Ernest vì thế mà bị thất sủng ngay từ đầu kỳ nghỉ, nhưng chẳng bao lâu sau đã xảy ra một biến cố đưa cậu dấn sâu vào những lỗi lầm mà so với chúng, mọi tội lỗi trước kia của cậu chỉ đáng coi là chuyện vặt vãnh.
Trong số gia nhân tại tư dinh mục sư có một cô gái vô cùng xinh xắn tên là Ellen. Cô quê ở Devonshire, là con gái một người đánh cá bị chết đuối từ khi cô còn thơ ấu. Mẹ cô mở một sạp hàng xén nhỏ tại ngôi làng chồng từng sinh sống, chật vật lắm mới lần hồi qua ngày. Ellen ở với mẹ cho tới năm mười bốn tuổi mới bắt đầu đi ở. Bốn năm sau, khi độ mười tám nhưng vóc dáng nở nang trông chừng đã trạc hai mươi, cô được tiến cử nhiệt tình cho Christina, người lúc bấy giờ đang cần một hầu gái, và đến nay cô đã ở Battersby được khoảng mười hai tháng.
Như tôi đã nói, cô bé ấy đẹp một cách lạ lùng; nàng toát lên vẻ tràn đầy sức sống và dịu hiền tuyệt hảo, trên gương mặt quả thực luôn phảng phất nét an nhiên làm say đắm hầu như bất cứ ai ngắm nhìn; trông nàng như thể cuộc đời xưa nay vẫn luôn êm đềm và mãi mãi sẽ là như thế, chẳng có cảnh ngộ éo le nào có thể khiến nàng phiền muộn quá lâu với chính mình hay bực dọc với tha nhân. Nước da nàng tươi sáng, đôi má ửng hồng; đôi mắt màu xám tro với dáng hình tuyệt mỹ; bờ môi đầy đặn tĩnh lặng, phảng phất nét gì đó tựa hồ tượng Nhân Sư Ai Cập. Khi biết nàng đến từ Devonshire, tôi mường tượng như thấy một dòng máu Ai Cập xa xăm chảy trong huyết quản cô gái, bởi tôi từng nghe kể, dẫu chẳng rõ câu chuyện ấy có căn cứ xác thực hay chăng, rằng người Ai Cập đã từng lập làng mạc trên bờ biển Devonshire và Cornwall từ rất lâu trước khi La Mã thôn tính đảo quốc Anh. Mái tóc nàng mang sắc nâu óng ả, và thân hình—tầm vóc vừa phải—đẹp không tì vết, nếu có chăng tì vết thì cũng chỉ là hơi đẫy đà một chút. Tựu trung lại, nàng thuộc tuýp thiếu nữ khiến người ta phải tự hỏi làm sao nàng có thể ở vậy thêm dù chỉ một tuần hay một ngày nữa.
Gương mặt nàng (như phần lớn gương mặt con người ta, dẫu tôi thừa nhận đôi khi chúng cũng dối lừa) là một chỉ dấu khá chuẩn xác cho tâm tính. Nàng hiền hậu tới mức ai nấy trong nhà đều mến yêu, tôi tin là không loại trừ cả Theobald, theo một chừng mực nào đó. Riêng Christina thì dành cho nàng sự quan tâm nồng hậu nhất; mỗi tuần bà lại gọi nàng lên phòng ăn hai lần để chuẩn bị cho lễ Thêm Sức (bởi do một sơ suất nào đó cô bé chưa bao giờ được nhận lễ này) bằng cách giảng giải địa lý xứ Palestine và những lộ trình thánh Paul từng qua trong các chuyến du hành ở Tiểu Á.
Khi Giám mục Treadwell đích thân giá lâm Battersby để cử hành lễ Thêm Sức (Christina đã thỏa lòng ước mong, ngài nghỉ đêm tại Battersby, bà mở tiệc chiêu đãi linh đình và gọi ngài là “Đức Giám mục của con” không ngớt), ngài bị gương mặt thanh tú cùng phong thái khiêm nhường của nàng cuốn hút đến mức, lúc đặt tay chúc phước cho nàng, ngài đã dò hỏi Christina. Khi bà đáp Ellen là một trong những gia nhân của nhà mình, vị giám mục—theo như bà nghĩ hoặc cố tình muốn nghĩ—dường như hết sức hài lòng vì một cô gái xinh xắn dường ấy lại tìm được một chốn dung thân tốt lành đến thế.
