Đường Đời Chông Gai

Lượt đọc: 871 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 3

❊ ❊ ❊

Vào những năm đầu thế kỷ, năm đứa trẻ nhỏ cùng vài bảo mẫu bắt đầu những chuyến viếng thăm định kỳ đến Paleham. Không cần phải nói cũng biết, đó là thế hệ con cháu nhà Pontifex đang lên, và đối với họ, ông bà nội của chúng tỏ ra nhún nhường, ân cần chẳng kém gì thái độ họ dành cho con cái của Quan Tổng trấn trong hạt. Những đứa trẻ tên là Eliza, Maria, John, Theobald (người giống tôi, sinh năm 1802), và Alethea. Ông Pontifex luôn thêm kính ngữ “cậu” hoặc “cô” trước tên các cháu mình, ngoại trừ Alethea, cô bé là đứa cháu cưng của ông. Đối với ông, việc từ chối các cháu mình cũng bất khả thi như việc từ chối vợ vậy; ngay cả bà Pontifex già cũng phải nhượng bộ trước các con của con trai mình, cho phép chúng đủ mọi thứ mà bà chưa bao giờ cho phép, ngay cả với chị em tôi và chính tôi, những người vốn gần gũi với bà hơn. Chỉ có hai quy định mà chúng phải tuân theo: chúng phải lau giày thật sạch khi vào nhà, và không được thổi hơi vào cây đàn của ông Pontifex, cũng không được lấy các ống đàn ra.

Tại nhà thờ xứ, đối với chúng tôi, không có khoảng thời gian nào đáng mong chờ hơn chuyến thăm hàng năm của lũ trẻ nhà Pontifex tới Paleham. Chúng tôi cũng được hưởng chút sự nuông chiều đang phổ biến ấy; chúng tôi đến nhà bà Pontifex uống trà để gặp gỡ các cháu bà, rồi những người bạn nhỏ của chúng tôi lại được mời tới nhà thờ xứ dùng trà với chúng tôi, và chúng tôi đã có những khoảng thời gian mà chúng tôi cho là tuyệt vời. Tôi đem lòng yêu say đắm Alethea, thực ra tất cả chúng tôi đều yêu nhau, chuyện đa thê hay đổi vợ đổi chồng được tán tụng công khai và không chút ngượng ngùng ngay trước mặt các bảo mẫu. Chúng tôi đã rất vui vẻ, nhưng chuyện đã quá lâu rồi, tôi chẳng còn nhớ gì ngoài việc chúng tôi đã rất đỗi vui tươi. Ấn tượng sâu sắc duy nhất còn đọng lại trong tôi là việc Theobald một ngày nọ đánh và trêu chọc cô bảo mẫu của mình, và khi cô dọa sẽ bỏ đi, thằng bé hét lên: “Cô không được đi đâu—cháu sẽ giữ cô lại chỉ để hành hạ cô đấy.”

Tuy nhiên, vào một buổi sáng mùa đông năm 1811, khi đang thay quần áo ở gian giữ trẻ phía sau, chúng tôi nghe tiếng chuông nhà thờ điểm tang và được bảo rằng tiếng chuông đó là dành cho bà Pontifex già. Người giúp việc nhà chúng tôi, anh John, đã báo tin và nói thêm với vẻ cợt nhả tàn nhẫn rằng người ta đang rung chuông để đến đón bà đi. Bà bị một cơn đột quỵ và qua đời khá đột ngột. Điều này thật gây sốc, lại càng đáng sợ hơn khi cô bảo mẫu quả quyết với chúng tôi rằng nếu Chúa muốn, chính chúng tôi cũng có thể bị đột quỵ ngay ngày hôm đó và bị đưa thẳng tới Ngày Phán xét. Quả thực, theo ý kiến của những người am hiểu nhất, Ngày Phán xét chắc chắn sẽ không trì hoãn quá vài năm nữa, và khi ấy cả thế giới sẽ bị thiêu rụi, còn chúng tôi sẽ bị đày đọa vĩnh viễn trong ngục hình, trừ khi chúng tôi tu tâm dưỡng tính hơn mức hiện tại. Tất cả những điều đó thật đáng báo động đến mức chúng tôi bắt đầu gào khóc và làm ầm ĩ khiến cô bảo mẫu buộc phải trấn an chúng tôi để được yên thân. Sau đó chúng tôi khóc, nhưng bình tĩnh hơn, khi nhớ rằng từ nay sẽ không còn những buổi trà chiều và bánh ngọt tại nhà bà Pontifex già nữa.

