Nho gia vẫn luôn nổi danh với việc phục cổ, bảo thủ, nói chuyện tất phải nhắc Tam đại, làm việc tất phải theo cổ lễ, nhưng đây chỉ là bề nổi, thực chất Nho học lại là thứ dễ thay đổi nhất, là thứ có thể theo sát thời đại biến hóa trong chư tử bách gia. Từ Khổng Tử đến Mạnh Tử, rồi đến Tuân Tử, Đổng Trọng Thư, vẫn luôn điều chỉnh, mở rộng Nho học để thích ứng với nhu cầu thời đại, chỉ là họ không muốn thừa nhận trên miệng mà thôi.

Cuối Hán là thời đại Kinh học suy tàn, vốn dĩ đã có nhu cầu nội tại về sự thay đổi. Tân chính được đẩy mạnh ở Trung Nguyên và Giang Đông, bất luận là kinh tế hay tư tưởng đều nảy sinh biến hóa to lớn, phái Nho gia vốn tự coi mình là thầy của đế vương không thể đứng ngoài cuộc, họ là những người phản ứng sớm nhất, tích cực nhất chính là người Giang Đông, đặc biệt là người Ngô Quận.

Với tư cách là Tế tửu Quận học đường Ngô Quận, Lục Khang không hề nhường bước. Đối mặt với lời thăm hỏi của Tôn Sách, ông đưa ra thuyết Nghĩa Lợi mới đã ấp ủ từ lâu.

"Nghĩa" nghĩa là thích hợp, chữ gồm chữ Ngã và chữ Dương. Chữ Dương chính là điềm lành, mở rộng ra là thiện, là mỹ, có chỗ tương đồng với chữ Lợi. Về bản chất, Nho gia không hề phản đối lợi, chỉ phản đối cái lợi bất nghĩa. Đến thời Mạnh Tử, việc nắn chỉnh lại thái quá, sự đối lập giữa Nghĩa và Lợi ngày càng nghiêm trọng, điều này mới khiến Nho gia trở nên vụng về, không gần nhân tình, dần dần phát triển thành sự giả dối. Thế nhưng với tư cách là một triết học chính trị, Nho học không thể và cũng không bao giờ có thể ngó lơ giá trị của lợi. Nhỏ đến gia tộc, lớn đến quốc gia, muốn vận hành bình thường, không thể không coi trọng lợi. Chỉ là Nho gia theo đuổi cái lợi chung, cái lợi lớn, hy vọng phát triển ổn định, thái bình lâu dài, chứ không phải cái kiểu hưng thịnh lên thì bùng nổ, diệt vong thì bất ngờ. Nguyện vọng là tốt, tầm nhìn cũng có, chỉ là Nho gia quá nhấn mạnh đạo đức, nhấn mạnh lợi chung, lợi lớn, mà bỏ qua tiểu lợi, tư lợi, ngược lại tạo ra một đám ngụy quân tử ngoài miệng nói một đằng trong lòng nghĩ một nẻo.

Cho nên trong lịch sử hơn hai ngàn năm qua, Nho học có công ổn định, nhưng lại bất lực trong việc phát triển, bản thân nó cũng dần dần bị hoàng quyền thuần hóa, trở nên cứng nhắc bảo thủ, mất đi sức sống, trở thành vật cản ngăn trở sự tiến bộ của lịch sử.

May thay, Kinh học thời Hán suy tàn cũng chỉ mới là chu kỳ đầu tiên, tuy gặp phải rắc rối nhưng tinh khí thần vẫn còn, vẫn còn năng lực và dũng khí để tự đổi mới.

Quan điểm của Lục Khang rất phức tạp, trích dẫn kinh điển, nói đến mức Tôn Sách hơi chóng mặt, nhưng khái quát lại thì thực ra cũng đơn giản: Phải dựa vào tình hình kinh tế mới để điều chỉnh khái niệm và tiêu chuẩn của Nghĩa, tăng cường giáo dục đạo đức, tránh việc quan dân chỉ biết chạy theo lợi. Ví dụ như, thợ thủ công, thương nhân đều đã trở thành sĩ, không thể giống như trước đây coi họ là tiện dịch, mà nên dùng tiêu chuẩn của sĩ để yêu cầu họ, chứ không chỉ đơn phương tôn trọng họ.

