Hàn Toại dẫn quân đến Vũ Đô Đạo, dừng chân tại thung lũng nơi Mã Đằng và Tào Tháo từng kịch chiến nửa ngày.
Vết máu trên chiến trường vẫn còn đó, không ít tên nỏ, binh khí bị bỏ lại, chưa kịp thu dọn. Người Đê, người Khương không muốn bỏ lỡ cơ hội tốt như vậy, liền phái người đi khắp nơi tìm kiếm, mỗi khi tìm được thứ gì là lại hò reo vang dội.
Hàn Toại nheo mắt, nhìn những bóng người ẩn hiện trong thung lũng, khóe miệng nhếch lên một tia khinh miệt.
Mấy năm nay Mã Đằng ở Vũ Đô sống quá an nhàn. Có lẽ ông ta tưởng rằng những ngày tháng như vậy có thể kéo dài mãi mãi, nên mới luống cuống tay chân trước cuộc tấn công của Tào Tháo. Mã Hưu lại bị giết ngay trong trận đầu, đủ thấy ngày thường huấn luyện không hề dụng tâm.
Đối thủ của hắn cũng chẳng phải danh tướng gì. Tào Hưu là ai? Chẳng ai nghe danh bao giờ.
Địa thế quan trọng thế này mà để Mã Đằng kiểm soát thật đáng tiếc. Cho dù Tào Tháo không tới, Tôn Sách sau khi chiếm được Hán Trung cũng sẽ tiến về phía tây, đến lúc đó ông ta chỉ bại càng thảm hơn, mặc cho Tôn Sách tiến quân như vào chỗ không người.
Hàn Toại phái người liên lạc với người Khương, Đê tại địa phương, hỏi thăm diễn biến chiến sự, thăm hỏi người bị thương. Đối với trận chiến mười mấy ngày trước, người Khương, Đê chỉ là bàng quan, nhưng Hàn Toại lại rất khách khí, phái người mang lễ vật đến thăm hỏi. So với Mã Đằng, Hàn Toại dù là danh tiếng hay thực lực đều nhỉnh hơn một bậc. Vài thủ lĩnh quan trọng nhận được hậu lễ của ông ta liền mừng rỡ khôn xiết, nhanh chóng trở nên thân thiết với Hàn Toại, không những nhận lời yến tiệc mà còn thi nhau mời ngược lại Hàn Toại.
Đúng lúc này, Hàn Toại nhận được thư tay của Tào Tháo.
Trong thư Tào Tháo cũng không nói gì nhiều, chỉ ôn lại chuyện cũ, bày tỏ lòng tưởng nhớ. Hàn Toại xem xong cũng không để tâm. Năm xưa ở Lạc Dương, ông và Tào Tháo từng gặp mặt một lần, nhưng xa mới tới mức tình thâm. Sau này thiên tử Tây chinh, ông và Tào Tháo đều tác chiến dưới trướng thiên tử, nhưng chưa từng gặp lại. Lúc này hai quân đối lũy, Tào Tháo tác chiến bất lợi, viết thư lấy lòng cũng chẳng có tác dụng gì.
Vì lịch sự, Hàn Toại hồi một bức thư, khuyên Tào Tháo nhìn rõ thế cuộc, rút khỏi Vũ Đô để tránh binh đao tương kiến.
Tào Tháo rất nhanh đã gửi lại một bức thư, bày tỏ rằng Đại Hán tuy suy nhưng Hoàng trưởng tử vẫn đang ở Thành Đô, Ích Châu tuy thế đơn lực bạc nhưng không thể ngồi nhìn Thần Châu lục trầm, nhất định sẽ toàn lực ứng phó, làm tròn bổn phận của bề tôi nhà Hán. Ông ta lại khuyên Hàn Toại cùng phò tá Hoàng trưởng tử, duy trì Đại Hán. Cuối thư Tào Tháo bày tỏ, trước khi xuất chinh ông ta đã thỉnh thị Hoàng trưởng tử, chỉ cần Hàn Toại chịu phò tá Hán thất, có thể để Hàn Toại chủ chính Lương Châu, tạo thế ỷ giốc với Ích Châu, cùng chống Tôn Sách. Tương lai trung hưng Đại Hán, vinh hoa phú quý tất sẽ không kém Đậu Dung.
