Đại Hán bốn trăm năm, nguồn binh chủ yếu có hai loại: trưng binh và mộ binh. Thời Tây Hán sơ kỳ, lấy trưng binh làm chủ, sau này đất đai sáp nhập nghiêm trọng, bách tính phá sản, lưu dân tăng lên, dần dần đổi thành mộ binh. Đến cuối thời Đông Hán, càng lấy mộ binh làm chủ, trưng binh trở nên có hay không cũng được.
Điều này đồng bộ với sự bành trướng thế lực của hào tộc Đông Hán. Mộ binh cần phải có tiền, binh sĩ do hào tộc bỏ tiền ra mộ tất nhiên chỉ nghe lệnh hào tộc, hào tộc có binh, thực lực càng mạnh, tất nhiên vui lòng nhìn thấy cảnh này. Sau này Hoàng Cân khởi nghĩa, triều đình không có tiền mộ binh đi chinh thảo, đành phải buông quyền cho châu quận, để quân đội thực sự trở thành tư binh của hào tộc.
Đại Ngô đổi cũ thay mới, cải cách quân chế, xây dựng tân quân, khôi phục chế độ trưng binh, thu quân quyền về triều đình. Bách tính có được ruộng đất cũng ủng hộ tân triều, hăng hái tòng quân, cho nên quân đội Đại Ngô càng có sức chiến đấu, mười mấy năm qua bách chiến bách thắng.
Nhưng tướng sĩ trong quân cũng là người, cũng có thất tình lục dục. Chí hướng lớn một chút thì muốn bái tướng phong hầu, rạng rỡ tổ tông; chí hướng nhỏ một chút thì muốn lập công nhận thưởng, sau khi giải ngũ có thể có một chức quan nhỏ. Họ làm thế nào để thực hiện chí hướng của mình? Tất nhiên là chinh chiến lập công. Một trận đại chiến giành thắng lợi, tướng lĩnh được thăng quan tiến tước, binh sĩ bình thường được nhận thưởng, ai nấy đều được toại nguyện.
Đây chính là lý do các bộ tranh nhau tham chiến.
Nếu không khai chiến, họ chỉ có quân lương để nhận, ngoài ra không có thu nhập cố định nào khác. Quân lương không thấp, nhưng cũng chẳng cao hơn bao nhiêu, nhất là binh sĩ bình thường, cũng chỉ tầm hai ba ngàn tiền, tương đương một lao động phổ thông. Thực tế, tướng sĩ trong quân vất vả hơn làm ruộng, làm công rất nhiều, không chỉ mỗi ngày phải huấn luyện, cách một khoảng thời gian còn phải tiến hành diễn tập, quanh năm suốt tháng không có lúc nào nhàn rỗi.
Nếu không tòng quân, họ hoàn toàn có thể kiếm được nhiều hơn, hơn nữa không cần vất vả như vậy.
Binh sĩ bình thường còn đỡ hơn chút, dù sao họ chịu thiệt cũng chỉ ba năm, sau ba năm là phục viên. Nếu có thể sắp xếp một công việc tốt, ba năm binh ngũ này cũng coi như đáng giá. Vạn nhất có thể có một chức quan nhỏ, ví dụ như huyện úy, đình trưởng gì đó, thì càng là chuyện tốt, ngay cả thành gia lập nghiệp cũng sẽ dễ dàng hơn nhiều.
Nhưng đối với những tướng lĩnh ở lại trong quân, thì lại là một chuyện khác. Quân lương của họ có cao hơn binh sĩ bình thường một chút, nhưng cao có hạn, so với những người đồng trang lứa không ở trong quân, họ chẳng có ưu thế gì. Ngược lại, sự vất vả trong quân thì rõ ràng trước mắt. Cùng là một thanh niên, đọc vài năm sách, vào công phường làm công, hoặc học làm buôn bán, hay làm chuyện khác, vất vả tất nhiên là có, nhưng lại nhẹ nhàng hơn tòng quân rất nhiều.
Cứ đà này, sức hấp dẫn của việc tòng quân rõ ràng là có hạn, chế độ trưng binh khó lòng duy trì.