Tuy nhiên, vào ngày tang lễ, chúng tôi có một sự phấn khích lớn; ông Pontifex già cho người mang đến cho mỗi cư dân trong làng một ổ bánh mì đồng xu, theo một phong tục vẫn còn phổ biến vào đầu thế kỷ; ổ bánh ấy được gọi là “dole” (phần bố thí). Chúng tôi chưa từng nghe về phong tục này bao giờ, hơn nữa, dù từng nghe về bánh mì đồng xu, chúng tôi chưa bao giờ tận mắt thấy nó; vả lại, đó là quà tặng cho chúng tôi với tư cách là cư dân của làng, và chúng tôi được đối xử như người lớn, vì cha mẹ chúng tôi và cả những người giúp việc, mỗi người đều được nhận một ổ, nhưng chỉ một ổ mà thôi. Chúng tôi chưa bao giờ ngờ rằng mình cũng là cư dân; cuối cùng, những ổ bánh nhỏ ấy còn mới, và chúng tôi vô cùng mê bánh mới – món mà hiếm khi hoặc chẳng bao giờ được phép ăn, vì người ta cho rằng nó không tốt cho chúng tôi. Vì vậy, tình cảm của chúng tôi dành cho người bạn già quá cố phải chống chọi lại những đợt tấn công tổng hợp: từ sự quan tâm khảo cổ học, quyền công dân và sở hữu, sự hấp dẫn về thị giác và hương vị thơm ngon của những ổ bánh nhỏ, và cả cảm giác quan trọng khi chúng tôi từng quen biết một người thực sự đã qua đời. Sau khi tìm hiểu thêm, có vẻ như chẳng có lý do gì để lo ngại về cái chết sớm của bất kỳ ai trong chúng tôi, và vì thế, chúng tôi khá thích thú với ý tưởng một người nào đó được đưa vào nghĩa địa; do đó, trong thời gian ngắn, chúng tôi chuyển từ trạng thái cực kỳ phiền muộn sang trạng thái phấn khích tột độ; một thiên đường và mặt đất mới đã mở ra trong nhận thức của chúng tôi về khả năng hưởng lợi từ cái chết của bạn bè, và tôi e rằng trong một thời gian, chúng tôi đã quan tâm đến sức khỏe của bất kỳ ai trong làng mà hoàn cảnh của họ cho thấy khả năng sẽ có thêm những phần “dole” như vậy.

Đó là những ngày mà mọi việc lớn lao đều có vẻ xa vời, và chúng tôi kinh ngạc khi phát hiện ra rằng Napoleon Buonaparte là một nhân vật có thật đang sống. Chúng tôi đã nghĩ một vĩ nhân như thế chỉ có thể sống từ rất lâu rồi, vậy mà rốt cuộc ông ta lại ở ngay trước cửa nhà chúng tôi. Điều này củng cố quan điểm rằng Ngày Phán xét có lẽ đã gần hơn chúng tôi tưởng, nhưng cô bảo mẫu nói rằng mọi chuyện giờ đã ổn và cô ấy biết rõ. Thời đó, tuyết đọng lại lâu hơn và trôi dạt dày hơn trong các con ngõ so với bây giờ, sữa đôi khi được mang vào trong trạng thái đông đá vào mùa đông, và chúng tôi được đưa xuống gian bếp phía sau để xem. Tôi cho rằng ngày nay vẫn có những nhà thờ xứ trên khắp đất nước mà sữa thỉnh thoảng bị đông đá vào mùa đông, và lũ trẻ vẫn xuống đó để trầm trồ, nhưng tôi chẳng bao giờ thấy sữa đông đá ở London, nên tôi cho rằng mùa đông bây giờ ấm hơn xưa.