Vào những ngày nghỉ, Ernest thường dậy sớm để tập đàn piano trước bữa điểm tâm nhằm tránh làm kinh động ba má—hay đúng hơn có lẽ là để khỏi bị hai người kinh động. Ellen thường có mặt ở đó, quét dọn và lau bụi phòng khách trong lúc cậu chơi đàn; vốn là đứa trẻ dễ kết bạn, cậu bé nhanh chóng trở nên rất mực quấn quýt cô bé hầu gái. Bình thường cậu chẳng mảy may nhạy cảm trước sức quyến rũ của phái đẹp, thực ra cậu cũng chưa từng tiếp xúc với người phụ nữ nào ngoài các dì họ Allaby, dì Alethea, mẹ, cô em gái Charlotte và bà Jay; đôi khi cậu cũng phải ngả mũ chào các cô tiểu thư nhà Skinner, và mỗi lần như thế cậu cảm giác như muốn độn thổ cho xong, nhưng với Ellen thì cậu chẳng hề e dè ngượng ngùng, hai người đã trở thành đôi bạn tri kỷ thắm thiết.
Có lẽ cũng may là Ernest không ở nhà liền một mạch quá lâu, vả lại tình cảm cậu dành cho nàng lúc này tuy nồng nhiệt nhưng thuần túy thanh cao. Cậu không chỉ ngây thơ, mà còn ngây thơ đến mức đáng thương—thậm chí có thể nói là đáng trách. Sở dĩ cậu quý nàng là bởi nàng chẳng bao giờ quở mắng cậu, lúc nào cũng mỉm cười đôn hậu; thêm nữa nàng lại thích nghe cậu dạo đàn, điều đó càng tiếp thêm hứng khởi cho ngón đàn của cậu. Giờ phút ban mai được tự do bên phím dương cầm quả thực là điều tuyệt vời nhất của kỳ nghỉ trong mắt Ernest, bởi khi ở trường cậu chỉ có thể lén lút gõ đàn tại cửa hiệu của ông Pearsall, người bán nhạc cụ rong.
Kỳ nghỉ giữa hè năm nay trở về, cậu bàng hoàng khi thấy người bạn thân thiết của mình trông xanh xao và ốm yếu. Mọi nét vui tươi rạng rỡ đều biến mất, sắc hồng trên má đã bay biến, nom nàng như sắp sửa gầy mòn vì lao phổi. Nàng bảo rằng mình buồn phiền vì mẹ đang đau ốm, và e sợ bản thân cũng chẳng còn sống được bao lâu nữa trên cõi đời này. Lẽ dĩ nhiên, Christina nhận ra sự đổi thay đó. “Mẹ thường nhận thấy,” bà nói, “những đứa con gái hồng hào khỏe mạnh bao nhiêu thì lại là những đứa chóng tàn tạ bấy nhiêu. Mẹ đã cho nó uống thuốc calômel và bột James liên tục, dù nó chẳng thích thú gì, nhưng mẹ nghĩ lần tới bác sĩ Martin ghé qua, mẹ phải để ông ấy khám cho nó xem sao.”
“Được thôi, mình à,” Theobald đáp, và thế là trong lần ghé thăm tiếp theo của bác sĩ Martin, Ellen được gọi lên. Bác sĩ Martin nhanh chóng phát hiện ra điều mà có lẽ chính Christina cũng đã nhìn thấy, giá như tâm trí bà có thể hình dung nổi một căn bệnh như thế lại phát tác nơi một đứa hầu gái sống chung dưới một mái nhà với Theobald và bà—những con người mà sự trinh bạch trong đời sống hôn nhân đáng lý phải che chở cho bất kỳ kẻ độc thân nào lảng vảng quanh họ khỏi mọi mầm mống tội lỗi.