Họ muốn có được sự tôn trọng, trước hết nên phù hợp với tiêu chuẩn đạo đức nhất định, xứng đáng được người khác tôn trọng. Tự do hay sự tôn trọng cũng vậy, đều có điều kiện giới hạn, sự tự do và tôn trọng không có giới hạn chỉ gây ra hỗn loạn, công lợi, tư lợi đều không thể đảm bảo, đương nhiên chẳng thể bàn đến chuyện thái bình lâu dài.

Lục Khang cuối cùng kết luận: Bất luận là quân tử hay thứ dân, đều nên có điều kính, có điều sợ, nếu không thì cũng như Phù đồ đạo, vạn vật đều không, không vua không cha, nhà không ra nhà, nước không ra nước.

Tôn Sách không hoàn toàn tán đồng kiến nghị của Lục Khang — nguyên nhân căn bản là chưa hoàn toàn nghe hiểu — nhưng tỏ ý công nhận đối với nguyên tắc điều chỉnh. Đây chính là sự thay đổi mà hắn mong đợi, Nho sinh không những phải thích ứng với sự thay đổi của thời đại, mà còn phải có thể đi trước thời đại, dẫn dắt thời đại. Chỉ khi hình thành vòng tuần hoàn tốt đẹp này, mục tiêu cuối cùng của hắn mới có thể thực hiện.

Nghe xong kiến nghị của Lục Khang, Tôn Sách cũng mở lòng với Lục Khang, giải thích tại sao không cấm Phù đồ đạo. Hắn không có cảm giác gì với Phật giáo với tư cách là tôn giáo, nhưng với Phật học dưới tư cách là triết học thì vẫn có chút hứng thú. Phật học trọng tư biện, nhấn mạnh logic, đối với văn hóa Trung Nguyên mà nói, điểm này vô cùng đáng quý. Nho sinh và đạo sĩ sở dĩ không tranh biện lại được hòa thượng, nguyên nhân căn bản nằm ở chỗ Nho học, Đạo học về mặt logic không nghiêm cẩn bằng Phật học, thường nói một hồi tự làm mình rối vào trong, cuối cùng chỉ có thể cưỡng từ đoạt lý.

"Học vấn không thể cầu toàn trách cứ, hy vọng một vị thánh hiền nào đó sáng lập ra một bộ học vấn bao quát mọi thứ, đặt đâu cũng đúng, hậu nhân chỉ cần tuân theo là được, đó là tư duy của kẻ yếu, kẻ ngu. Học vấn giống như đứa trẻ, luôn phải không ngừng trưởng thành mới có thể trở thành nhân tài hữu dụng. Trông chờ nó sinh ra đã toàn tri toàn năng, chẳng phải là quá khắt khe với người xưa sao."

Lục Khang cười mà không nói. Ông tuy tán đồng quan điểm của Tôn Sách, nhưng dù sao ông cũng là Nho sinh, không thể phủ định thánh hiền trước mặt Tôn Sách, sự thực thì là sự thực, về tình cảm thì không thể chấp nhận. Tất nhiên, thấy Tôn Sách sùng bái logic của Phù đồ đạo, trong lòng ông cũng có chút không thoải mái. Bị Nghiêm Phù Điều ngược đãi lâu như vậy, giờ nghe thấy ba chữ Phù đồ đạo là ông lại theo thói quen mà xù lông.

"Đại vương nói đến logic, có phải là cùng một việc với lối suy luận, chứng minh mà người Tây Vực dùng trong toán học, hình học không?"

Tôn Sách cười gật đầu. "Tế tửu cũng nghiên cứu những học vấn này sao?"

"Vốn từng xem qua một ít, hiểu không sâu. Lần trước Lục Tốn về quê thăm người thân, nhắc đến việc vận dụng số lý trong hai trận Tuấn Nghi và Định Đào, lão thần có chút cảm động. Nay trăm nghề hưng thịnh, vạn dặm một ngày, không thể thiếu sự trợ giúp của số lý. Là Tế tửu Quận học, không thể nào không biết gì. Nhắc đến việc này, vừa vặn có một việc, còn cần Đại vương đứng ra điều phối."