Trước sự dụ dỗ của Tào Tháo, Hàn Toại không chút mảy may, thậm chí còn không hồi thư. Cho dù ông có hồ đồ đến đâu cũng không đến mức tin rằng Đại Hán còn cơ hội trung hưng. Thiên hạ quy Ngô, ông chỉ muốn giành lấy vinh hoa phú quý thuộc về mình, không muốn theo Tào Tháo vùng vẫy vì Đại Hán. Năm xưa khi ông đến Lạc Dương thượng kế đã biết Đại Hán tất vong, nếu không ông đã chẳng chấp nhận lời mời của Lý Văn Hầu, Bắc Cung Bá Ngọc mà khởi binh phản loạn.
Hơn nữa, con gái và con rể ông đều là thần tử nhà Ngô, ông cần gì phải trung thành với Hoàng trưởng tử nào đó?
Nhưng điều ông không ngờ tới là, dù ông không hồi thư, Tào Tháo lại viết thêm một bức thư nữa, và bức thư này đã bị thám tử của Mã Đằng chặn được. Trong thư, Tào Tháo thề thốt rằng: cứ làm như ngươi nói, sau khi đánh bại Mã Đằng, ta sẽ về Ích Châu, Lương Châu đành phó thác cho Văn Ước vậy.
Mã Đằng kinh hãi biến sắc, lập tức phái người chất vấn Hàn Toại: Rốt cuộc ngươi đã giao hẹn gì với Tào Tháo?
Hàn Toại ban đầu không để tâm, đưa ra hai bức thư trước đó của Tào Tháo, đồng thời bày tỏ mình chỉ hồi đáp một bức, không hề có bất cứ giao hẹn nào với Tào Tháo. Thế nhưng ông nhanh chóng nhận ra những bức thư này có thể giải thích theo nhiều cách, mà ông hoàn toàn không thể khiến Mã Đằng tin vào lời giải thích của mình.
Hàn Toại tiến thoái lưỡng nan. Liên minh giữa ông và Mã Đằng vốn đã không vững chắc, nay càng khiến người ta khó lòng phân trần. Ông rất muốn rút lui để chứng tỏ mình không có dã tâm với Vũ Đô, nhưng ông lại không thể đi. Một là Vũ Đô có địa thế quan trọng, một khi rơi vào tay Tào Tháo thì vô cùng bất lợi cho ông; hai là một khi Mã Đằng nghi ngờ mình, ông sẽ bị cô lập ở Lương Châu, tất yếu phải đối mặt với sự giáp công của Mã Đằng, Ngưu Phụ và Lỗ Túc.
Trong tình thế bất đắc dĩ, Hàn Toại đưa ra một phương án giải quyết: đích thân tấn công Tào Tháo, đuổi Tào Tháo khỏi Vũ Đô để chứng minh sự trong sạch.
Mã Đằng miễn cưỡng đồng ý, rút về thủ Thượng Lộc, để Hàn Toại dẫn quân xuống Hạ Biện tấn công Tào Tháo. Bản thân ông thì gom góp lương thảo cho Hàn Toại, sẵn sàng tiếp ứng. Trong quá trình bàn bạc với người Khương, Đê để gom lương, Mã Đằng biết được Hàn Toại giao du rất mật thiết với các thủ lĩnh bộ lạc, còn tặng hậu lễ, lấy lòng nhân tâm, vô cùng tức giận.
Hàn Toại đây là muốn đào chân tường của ông ta.
Biết được Hàn Toại đơn độc tới đánh, Tào Tháo vỗ tay cười lớn. Ông cùng Pháp Chính lập kế, một mặt sắp xếp Tào Hưu, Tào Chân dẫn kỵ binh vòng ra sau lưng Hàn Toại, mặt khác triệu tập Ngô Ý chuẩn bị phục kích Hàn Toại, sau đó lại dùng thêm một kế, xuất thành gặp mặt Hàn Toại.
Ngay trước trận tiền hai quân, Tào Tháo mời Hàn Toại ôn chuyện, luận bàn thế sự thiên hạ.
Cố nhân gặp lại, đàm đạo trước trận cũng chẳng phải chuyện mới lạ, thậm chí còn là chuyện phong nhã. Bản chất Hàn Toại vẫn là một danh sĩ, cũng không để tâm quá mức, liền tán gẫu với Tào Tháo một hồi. Nhưng tin tức này truyền tới tai Mã Đằng, ý nghĩa lại hoàn toàn khác biệt.
Mã Đằng đinh ninh rằng Hàn Toại và Tào Tháo có cấu kết, kẻ này không thể tin được.
