shilling một tuần, và tìm kiếm công việc thợ may. Tôi nghĩ bắt đầu với việc gì không quá quan trọng, vì tôi khá chắc rằng chẳng bao lâu sau nó sẽ tìm được lối đi phù hợp nếu có thể bắt đầu với bất cứ công việc nào. Khó khăn nằm ở chỗ làm sao để nó bắt đầu. Chỉ biết cắt may quần áo thôi là chưa đủ – nghĩa là có "công cụ" của người thợ may là chưa đủ; nó phải được đưa vào một hiệu may và được hướng dẫn một thời gian bởi người biết cách giúp đỡ nó.
Phần còn lại trong ngày, nó dành để tìm phòng, và chẳng bao lâu đã tìm được, đồng thời làm quen với cuộc sống tự do. Buổi tối, tôi đưa nó đến nhà hát Olympic, nơi Robson lúc đó đang diễn vở kịch nhại *Macbeth*, và nếu tôi nhớ không lầm thì bà Keeley đóng vai Phu nhân Macbeth. Trong cảnh trước vụ mưu sát, Macbeth nói rằng ông ta không thể giết Duncan khi nhìn thấy đôi ủng của ông ta ở trên chiếu nghỉ. Phu nhân Macbeth đã dập tắt sự do dự của chồng bằng cách kẹp ông ta vào nách và khiêng ra khỏi sân khấu, mặc cho ông ta vùng vẫy và gào thét. Ernest cười đến rơi nước mắt. "Sau cảnh này thì Shakespeare quả là nhảm nhí," nó vô tình thốt lên. Tôi nhớ đến bài tiểu luận của nó về các nhà soạn kịch Hy Lạp, và càng yêu mến nó hơn bao giờ hết.
Hôm sau nó bắt đầu tìm việc, và tôi không gặp nó cho đến khoảng năm giờ chiều, khi nó về và nói rằng không thành công. Ngày hôm sau và ngày hôm sau nữa cũng vậy. Bất cứ nơi nào nó đến đều bị từ chối thẳng thừng và thường bị đuổi thẳng cổ khỏi cửa hiệu; dù không nói gì, nhưng nhìn biểu cảm trên khuôn mặt, tôi biết nó đang bắt đầu hoảng sợ và nghĩ rằng mình sẽ phải ra tay cứu giúp. Nó nói đã hỏi han rất nhiều nơi và luôn nhận được cùng một câu trả lời. Nó nhận ra rằng tiếp tục công việc cũ thì dễ, nhưng dấn thân vào một lĩnh vực mới lại rất khó khăn.
Nó kể chuyện mình trò chuyện với người bán cá ở Leather Lane, nơi nó đến mua một con cá trích cho bữa trà chiều, cuộc trò chuyện diễn ra tình cờ như thể vì tò mò chứ không vì mục đích gì cả. "Bán buôn ấy à," chủ cửa hàng nói, "Chẳng ai tin nổi người ta có thể bán được những gì chỉ với một hay hai xu nếu biết cách làm đâu. Lấy ốc sên làm ví dụ nhé. Tối thứ Bảy rồi, tôi và con bé Emma này đã bán được 7 bảng tiền ốc sên từ tám giờ đến mười một giờ rưỡi — hầu hết đều bán lẻ từng xu hay hai xu một — đôi khi nửa xu, nhưng không nhiều. Chính hơi nước làm nên chuyện đấy. Chúng tôi cứ đun cho nóng hổi, và bất cứ khi nào hơi nước bốc mạnh từ dưới hầm lên mặt vỉa hè, người ta lại đổ xô vào mua, còn khi hơi nước giảm bớt thì họ lại thôi mua; thế nên chúng tôi phải đun đi đun lại cho đến khi bán sạch. Vấn đề là ở chỗ đó đấy; nếu biết nghề thì bán được, không biết thì sớm muộn cũng hỏng bét thôi. Chứ nếu không có hơi nước đó, cả đêm tôi chẳng bán nổi 10 xu tiền ốc sên ấy chứ."
Câu chuyện này, cùng nhiều câu chuyện tương tự khác mà nó nghe được từ những người khác, càng khiến Ernest quyết tâm đặt cược vào nghề may – nghề duy nhất mà nó biết chút ít – thế nhưng đã ba, bốn ngày trôi qua mà việc làm vẫn xa vời như trước.
Lúc này tôi mới làm điều mà lẽ ra phải làm từ trước, đó là tìm đến người thợ may của chính tôi, người tôi đã giao dịch hơn một phần tư thế kỷ, để hỏi ý kiến ông ta. Ông ta tuyên bố kế hoạch của Ernest là vô vọng. "Nếu," ông Larkins, tên của người thợ may, nói, "cậu ta bắt đầu từ năm mười bốn tuổi thì còn được, nhưng một người hai mươi bốn tuổi thì không thể chịu nổi việc bị tống vào xưởng đầy thợ may khác; cậu ta sẽ không hòa hợp được với họ, và họ cũng vậy; ông không thể mong cậu ta 'thân thiết, hòa đồng' với họ, và cũng không thể mong những người thợ khác quý mến cậu ta nếu cậu ta không làm thế. Một người phải từng trải qua cảnh khốn cùng vì rượu chè hay có sở thích bẩm sinh với những hạng người thấp kém mới có thể hòa hợp với những kẻ có quá trình đào tạo khác hẳn cậu ta."
Ông Larkins còn nói thêm nhiều điều nữa và kết thúc bằng việc dẫn tôi đi xem nơi những người thợ của ông ta làm việc. "Đây là thiên đường," ông ta nói, "nếu so với hầu hết các xưởng khác. Ông nghĩ có vị khách nào chịu nổi bầu không khí này trong hai tuần không?"
Tôi thấy nhẹ nhõm khi thoát khỏi bầu không khí nóng nực, hôi hám đó sau năm phút, và nhận ra rằng sẽ chẳng có viên gạch nào trong nhà tù của Ernest được nới lỏng nếu nó đến làm việc giữa những người thợ may trong một cái xưởng như thế này.
Ông Larkins kết luận rằng ngay cả khi người được tôi bảo trợ có là một thợ lành nghề hơn nhiều so với khả năng thực tế của cậu ta, thì cũng chẳng có ông chủ nào dám nhận cậu ta vào làm, vì sợ gây xáo trộn trong đám thợ.
Tôi ra về, cảm thấy đáng lẽ mình phải tự nghĩ ra tất cả những điều này, và càng thêm bối rối không biết có nên đưa cho cậu bạn trẻ của mình vài nghìn bảng và gửi cậu ta ra nước ngoài hay không, thì khi trở về nhà vào khoảng năm giờ chiều, tôi thấy cậu ta đang đợi mình, vẻ mặt rạng rỡ, tuyên bố rằng cậu ta đã tìm được tất cả những gì mình cần.