"Lục công cứ nói thẳng."

"Lão thần muốn mở các khóa học liên quan đến toán học ở Quận học, dạy các kiến thức toán học ngoài Cửu chương, cũng không cần quá thâm sâu, để học sinh có chút hiểu biết là được, sau này gặp vấn đề cũng có thể có sự tính toán trước, không đến nỗi toàn nói mấy lời thư sinh không thiết thực, khiến người ta chê cười."

"Đây là chuyện tốt mà."

"Chuyện tốt thì là chuyện tốt, chỉ là giáo viên toán học không dễ tìm. Lão thần gửi lời mời đến Triệu Anh, nhưng bị hắn từ chối. Hắn nói chủ đề cần nghiên cứu quá nhiều, không làm xuể."

Tôn Sách mỉm cười. "Lục công chắc là chưa đưa tiền rồi?"

"Đã đưa, nhưng chi phí của Quận học cũng lớn, lão thần chỉ có thể đưa ra mức thù lao ba trăm thạch. Vốn tưởng là không ít, lại chẳng phải là nhậm chức dạy học bình thường, năm ngày mới lên lớp một lần, sau đó đi nghe ngóng mới biết, những cao thủ toán học này hiện giờ rất được săn đón, tùy tiện đi tham gia một buổi tụ họp, giảng một bài là đã có cả vạn tiền, căn bản xem thường mức thù lao ba trăm thạch này." Lục Khang bất lực giang tay. "Thiên hạ nhốn nháo, đều vì lợi mà đến, nay người làm học vấn đều thành kẻ trục lợi, thật sự khiến người ta lo lắng."

Tôn Sách cũng rất ngạc nhiên. Triệu Anh giảng một bài có thể được vạn tiền? "Đều là hạng người nào mời hắn giảng bài, ra tay hào phóng vậy?"

"Phần nhiều là thương nhân, còn có một số quyền quý phụ họa phong nhã, không chỉ là Triệu Anh, học giả nổi tiếng đều nằm trong danh sách mời của họ. Bản thân nghe không hiểu không sao, có thể mời được học giả nổi tiếng đến giảng cũng là cách tranh danh rất tốt. Nghiêm Phù Điều có thể vơ vét được nhiều tiền tài như vậy, phần lớn đều là từ đây mà ra. Ta nghe nói lúc hắn bận nhất một ngày có thể giảng ba trận, sáng một trận, chiều một trận, tối còn một trận."

Tôn Sách nghe ra vị chua trong giọng nói của Lục Khang. Để gặp Nghiêm Phù Điều, hắn đã tìm hiểu một vài tin đồn về Nghiêm Phù Điều và Phù đồ đạo. Nghiêm Phù Điều được hoan nghênh như vậy, tất nhiên có liên quan đến việc Phù đồ đạo là sự vật mới mẻ, cũng liên quan đến việc đạp lên cửa Nho mà nổi lên. Phù đồ đạo có thể có khí thế như ngày hôm nay, một nửa là do tranh luận với các học thuật khác mà ra. Một người giảng thì chẳng có gì thú vị, hai người tranh biện môi thương lưỡi kiếm thì thu hút hơn nhiều. Phù đồ đạo là như vậy, Nho môn cũng như vậy, chỉ tiếc là cứ bị ngược đãi, tự nhiên không có hứng thú nữa.

"Ta sẽ tìm Từ Công Hà nói chuyện. Không giấu gì Lục công, ta vốn dĩ cũng có kế hoạch như vậy, bất luận tương lai là theo văn hay theo võ, làm công hay làm thương, hiểu biết một chút kiến thức toán học vẫn là tốt, không ngờ Lục công lại đi trước một bước. Bàn về phong khí đi đầu, vẫn là Ngô Quận ta đứng nhất, ngay cả túc nho như Lục công cũng dám cầu mới cầu biến."

Lục Khang khiêm tốn vài câu, trong lòng ngọt như rót mật. Có câu nói này của Tôn Sách, địa vị khác biệt này của Ngô Quận đã vững chắc. Nếu có thể chủ trì hoàn thành thuyết Tân Nghĩa Lợi, hộ tống bảo vệ cho sự phát triển của nước Ngô, cung cấp cương lĩnh tư tưởng, thì lại càng tốt hơn.