Mã Đằng, Hàn Toại đều là quân phiệt Lương Châu, nhưng tình cảnh của họ lại khác nhau.
Mã Đằng là dân thường, dựa vào sự ủng hộ của người Khương mà khởi nghiệp nhờ quân công. Mối quan hệ giữa ông và các bộ lạc người Khương là bình đẳng, vừa có hợp tác vừa có tranh đấu, đôi bên đều không đặt kỳ vọng quá cao vào nhau.
Hàn Toại thì khác, ông là danh sĩ Lương Châu, vốn được cả Hán lẫn Khương tin phục. Khi người Khương làm phản, họ sợ lực hiệu triệu không đủ nên đã đẩy ông ra làm lãnh tụ, nghe theo hiệu lệnh của ông, đặt kỳ vọng rất lớn vào Hàn Toại. Kể cả Mã Đằng cũng đều lấy Hàn Toại làm đầu.
Nhưng ai cũng không ngờ tới, cuối cùng Hàn Toại lại phản bội Lý Văn Hầu, Bắc Cung Bá Ngọc, giết sạch họ rồi thôn tính binh mã của họ.
Từ đó trở đi, Mã Đằng luôn đề phòng Hàn Toại, không dám tin tưởng toàn tâm toàn ý. Dù là hợp tác hay kết minh, sự cảnh giác cần có chưa bao giờ thiếu.
Nay lại xảy ra chuyện như vậy, chút tín nhiệm cuối cùng của Mã Đằng cũng chẳng còn. Ông ra lệnh cắt đứt việc cung cấp lương thảo cho Hàn Toại, đồng thời yêu cầu Hàn Toại lập tức rút khỏi Vũ Đô. Cùng lúc đó, ông phái người cầu viện Lỗ Túc, mời Lỗ Túc xuất binh tiếp ứng để tránh Tào Tháo chiếm đóng Vũ Đô.
Mã Đằng không tin Hàn Toại, Hàn Toại cũng không tin Mã Đằng. Biết Mã Đằng phái người cầu viện Lỗ Túc, Hàn Toại mất phương hướng. Ông lo rằng mình không thể rút khỏi Vũ Đô an toàn, dù có rút được thì lúc đó cũng không thể đối mặt với sự tấn công của Lỗ Túc. Trong lúc cấp bách, Hàn Toại đi một nước cờ sai lầm, định cường công Hạ Biện, đánh bại Tào Tháo rồi tính tiếp.
Hành động này vừa đúng ý Tào Tháo. Tào Tháo cố thủ trong thành, vì để giữ chân Hàn Toại mà không tiếc bỏ cả ngoại thành, dụ Hàn Toại đánh vào trong thành để đánh cận chiến.
Ngay khi Hàn Toại tưởng rằng có thể hạ được Hạ Biện, bắt sống Tào Tháo thì Ngô Ý đã hoàn thành việc bao vây Hàn Toại. Trong ngoài giáp công, Hàn Toại đại bại, hoảng loạn rút chạy, lại đụng độ cuộc tập kích của Tào Hưu, Tào Chân giữa đường, toàn quân bị tiêu diệt.
Tào Chân dẫn Hổ kỵ đánh mạnh vào trung quân của Hàn Toại, lại đuổi giết điên cuồng mấy chục dặm, đích thân chém đầu Hàn Toại.
Tàn binh chạy về Thượng Lộc, Mã Đằng kinh hãi biến sắc, lúc này mới biết mình đã mắc mưu Tào Tháo, nhưng hối hận thì đã muộn. Trong tình thế bất đắc dĩ, Mã Đằng lui về thủ Vũ Đô Đạo, lại phái người cầu viện Lỗ Túc. Lúc này đương nhiên ông sẽ không thừa nhận mình trúng kế, mà lại nói rằng khi Hàn Toại bị phục kích, ông đã án binh bất động, ngược lại còn tố cáo Hàn Toại, nói rằng Hàn Toại có cấu kết với Tào Tháo, chỉ là bị ông nhìn thấu, nên mới buộc phải giao chiến với Tào Tháo một trận.
Bằng chứng thì có sẵn, có nhân chứng, có vật chứng.
Tào Tháo tiêu diệt gọn quân Hàn Toại, chém và bắt giữ gần vạn người, thu giữ lượng lớn chiến mã, quân khí, thực lực tăng mạnh, sĩ khí càng lên cao.