Đại Ngô mới xây dựng, thiên hạ chưa định, tòng quân đương nhiên có sức hấp dẫn. Nhưng người sáng mắt đều biết, cục diện này không duy trì được bao lâu, một khi Ích Châu bình định, thiên hạ thái bình, tiền đồ của các tướng lĩnh trong quân chắc chắn sẽ xảy ra thay đổi lớn.
Lúc này, có người tìm mọi cách để tham chiến, nắm lấy cơ hội lập công cuối cùng, có người muốn tham ô một ít quân phí, kiếm chác một món trước khi phục viên, đều là chuyện khó tránh khỏi. Nếu không phân tốt xấu mà trừng phạt nghiêm khắc, chỉ làm sĩ khí trong quân bị tổn hại, người nguyện ý tòng quân lại càng ít đi.
“Bệ hạ muốn chậm một chút, vững một chút, tất nhiên là tầm nhìn cao xa, kiến giải lão thành. Nhưng phàm việc gì cũng khó cầu vẹn toàn, tướng sĩ trong quân hiểu biết có hạn, không thể hiểu được hoài bão lớn lao của Bệ hạ, xuất hiện vài kẻ nóng vội cầu lợi, cũng là chuyện bình thường. So sánh mà nói, quan viên các châu quận tham nhũng mới gọi là kinh tâm động phách, không thể nhẫn nhịn.”
Quách Gia nói, giơ chén rượu đã cạn lên, ánh mắt sáng rực nhìn Tôn Sách, thần tình thẳng thắn.
Tôn Sách lắc lắc chén rượu trong tay, im lặng không nói.
Hắn biết Quách Gia nói đúng. Thiên hạ nhộn nhịp, đều vì lợi mà đến. Thiên hạ xôn xao, đều vì lợi mà đi. Tướng sĩ trong quân cũng là người, tuy không loại trừ có người thật sự mang trong lòng thiên hạ, nhưng đại đa số mọi người vẫn phải cân nhắc lợi ích cá nhân, cân nhắc tiền đồ. Nếu tòng quân không thể nhận được nhiều hơn, mà lại phải trả giá nhiều hơn, sức hấp dẫn tất nhiên có hạn.
Hiện tại là tân triều mới lập, nhiệt huyết cách mạng vẫn còn. Qua vài năm nữa, còn muốn chỉ dựa vào nhiệt huyết cách mạng để thu hút thanh niên tòng quân, e là quá ngây thơ.
Tham nhũng trong quân chỉ mới lộ manh nha, nếu không điều chỉnh, chỉ sẽ càng ngày càng nghiêm trọng, dựa vào luật pháp nghiêm ngặt không thể ngăn chặn được, còn phải giải quyết vấn đề từ gốc rễ — điều chỉnh tốt lợi ích của quân đội.
Phàm là việc không có lợi để mưu cầu, đều rất khó lâu dài.
Làm quan là thế, tòng quân cũng như vậy, mọi việc trên đời không ngoại lệ. Nếu không phải đọc sách có thể nhập sĩ, có thể hưởng các loại đặc quyền làm quan, có mấy ai nguyện ý "tam canh đăng hỏa ngũ canh kê", chỉ vì học vấn mà sống?
Tòng quân chinh chiến còn vất vả hơn đọc sách nhiều.
Quách Gia nói tiếp: “Chi tiêu quân phí tăng mạnh, một mặt là vật tư cần thiết tăng lên, một mặt cũng là tiêu hao vận chuyển tăng thêm, tất nhiên còn có ban thưởng sau khi chiến thắng. Nếu tính hết những cái này vào, quân phí hiện tại tăng lên đều là điều hiển nhiên, không liên quan nhiều tới tham nhũng. Tất nhiên, chuyện như bán tháo quân lương chắc chắn không thể dung thứ, nhưng những chuyện đó dù sao cũng chỉ là cá nhân làm, lỗi nhỏ không lấn át được ưu điểm. Người như vậy, các bộ cũng sẽ không dung túng, có một kiểm tra một, làm ầm ĩ đến tận cửa cung dâng sớ, thế này thì hơi quá, khó tránh làm người ta nghi ngờ.”