Thừa thắng xông lên, Lục Khang mời Tôn Sách tọa đàm với sư sinh Quận học.

Tôn Sách vui vẻ đồng ý. Hắn hôm nay đến Quận học chính là nể mặt Lục Khang và Quận học đường Ngô Quận. Dù sao đi nữa, Ngô Quận là quận gốc của hắn, cũng là đô hội của Giang Đông, là nơi căn bản của hắn, đương nhiên nên có sự chăm sóc.

Được sự đồng ý của Tôn Sách, Lục Khang lập tức mời Tôn Sách xuống lầu, lên giảng đường. Lúc biết Tôn Sách sắp đến, ông đã có ý nghĩ này, triệu tập toàn bộ sư sinh đến nghe giảng. Lúc đầu Tôn Sách giảng bài ở giảng võ đường Nam Dương, thảo luận về ba cảnh giới của sĩ, và do Thái Diễm chấp bút, để lại một bài hùng văn "Sĩ luận", đến nay vẫn được truyền tụng như giai thoại. Bây giờ Tôn Sách đến Ngô Quận, tự nhiên cũng phải làm một bài văn lớn, mới có thể làm nổi bật phong thái vùng đất Phượng Minh Tôn Ngô.

Trong ngoài giảng đường Quận học ngồi chật kín, người đông như kiến cỏ, ngoài sư sinh Quận học, còn có một số sư sinh Mộc học đường, Giảng võ đường, Chính vụ đường nghe tin chạy tới, trong sân không ngồi nổi, ngay cả trên tường cũng ngồi chật kín. Có nam có nữ, có già có trẻ, lại không câu nệ tiểu tiết, tranh đua khoe sắc. Ở góc tường có hai người tranh giành chỗ đứng, một là thiếu nữ như hoa mặc trang phục gọn gàng, một là ông lão tóc bạc mặc áo Nho, mỗi người nói một giọng Ngô, người một câu, ta một lời, giọng thiếu nữ trong trẻo, nhả chữ như ngọc rơi mâm ngọc, nhanh như mưa rào, giọng ông lão trầm thấp, tựa như âm thanh tán lạc của đàn cổ, không nhanh không chậm, ung dung tự tại, như thể ông cháu đối ca, có phong vị riêng. Người xem náo nhiệt bên cạnh lớn tiếng vỗ tay khen ngợi, hoàn toàn không sợ chuyện không đủ lớn.

Thấy Lục Khang dẫn Tôn Sách xuất hiện, trên đường dưới đường lập tức yên tĩnh lại, ngay cả thiếu nữ và ông lão đang cãi nhau cũng dừng lại, trừng nhau một cái, miễn cưỡng chia sẻ chỗ đứng.

Lục Khang trước tiên giới thiệu vài giáo viên và học sinh ưu tú, sau đó giải thích cho mọi người về cuộc đối thoại vừa rồi trên lầu với Tôn Sách, đặc biệt là phần liên quan đến Nghiêm Phù Điều càng là tỉ mỉ chi tiết, sống động như thật, khiến người ta như đang ở hiện trường, làm Tôn Sách có chút ngạc nhiên, không ngờ Lục Khang còn có bản lĩnh kể chuyện, Côn khúc khởi nguồn từ đất Ngô đời sau được gọi là tổ của bách hí, từng thịnh hành một thời, xem ra là có nguyên nhân.

Biết được Tôn Sách vừa khuất phục được Nghiêm Phù Điều, sư sinh Quận học vui mừng lộ rõ. Khoảng thời gian này, họ bị Nghiêm Phù Điều đả kích không nhẹ, không ít người chuẩn bị cáo trạng Nghiêm Phù Điều khi Tôn Sách đến, chỉ là chưa đợi họ ra tay, Tôn Sách chỉ đôi ba lời đã trấn áp được Nghiêm Phù Điều kiêu ngạo, thật sự rất hả lòng hả dạ, thiện cảm đối với Tôn Sách lập tức tăng lên mấy cấp độ.