Đúng lúc nhiều người đang phấn chấn, hy vọng thừa thắng xông lên để giết Mã Đằng, chiếm trọn Vũ Đô, thì Pháp Chính lại khuyên Tào Tháo chậm lại một chút, tranh thủ thời gian tiến vào Thượng Lộc, đồng thời tăng cường tu sửa thành trì để tính chuyện đối đầu lâu dài.
Tào Tháo chấp nhận lời khuyên của Pháp Chính, bổ nhiệm Nghiêm Nhan làm Vũ Đô Thái thú, lệnh cho Ngô Ý dẫn quân rút về Dương Bình Quan, bản thân mình rút về Bạch Thủy Quan nghỉ ngơi.
Tin tức toàn quân Hàn Toại bị tiêu diệt truyền tới Quan Trung, Lỗ Túc rất kinh ngạc, nghi ngờ tình báo mình nhận được có sai sót.
Hàn Toại đi viện trợ Mã Đằng, giao chiến với Tào Tháo, tại sao Hàn Toại chết trận mà Mã Đằng lại bình an vô sự?
Đối với lời giải thích của Mã Đằng, Lỗ Túc đương nhiên không tin. Nếu Hàn Toại thực sự cấu kết với Tào Tháo thì sao đến nỗi bại trận chết người. Nghe qua thì giống như Mã Đằng đã đóng vai trò không tốt trong đó.
Giả Hủ lại không chút bất ngờ. Ông nói với Lỗ Túc, Hàn Toại và Mã Đằng tuy là đồng minh nhưng nền tảng tin tưởng giữa họ rất mỏng manh. Hàn Toại tâm cơ quá sâu, lại lật lọng, Mã Đằng vừa sợ ông ta lại vừa không tin ông ta. Tào Tháo vốn là kẻ gian trá, chắc chắn đã lợi dụng điểm này để ly gián họ, khiến Hàn Toại rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, buộc phải đâm lao thì phải theo lao mà tấn công.
Nhưng kết cục toàn quân Hàn Toại bị diệt vẫn khiến Giả Hủ rơi vào thế bị động. Ông vốn nghĩ rằng Hàn Toại, Mã Đằng dù không thắng được Tào Tháo thì ít nhất cũng có thể cầm cự một thời gian để chặn đà tấn công của Tào Tháo. Nay Tào Tháo đã đứng vững chân tại Vũ Đô, Mã Đằng lại bị đánh sợ, chỉ bằng sức mình không thể đoạt lại Vũ Đô nên đành cầu viện Lỗ Túc.
Với tư cách là An Tây Đại Đô đốc, Lỗ Túc đương nhiên không thể ngồi nhìn.
Thế nhưng bảo ông xuất binh tới Vũ Đô để trục xuất Tào Tháo lúc này cũng không thực tế cho lắm.
Thế cục Quan Trung vẫn chưa ổn định, mầm họa chưa được loại bỏ, tân chính đang trong thời khắc then chốt, nếu Lỗ Túc dẫn quân chủ lực rời khỏi Quan Trung thì Quan Trung rất có thể sinh loạn, bao nỗ lực trước đó đều đổ sông đổ biển.
Hơn nữa, Mã Đằng cho đến nay vẫn chưa nhìn rõ tình thế, chưa có ý định dâng sớ xin tội.
Giả Hủ và Lỗ Túc bàn bạc, chuyện Hàn Toại tử trận ảnh hưởng quá lớn, không phải An Tây Đô đốc phủ có thể tự mình giải quyết, chỉ có thể dâng sớ lên triều đình xin bệ hạ định đoạt, An Tây Đô đốc phủ hiện tại chỉ có thể làm là tránh để tình hình xấu đi thêm.
Vì vậy, Giả Hủ đưa ra hai kiến nghị: Một là phái Đỗ Cơ tiến vào Kim Thành tiếp quản khoảng trống quyền lực sau khi Hàn Toại tử trận; hai là phái Mẫu Khâu Hưng tiến vào Thượng Khuê, chặn đường Tào Tháo tiến lên phía bắc, đồng thời tập kết binh mã sẵn sàng tác chiến.
Lỗ Túc chấp nhận lời khuyên của Giả Hủ, đồng thời tập kết binh mã tiến vào Trần Thương, bày thế trận vào Tán Quan, ép Tào Tháo không dám manh động.
Quân báo được gửi tới Kiến Nghiệp với tốc độ sáu trăm dặm hỏa tốc.