Khi vỡ lẽ ra rằng chỉ ba bốn tháng nữa Ellen sẽ làm mẹ, bản tính nhân từ vốn có của Christina hẳn đã thôi thúc bà xử lý sự việc khoan dung hết mức có thể, nếu như nỗi hoảng loạn không choán lấy tâm trí bà: sợ rằng bất kỳ sự dung thứ nào từ phía bà và Theobald cũng sẽ bị diễn giải thành sự dung túng, dù là nhỏ nhất, cho một tội ác tày đình đến thế; do vậy bà lập tức đinh ninh rằng việc duy nhất phải làm là thanh toán tiền công cho Ellen, rồi tống khứ cô ả cùng toàn bộ hành lý ngay tức khắc ra khỏi ngôi nhà mà đức hạnh thanh khiết đã đặc biệt chọn làm nơi ngự trị muôn đời. Nghĩ tới sự ô uế ghê rợn mà sự hiện diện của Ellen sẽ gây ra dù chỉ trong một tuần nữa thôi, bà không thể chần chừ do dự.
Thế rồi nảy sinh một câu hỏi—nghĩ đến mà kinh hãi!—ai là kẻ đồng lõa trong tội lỗi của Ellen? Liệu có phải, trời đất ơi, liệu có thể nào là con trai bà, Ernest yêu dấu của bà chăng? Giờ đây Ernest đã thành một chàng trai lớn tướng. Bà có thể thông cảm cho bất kỳ thiếu nữ nào phải lòng cậu; còn về phần cậu, ôi chao, bà dám chắc cậu chẳng hề thua kém bất kỳ trang nam nhi đồng lứa nào trong việc cảm nhận nhan sắc của một cô gái ưa nhìn. Chừng nào cậu còn trong sạch thì bà chẳng bận tâm, nhưng than ôi, nếu như cậu có tội!
Bà không dám nghĩ tới điều đó, song sẽ thật hèn nhát nếu không nhìn thẳng vào sự thật—niềm trông cậy của bà đặt nơi Chúa, và bà sẵn lòng hoan hỷ chịu đựng cũng như đón nhận mọi nỗi đau mà Ngài thấy xứng đáng giáng xuống đầu bà. Rằng đứa bé ắt hẳn phải là con trai hoặc con gái—chí ít thì điều này đã rõ mười mươi. Và cũng rõ ràng không kém là nếu là con trai, đứa bé sẽ giống Theobald, còn nếu là con gái thì sẽ giống bà. Sự tương đồng, dẫu là về thể xác hay tâm hồn, thường nhảy cóc qua một thế hệ. Tội lỗi của cha mẹ không được phép trút lên đứa con vô tội của nỗi nhục nhằn—ôi, tuyệt đối không—và một đứa trẻ như thế này rồi sẽ... Bà lại lập tức chìm đắm vào một trong những giấc mộng viển vông quen thuộc.
Đứa trẻ đang trong giây phút được tấn phong Tổng giám mục xứ Canterbury thì Theobald bước vào sau một chuyến thăm giáo xứ, và được báo cho biết về phát hiện động trời ấy.
Christina không đả động gì tới Ernest, và tôi tin rằng bà còn cảm thấy tức tối quá nửa khi tội lỗi bị quy sang vai kẻ khác. Dẫu vậy, bà cũng nhanh chóng được an ủi và quay về bấu víu vào hai ý nghĩ: thứ nhất, con trai bà hoàn toàn trong sạch, và thứ hai, bà dám chắc cậu sẽ chẳng thể nào giữ mình được như thế nếu không nhờ niềm tin tôn giáo đã kìm giữ cậu lại—như lẽ dĩ nhiên người ta vẫn hằng trông đợi ở những đứa con ngoan đạo.
Theobald đồng tình rằng không được chậm trễ một giây trong việc trả tiền công cho Ellen và tống khứ cô đi. Thế là sự việc được giải quyết nhanh gọn, chưa đầy hai tiếng đồng hồ sau khi bác sĩ Martin bước chân vào nhà, Ellen đã ngồi cạnh bác xà ích John, gương mặt trùm kín khăn để chẳng ai nom thấy, khóc nức nở trong cỗ xe đang lăn bánh đưa nàng ra ga tàu.