Trong bữa, không tránh khỏi có người lại hỏi về ấn tượng của Tôn Sách đối với Phù đồ đạo. Tôn Sách giải thích đại khái một chút, nhưng hắn không giới hạn trong Phật học, mà thuận thế nói về Hy Lạp, La Mã. Hắn nói với sư sinh Quận học, đại khái vào thời đại ngang hàng với Lão Tử, Khổng Tử, ở phương Tây xa xôi cũng xuất hiện vài vị hiền giả, họ đưa ra một số học thuyết mới. Những học thuyết này mỗi cái đều có ưu điểm riêng so với học vấn Trung Nguyên, đều đáng để nghiên cứu kỹ lưỡng. Làm học vấn nên như ong lấy mật, lấy cái hay của trăm nhà, thành cái lý của một nhà, chỉ có như vậy, học vấn mới có thể ngày ngày mới mẻ. Cứ mãi xoay quanh trong vòng tròn người xưa vạch ra là sẽ không có tiền đồ.

Tôn Sách dõng dạc nói, tôn sư trọng đạo không phải là bước theo vết xe đổ của tiền hiền, mà là đứng trên cơ sở của tiền hiền, có những phát hiện mới, dám thấy cái tiền hiền chưa từng thấy, nói cái tiền hiền chưa từng nói, gạn đục khơi trong tư tưởng, học thuyết của tiền hiền, phát huy rộng rãi. Chỉ có như vậy, tương lai khi chúng ta đi ra ngoài, mới có thể đi xa hơn, vững chắc hơn. Chúng ta không phải là chinh phạt, mà là truyền bá văn minh. Giống như máy bắn đá khổng lồ của chúng ta vậy, đó không chỉ là một vũ khí uy lực to lớn, mà còn là biểu tượng của văn minh và trí tuệ.

Sư sinh quần tình xúc động, đồng thanh hoan hô.

Tôn Sách hiểu ý. Thuyết Nghĩa Lợi mới của Lục Khang phức tạp chu mật như vậy, đương nhiên là đã chuẩn bị từ lâu, vừa nãy hắn không trả lời trực diện, chính là muốn đợi đến bây giờ tuyên giảng công khai. Cố Thiệu là con trưởng của Cố Ung, là cháu ngoại của Lục Khang, cũng là học sinh tốt nghiệp ưu tú của Quận học, một năm trước tốt nghiệp từ Quận học, hiện đang học tại Chính vụ đường, thầy là Tế tửu Hoàng Uyển, được Hoàng Uyển hết sức tán thưởng. Để hắn lên tiếng hỏi trước, đương nhiên cũng là do Lục Khang sắp xếp.

Cơ hội dương danh lập vạn này đương nhiên phải để lại cho tuấn kiệt thanh niên Ngô Quận.

Tôn Sách mỉm cười gật đầu, chậm rãi nói: "Vừa nãy nghe Lục công nói về Nghĩa Lợi, ý còn chưa hết, đúng là nên cùng chư quân trao đổi. Tuy nhiên Cô vốn là kẻ võ phu, đọc sách có hạn, sợ là không thể trích dẫn kinh điển, văn vẻ dạt dào như Lục công, chỗ nào nông cạn mong chư quân đừng cười."

Lục Khang vuốt râu, cười lớn: "Đại vương khiêm tốn rồi, lão thần không còn mặt mũi nào. Sách không hết lời, lời không hết ý, cái bàn luận là Đạo, sách và lời đều là cành lá. Đại vương tuy không giỏi kinh tịch, nhưng có thể chỉ thẳng vào bản nguyên của Đạo, không phải là lão thần có thể so bì. Sư sinh Quận học chúng ta ngày thường tụng đọc kinh tịch, chuyên tâm hướng học, hôm nay chính muốn nghe lời võ phu của Đại vương, đâm thủng mũi nhọn, chỉ thẳng yếu hại, phá vỡ rào cản, với kỳ vọng có được tiến bộ, mở ra một thiên địa mới."

"Phải!" Mọi người lại hoan hô.

"Xấu hổ, xấu hổ." Tôn Sách chắp tay nhìn quanh, mỉm cười nói: "Chư quân kỳ vọng quá cao, Cô là đang nơm nớp lo sợ, như đi trên băng mỏng, còn căng thẳng hơn cả khi đối mặt với mười vạn đại quân của Viên Thiệu năm xưa."