Khoảng một năm sau khi vợ mất, ông Pontifex cũng về với tổ tiên. Cha tôi đã gặp ông một ngày trước khi ông qua đời. Ông già có một lý thuyết về hoàng hôn, và đã cho xây hai bậc thềm dựa vào bức tường trong vườn bếp để đứng lên đó ngắm mặt trời lặn mỗi khi trời quang đãng. Cha tôi bắt gặp ông vào buổi chiều, ngay khi mặt trời đang lặn, thấy ông tựa tay lên đỉnh tường, nhìn về phía mặt trời băng qua một cánh đồng mà cha tôi đang đi trên con đường xuyên qua đó. Cha tôi nghe ông nói: “Tạm biệt mặt trời; tạm biệt mặt trời,” khi mặt trời khuất bóng, và nhìn thái độ, cử chỉ của ông, cha biết ông đang cảm thấy rất yếu. Trước khi mặt trời lặn vào ngày hôm sau, ông đã ra đi.

Lần này không có phần bố thí nào cả. Một vài đứa cháu của ông được đưa đến dự đám tang và chúng tôi đã phản đối chúng, nhưng chẳng thu được kết quả gì mấy. John Pontifex, người hơn tôi một tuổi, khinh bỉ những ổ bánh đồng xu, và ngụ ý rằng nếu tôi muốn một ổ thì chắc hẳn là do cha mẹ tôi không đủ tiền mua cho tôi, vì thế tôi tin rằng chúng tôi đã đánh nhau, và tôi nghĩ John Pontifex là kẻ thua cuộc, nhưng cũng có thể ngược lại. Tôi nhớ bảo mẫu của chị tôi, vì chính tôi cũng đang lớn và sắp không cần bảo mẫu nữa, đã báo cáo sự việc lên cấp trên, và tất cả chúng tôi đều chịu một sự bẽ mặt nào đó, nhưng chúng tôi đã hoàn toàn tỉnh giấc khỏi giấc mơ của mình, và phải mất rất lâu sau đó chúng tôi mới có thể nghe thấy từ “bánh đồng xu” mà không thấy tai mình đỏ bừng vì xấu hổ. Nếu sau đó có cả tá phần bố thí, chúng tôi cũng sẽ không thèm đụng tới.

George Pontifex đã dựng một tấm bia tưởng niệm cha mẹ mình, một phiến đá giản dị trong nhà thờ Paleham, khắc bài văn bia sau đây:—

THÀNH KÍNH TƯỞNG NHỚ

JOHN PONTIFEX

SINH NGÀY 16 THÁNG 8 NĂM 1727,

QUA ĐỜI NGÀY 8 THÁNG 2 NĂM 1812,

HƯỞNG THỌ 85 TUỔI,

VÀ RUTH PONTIFEX, VỢ CỦA ÔNG,

SINH NGÀY 13 THÁNG 10 NĂM 1727, QUA ĐỜI NGÀY 10 THÁNG 1 NĂM 1811,

HƯỞNG THỌ 84 TUỔI.

HỌ GIẢN DỊ NHƯNG LÀ TẤM GƯƠNG SÁNG

TRONG VIỆC LÀM TRÒN

CÁC BỔN PHẬN TÔN GIÁO, ĐẠO ĐỨC VÀ XÃ HỘI.

TẤM BIA NÀY DO NGƯỜI CON TRAI DUY NHẤT CỦA HỌ DỰNG LÊN.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.