Tôn Sách uống cạn rượu trong chén, nhấm nháp tỉ mỉ, lúc này mới chậm rãi nuốt xuống, đặt chén rượu trong tay nhẹ nhàng lên án.
“Tra cho kỹ.” Hắn thản nhiên nói: “Cân nhắc kỹ lưỡng, làm tốt bài văn này.”
“Tuân lệnh.”
Tôn Sách trở về hậu cung khi đã quá giờ Hợi.
Hoàng hậu Viên Hành vẫn chưa ngủ, đang được hai cung nữ hầu bên cạnh, ngồi một bên đọc sách, thấy Tôn Sách vào điện, đặt sách xuống, đứng dậy đón. Ngửi thấy mùi rượu trên người Tôn Sách, trong mắt lộ ra một tia khác lạ, nhưng không nói gì, cởi áo ngoài cho Tôn Sách, lại sai người chuẩn bị nước rửa mặt.
Tôn Sách ngồi xuống trước án sách, liếc nhìn cuốn sách đang mở trên án, có chút ngạc nhiên.
Đây là một cuốn sách cũ bản mới, tác phẩm "Xương Ngôn" của Trọng Trường Thống.
Trọng Trường Thống còn rất trẻ, nhưng hắn rất thông minh, sau khi nhận được sự tài trợ của Tôn Sách, một lòng một dạ làm học vấn, gần như đến mức quên cả ăn ngủ. Nỗ lực của hắn đã được đền đáp, năm mới hai mươi tuổi đã trở thành học giả chân chính. Trong cuộc biện luận với các hiền lương văn học, hắn nổi tiếng lên như cồn, rất nhiều người đều bị hắn thuyết phục, nhà in sách nhìn thấy cơ hội kinh doanh, chủ động yêu cầu in ấn bản thảo của hắn, và nâng nhuận bút lên con số ba trăm vàng chưa từng có.
《Xương Ngôn》 là chuyên khảo học thuật đầu tiên được triều đình tài trợ in ấn, vì toàn là chính luận, phạm vi độc giả có hạn, chỉ in một ngàn cuốn, nhuận bút cũng có hạn, chỉ có năm vàng. Trọng Trường Thống còn có chức Nghị lang trên mình, không thiếu ăn uống, cũng không để tâm, sau khi nhận nhuận bút, đến nhà in đặt một loạt bản bìa cứng, trịnh trọng đưa một bộ cho Tôn Sách, liền cảm thấy cả đời này không còn gì hối tiếc.
Không ai ngờ tới, cuốn sách này còn có cơ hội tái bản, hơn nữa một lần in là ba ngàn cuốn, vẫn không đủ cung cấp. Bất kể là người tán đồng Trọng Trường Thống, hay phản đối Trọng Trường Thống, đều phải mua một cuốn 《Xương Ngôn》 về nghiên cứu kỹ. Người cảm thấy cuốn sách này hay, muốn mua thêm vài bộ, mang về tặng người khác cũng không ít. Nhất thời, Nhữ Dương người người bàn tán 《Xương Ngôn》, ai ai cũng biết Trọng Trường Thống, người đến thỉnh giáo, người đến khiêu chiến, người đến cầu thân, người đến bàn chuyện làm ăn, gần như làm nát cửa nhà Trọng Trường Thống.
Viên Hành trước đó đã đọc 《Xương Ngôn》, giờ lại đọc, Tôn Sách có chút ngạc nhiên.
“Đây là bản tăng bổ.” Thấy Tôn Sách nhìn chằm chằm vào cuốn sách, Viên Hành chủ động giải thích: “Thêm vài bài văn mới.”
Tôn Sách dựa theo góc sách Viên Hành gấp lại mở sách ra, liếc nhìn, là một bài chính luận tên là 《Quân Phụ》, đúng là bài văn mới, trong bản trước không có. Tôn Sách cầm lên, lật đến đầu bài văn này, đọc lên.
Bài văn không dài, chưa đầy một ngàn chữ, nhưng luận bàn về mấy cặp cha con hoàng đế trong sử Tần Hán, bắt đầu từ Tần Thủy Hoàng, Phù Tô, Hồ Hợi, cho đến Hán Linh Đế, Hán Hiến Đế. Viên Hành đang xem là cặp cha con Hán Cao Tổ, Hán Huệ Đế. Nhìn vết gấp, có lẽ không phải đọc lần đầu, thậm chí không phải lần thứ hai.