Mọi người lại cười lớn. Có người lớn tiếng hô: "Kẻ quê mùa Hà Bắc, làm sao xứng với tinh nhuệ Giang Đông chúng ta. Đại vương hôm nay đối diện đều là tuấn kiệt Giang Đông, tự nhiên phải dụng tâm hơn khi ở Quan Độ mới được."

Tôn Sách nhịn không được bật cười. Tử đệ Giang Đông giờ cuồng thật đấy, quả thực là không coi ai ra gì. Đây còn là nể mặt Vương hậu xuất thân từ Nhữ Nam Viên thị, nếu không thì không chỉ mắng người Hà Bắc, người Dự Châu cũng phải chịu lây.

Cười một trận, Tôn Sách quay sang Cố Thiệu. "Dám hỏi Hiếu Tắc, Nghĩa và Lợi cái nào là gốc?"

Cố Thiệu cũng rất thản nhiên, thốt ra: "Lợi là gốc. Người không có lợi không tồn tại, nhà không có lợi không hưng thịnh, nước không có lợi không cường thịnh."

Tôn Sách tán thưởng gật đầu. "Nghĩa đối với Lợi thì như thế nào?"

"Nghĩa, là có sự khác biệt đối với lợi, hợp với nghĩa là công lợi, đại lợi, lợi của nghĩa. Không hợp với nghĩa là tiểu lợi, tư lợi, lợi bất nghĩa. Quân tử nên lấy lợi của nghĩa, bỏ lợi bất nghĩa."

Tôn Sách quay sang xung quanh. "Chư quân có dị nghị gì không?"

Mọi người nhìn nhau, lắc đầu, có người lên tiếng tỏ ý đồng tình với ý kiến của Cố Thiệu. Điều này cũng bình thường, cái Cố Thiệu nói vốn là quan niệm Nghĩa Lợi mà mọi người đều công nhận, bất kể là Nho sinh hay không, đều không có dị nghị gì về quan điểm này.

Tôn Sách lắc đầu. "Thứ cho Cô học thức nông cạn, không dám đồng tình."

"Xin Đại vương chỉ giáo." Cố Thiệu không kiêu không nịnh, chắp tay hành lễ, trong mắt lại có vài phần hưng phấn. Hắn không sợ Tôn Sách có dị nghị, chỉ sợ Tôn Sách không có dị nghị. Có dị nghị mới có tranh luận, có tranh luận mới có thể có khai sáng, mới có thể thu hút nhiều sự chú ý hơn.

"Công tư, lớn nhỏ, vốn là tương đối mà nói, không thể cắt ngang mà chia tách, đương nhiên cũng không thể cứ đại công thì là nghĩa, tiểu tư thì là bất nghĩa. Ví dụ như Cố thị Ngô Quận, gia tộc hưng thịnh, hộ khẩu hàng trăm. Đối với nước mà nói, Cố thị là nhỏ là tư. Đối với ngươi Cố Hiếu Tắc mà nói, Cố thị là lớn là công. Vậy lợi của Cố thị là công hay tư, là lớn hay nhỏ? Không thể nói lợi của Cố thị lúc thì là nghĩa, lúc lại không phải nghĩa."

Trong lòng Cố Thiệu bất an. Tôn Sách cố ý nhắc đến Cố thị Ngô Quận gia đại nghiệp đại, là lời vô ý, hay là có ý ám chỉ gì khác? Tuy nhiên hắn rất nhanh đã bình tĩnh lại, hỏi ngược lại: "Theo ý Đại vương, thì công lợi, đại lợi ngược lại thành bất nghĩa, tư lợi, tiểu lợi ngược lại thành nghĩa?"

"Cô đâu có nói thế." Tôn Sách chỉ vào Cố Thiệu, cười nói: "Ngươi đây là muốn gán tội."

Mọi người bật cười. Cố Thiệu cũng cười chắp tay. "Tiểu tử không dám."

Tôn Sách thu lại nụ cười. "Đây thực ra là một vấn đề logic, lời của Cô không phải là đại công đều là nghĩa, tiểu tư đều là bất nghĩa, chỉ là nói đại công có nghĩa có bất nghĩa, tiểu tư cũng vậy, không phải như Hiếu Tắc nói. Nghĩa và bất nghĩa, không nằm ở công và tư, lớn và nhỏ, mà nằm ở chỗ có hợp với quy tắc của nghĩa hay không. Hợp với quy tắc thì là nghĩa, không hợp quy tắc thì là bất nghĩa. Giống như Hiếu Tắc và Cô tranh luận, không thể vì Cô là Ngô Vương nên đúng, Hiếu Tắc là bố y nên sai, cũng không thể vì Cô là Ngô Vương nên sai, Hiếu Tắc là bố y nên đúng. Đúng và sai, chỉ nằm ở bản thân đúng sai, không nằm ở Cô và Hiếu Tắc ai là Ngô Vương, ai là bố y."

Hắn dừng một chút, quay đầu hỏi Cố Thiệu: "Hiếu Tắc thấy thế nào?"

Cố Thiệu cười nói: "Lời Đại vương nói rất đúng." Hắn ngẩng đầu nhìn Tôn Sách, lại nói: "Nghe danh Đại vương phân biệt rõ phải trái, không dùng quyền thế áp người, hôm nay gặp mặt, quả nhiên như vậy. Có minh quân như vậy, là phúc của chúng ta, phúc của thiên hạ."

"Phải!" Mọi người đồng thanh phụ họa.

Tôn Sách cười cười, lại xua tay, ra hiệu mọi người yên lặng. "Đã là ngồi mà luận Đạo, đương nhiên phải dùng lý phục người, đứng dậy mà hành Đạo thì lại không như vậy, đó còn phải xem ai nắm đấm cứng, ai đao nhanh. Cho nên nói, muốn ngồi mà luận Đạo với người khác, trước hết phải có bản lĩnh hành Đạo. Nếu không đối phương bất đồng quan điểm, rút đao chém tới, ngay cả mạng cũng không giữ được, thì còn luận Đạo gì nữa?"

Cố Thiệu gượng cười: "Nếu là như vậy, tiểu tử không dám nói nữa. Ai chẳng biết Đại vương võ nghệ cao cường, thiên hạ vô địch?"

"Có sợ không?"

Dưới cái nhìn liếc xéo nửa cười nửa không của Tôn Sách, Cố Thiệu càng lúng túng, nụ cười có chút không tự nhiên. "...Sợ." Đại sảnh cũng yên tĩnh lại, mọi người nhìn nhau, không biết tại sao Tôn Sách đột nhiên thay đổi sắc mặt, lên tiếng đe dọa.

"Vậy ngươi có biết tại sao Cô không chém ngươi không?"

"Đương nhiên là... Đại vương nhân từ."

Tôn Sách lắc đầu, cười ha hả. "Cô không rút đao chém ngươi, không phải vì nhân từ, mà là vì không có lợi. Luận Đạo vốn là để làm rõ phải trái, nếu Cô đúng, cần gì giết ngươi? Nếu Cô sai, dù có kề đao vào cổ ngươi, ép ngươi nhận thua, cũng vô ích, chỉ làm sai càng thêm sai, hơn nữa lòng người hoang mang, thiên hạ bất an, hậu họa vô cùng. Giết ngươi không có lợi, chính là bất nghĩa, việc bất nghĩa không thể làm, nếu không chính là hại người hại mình. Nghĩa và Lợi vốn là hai mặt của một vật, không hề đối lập cắt ngang."

Cố Thiệu sững người, nửa ngày mới phản ứng lại, không khỏi vừa kinh vừa hỉ, thở phào một hơi, lại không khỏi thẹn quá hóa giận. Giữa thanh thiên bạch nhật, bị Tôn Sách trêu đùa như vậy, thực sự có chút mất mặt. "Cách nói lý của Đại vương thật sự là rất độc đáo."

"Có phải cảm nhận đặc biệt sâu sắc không?"

"Ừ... cả đời khó quên." Cố Thiệu suy nghĩ kỹ, cũng thấy hành động này của Tôn Sách tuy nhẹ nhàng, nhưng lại có thể giải thích thuyết Nghĩa Lợi nhất thể rất thẳng thắn. "Theo lời Đại vương, thì Nghĩa Lợi vốn là một thể, hợp với nghĩa tất có lợi, có lợi tất hợp với nghĩa?"