Đối với Tôn Sách, điều này rất bình thường. Người thời đại này viết văn ngôn từ ngắn gọn súc tích, có vài hàm ý phải nhấm nháp kỹ. Nhưng Viên Hành thường không có lý do này, rất ít có cuốn sách nào cần nàng đọc hai lần.
“Có cảm tưởng?”
“Thiếp thân nhát gan, không dám nghĩ.” Viên Hành mím môi cười, hiếm khi đùa với Tôn Sách.
Cung nữ bưng nước đến, Tôn Sách rửa mặt xong, ngồi lại xuống, cầm cuốn sách lên. “Hoàng gia không có cha con, có phải hối hận rồi không?”
“Quen rồi.” Viên Hành ngồi xuống bên cạnh, nhẹ nhàng dựa đầu vào vai Tôn Sách, thở dài thườn thượt. “Há chỉ hoàng gia, thế gia đại tộc cũng vậy thôi. Nếu không phải tranh quyền, cha thiếp cũng không đến mức huynh đệ trở mặt, đến chết không thể dung nhau. Nhưng cái này cũng tùy người, Bệ hạ tầm nhìn cao xa, tiên phong lập chế độ thoái vị, tương lai chắc chắn có thể cha từ con hiếu, mỗi người tận hưởng thiên luân.”
“Đã như vậy, vậy nàng thở dài cái gì?”
“Thiếp thân lo Bệ hạ công nghiệp trước không có người xưa, sau không có người nay, người nối ngôi không bằng Bệ hạ một phần vạn, khó tránh khỏi chuyện của Chu Á Phu.”
Ánh mắt Tôn Sách lóe lên, im lặng một lúc, buông cuốn sách trong tay xuống. Lời tương tự, hắn đã nghe Dương Tu nói qua, lúc này Viên Hành lại nói, xem ra họ đã thông khí với nhau, đạt được nhận thức chung. Còn bài văn Trọng Trường Thống mới thêm vào này đóng vai trò gì trong đó, là ai ảnh hưởng đến ai, nhất thời khó mà phán đoán.
Tuy nhiên có một điểm có thể khẳng định, chuyện này liên quan đến truyền thừa hoàng vị, đúng là không thể xem thường. Cho dù không có Viên Hành ảnh hưởng, các hiền lương văn học cũng sẽ thảo luận vấn đề này, Trọng Trường Thống không viết bài văn này, cũng sẽ có người khác đề xuất nghị đề tương tự.
“Cái này thì không thể trách trẫm.” Tôn Sách vươn tay ôm lấy vai Viên Hành, khẽ lắc lắc. “Ai bảo nàng sinh muộn thế, nếu sinh sớm vài năm, trẫm còn có thể mang nó ra trận, bây giờ cho dù trẫm bế nó ra trận, cũng chẳng ích gì.”
Viên Hành không nhịn được lườm Tôn Sách một cái, cười nói: “Bệ hạ, ngài đây là tội thêm cho kẻ khác, thiếp thân làm sao dám trách Bệ hạ.”
“Phải rồi, trách vẫn là trách, chỉ là không dám nói thôi, đúng không?” Tôn Sách cười lớn, dựa vào gối tựa, ôm ngang Viên Hành vào lòng, khẽ lắc lư. “Bất kể các nàng có trách hay không, chuyện này ấy, đúng là lúc đó trẫm đọc sách ít, sơ suất không cân nhắc kỹ, có chút nóng vội. Nhưng nàng cũng không cần vội, còn ba mươi lăm năm nữa, chắc chắn sẽ nghĩ ra được cách giải quyết. Còn về Thiệu nhi, có người mẹ thông tuệ như nàng, nó tuyệt đối không phải kẻ vô năng, ba mươi lăm năm sau, nó chắc chắn sẽ là một người nối ngôi ưu tú, trẫm còn trông cậy vào nó ‘thanh xuất ư lam’ nữa kìa.”