"Ngươi thấy vậy sao?"

Cố Thiệu cười lắc đầu. "Xin Đại vương giải thích."

"Cô vừa nói rồi, logic của ngươi không đủ nghiêm cẩn, bỏ cái này mất cái kia, lấy cái phiến diện làm cái toàn cục. Lợi có công tư lớn nhỏ, khó mà kiêm cố, hợp với công lợi thì chưa chắc hợp với tư lợi, hợp với đại lợi thì chưa chắc hợp với tiểu lợi, làm sao có thể nói khái quát như vậy được?"

Cố Thiệu im lặng, nhất thời không biết đáp lại thế nào. Mọi người cũng thấy hơi rối, bàn tán xôn xao. Lục Khang nhìn thấy vậy, có chút hối hận. Vốn muốn để Cố Thiệu nổi danh, không ngờ Cố Thiệu liên tiếp bị Tôn Sách vây hãm, không thoát ra được. Nghĩ lại cũng phải, Nghiêm Phù Điều giỏi tranh luận như vậy, đều bị Tôn Sách nói đến mức á khẩu, Cố Thiệu căn bản không phải là đối thủ của Nghiêm Phù Điều, sao có thể tranh luận lại Tôn Sách?

Lục Khang vốn định lên tiếng giúp đỡ, nghĩ lại, lại nuốt những lời định nói vào trong. Cố Thiệu tuổi trẻ đắc chí, thực ra có chút tự phụ, dù bị Nghiêm Phù Điều tranh luận đến mức đuối lý, trong lòng vẫn không phục, luôn cảm thấy Nghiêm Phù Điều kiêm thông Nho học và nghĩa kinh Phù đồ, mà hắn không thông kinh nghĩa Phù đồ, mới bị thiệt. Nếu có thời gian nghiên cứu kinh nghĩa Phù đồ, tự nhiên có thể thắng Nghiêm Phù Điều. Nay để hắn chịu thất bại trước Tôn Sách, có lẽ có thể khiến hắn khiêm tốn hơn một chút.

Ai cũng biết, Tôn Sách đọc sách ít, đừng nói là kinh Phù đồ, ngay cả kinh tịch Nho gia cũng đọc có hạn. Từ đó có thể thấy, biết hay không không có quan hệ tất yếu với việc có đọc sách hay không, đọc bao nhiêu sách, quan trọng vẫn là có biết cách suy nghĩ hay không, suy một ra mười.

Cố Thiệu cân nhắc hồi lâu, như có điều suy nghĩ. "Ý Đại vương, chẳng lẽ là nói Nghĩa cũng nên như Lợi, chia công tư lớn nhỏ?"

"Hiếu Tắc không hổ là anh tuấn Ngô Quận, tuy không trúng nhưng cũng không xa." Tôn Sách gật đầu, đưa ra đánh giá tích cực cho Cố Thiệu. Cố Thiệu có thể lĩnh ngộ ý của hắn trong thời gian ngắn như vậy, quả thực không hổ danh tuấn kiệt, tư duy rất nhạy bén. "Cầu học hỏi đạo, không được lệch lạc, nên thảo luận lặp đi lặp lại, không để có ý sót, ý khác. Nghĩa và Lợi vốn không đối lập, nhưng cũng không phải là hòa làm một, nếu muốn an ổn vô sự, thì phải mỗi cái an với độ của nó, không những không thể lấy tư hại công, lấy nhỏ hại lớn, cũng không thể lấy công hại tư, lấy lớn hại nhỏ. Chỉ có như vậy, mới có thể công tư an ổn, lớn nhỏ hòa hợp."

Tôn Sách quay người, chắp tay ra hiệu với Lục Khang. "Lục công, thuyết Tân Nghĩa Lợi này có thể làm được điều đó, lập cương kỷ cho đại Ngô của ta hay không, phải xem học thức và khí phách của Lục công và chư quân rồi. Nỗ lực!"

Lục Khang tâm tình bùng nổ, vui vẻ lĩnh mệnh. "Có luận điểm này của Đại vương, thần chúng ta dám không hết sức."