Sau khi hàn huyên đôi chút, đoàn người Tôn Sách khởi giá, vội vã đi tới Tuy Dương.

Tôn Sách mời Hứa Thiệu ngồi chung xe. Hứa Thiệu rất ngạc nhiên, khéo léo từ chối theo lễ nghĩa một phen, cuối cùng mới chịu lên xe ngựa của Tôn Sách.

Xe ngựa của Tôn Sách rất rộng rãi, vật liệu dùng cũng vô cùng dày dặn, giống như một căn lầu nhỏ. Những người khác đều lui xuống, Tôn Sách tựa vào cửa sổ mà ngồi, mỉm cười nhìn Hứa Thiệu. Hứa Thiệu ngồi xuống đối diện Tôn Sách, Tôn Sách gõ gõ vào thành xe, cỗ xe ngựa được sáu con tuấn mã kéo đi khởi động.

Tôn Sách nhấc ấm trà trên án, rót một chén nước. "Hứa công, nếm thử trà mới xem sao."

Hứa Thiệu cảm kích khôn cùng, chắp tay nói: "Vi thần tài hèn đức mỏng, sao dám phiền hà tới bệ hạ."

Hứa Thiệu cũng mỉm cười. Ông không vội vàng trả lời, mà bưng chén trà lên, nhấp một ngụm nhỏ. Trà vừa vào miệng, đôi lông mày của ông liền khẽ nhướng lên. Trà trong xe của Tôn Sách đương nhiên là trà ngon, nhưng không phải là độc nhất vô nhị. Thực tế, trong số những loại trà ông từng uống, không thiếu những loại có thể sánh ngang với trà này. Qua đó có thể thấy, việc Tôn Sách tiết kiệm không phải là làm màu cho người khác xem, ông rất biết khắc chế bản thân.

"Bệ hạ, thần thực ra cũng không làm gì cả, chỉ là hỏi họ ba câu hỏi mà thôi." Hứa Thiệu đặt chén trà nhẹ nhàng lên án, nhìn nước trà xanh biếc trong chén khẽ đung đưa theo sự di chuyển của cỗ xe. "Thần hỏi họ rằng, bệ hạ có phải là người xa hoa dâm dật hay không, có từng có thói xấu thất tín hay không? Tiền bạc bất đồng, ai là kẻ chịu thiệt thòi lợi ích lớn nhất? Khi thương nghị các điều khoản, ngoài bệ hạ ra, kẻ nào là người có tiếng nói trọng lượng nhất? Họ hiểu rõ ba vấn đề này rồi, tự nhiên sẽ biết nên làm thế nào."

Tôn Sách hơi suy tư một chút, không khỏi bật cười thành tiếng. Ông gật gật đầu. "Ba câu hỏi này của Hứa công, quả nhiên đơn giản mà trực diện."

"Đại đạo chí giản chí dịch, vốn dĩ nên là như thế." Hứa Thiệu thở dài một tiếng. "Trước kia Nho môn thất thế, chính là vì làm phức tạp hóa những việc đơn giản. May nhờ bệ hạ chính bản thanh nguyên, Nho môn phục hưng, tham khảo thêm Đạo pháp, thành tựu Huyền học. Dùng cái này để trị quốc lý chính, đều có thể nhìn một cái là hiểu ngay."

Tôn Sách mỉm cười lắc đầu. "Hứa công quá khen rồi, trẫm thật không dám nhận. Không nói cái khác, chỉ nói tới số vàng này thôi. Trước kia lo không đủ chu chuyển, nay các châu hưởng ứng nhiệt tình, vượt xa mong đợi, trẫm lại lo vàng quá nhiều, các phủ tiêu xài hoang phí, thành thói quen khó bỏ, tương lai khó mà kiểm soát. Lại như việc các điều khoản này soạn thảo thế nào, cũng là một chuyện đau đầu. Tình hình các châu không giống nhau, làm sao để cân bằng, lại làm sao giữ được công bằng, khiến các bên đều hài lòng, đến nay vẫn chưa có một chương trình cụ thể. Hứa công, ông kiến văn rộng rãi, có thể chỉ điểm đôi chút không?"

Hứa Thiệu ít nhiều cảm thấy kinh ngạc. Quân lâm thiên hạ, thế gia, bách tính ủng hộ, tiền trong tay nhiều đến mức tiêu không hết, làm hoàng đế đến mức độ này, Tôn Sách lại còn thận trọng như vậy, quả thực nằm ngoài dự liệu. Nhưng nghĩ lại một chút, ông lại thấy nhẹ nhõm. Nếu không phải như vậy, ai dám giao nhiều vàng bạc như thế cho ông.

Hứa Thiệu trầm ngâm một lát. "Thần đối với chính vụ chỉ biết sơ qua, không dám nói bừa. Lý chính trị quốc, muốn không sai sót một chút nào, thì quả là làm khó người khác. Tuy nhiên thần cho rằng, chỉ cần bệ hạ không quên sơ tâm, nhậm chức hiền tài, nghĩ tới sẽ không có phiền phức quá lớn, cũng giống như bánh xe vậy, mài giũa một chút là ổn thôi."

Ông quay đầu lại, nhìn ra ngoài cửa sổ, bỗng nhiên nói: "Bệ hạ thấy đường ở Dự Châu này tu sửa thế nào?" Vừa nói, ông vừa nhấc ấm trà, châm thêm một ít nước vào chén trà trước mặt Tôn Sách.

Tôn Sách sững sờ, ngay sau đó liền tĩnh tâm lại để cảm nhận, đặc biệt là nhìn chằm chằm vào chén trà trên án một lúc. Xe ngựa dù ổn định đến đâu, suy cho cùng cũng chẳng phải tàu cao tốc, đường sá dù bằng phẳng đến đâu, suy cho cùng cũng chẳng phải cao tốc lộ thời hậu thế, sự xóc nảy là điều không tránh khỏi, nên ông đã quen với việc chỉ rót nửa chén trà, hơn nữa trong bộ trà cụ trên án còn có chỗ lõm chuyên dụng để đặt chén, tránh việc bị trượt. Nhưng Hứa Thiệu châm chén trà của ông đầy tới hơn nửa, nước trà vẫn không hề lắc lư tràn ra ngoài.

"Đường của Dự Châu sửa tốt, mạnh hơn Duyện Châu nhiều."

"Hai ngày trước còn vừa mới đổ một trận mưa lớn."

"Ồ?" Tôn Sách khẽ nhíu mày. Đường xá hiện nay đều là đường đất, dù sửa tốt đến đâu, hễ mưa là sẽ có bùn lầy, dù là trì đạo cũng không ngoại lệ. Huống hồ ông vốn chẳng có hứng thú với loại công trình phục vụ riêng cho hoàng đế như trì đạo, nên lần tu sửa trì đạo trước đó ít nhất cũng đã là ba mươi năm về trước, sớm đã chẳng dùng được nữa. Nhưng con đường này đi lại vẫn bằng phẳng như thế, chẳng lẽ là lúc trời mưa không cho người ta đi, cố ý giữ cho bằng phẳng?

Nếu là như vậy thì hơi quá rồi. Con đường này là đường cái quan thông tới Hà Bắc, mỗi ngày không biết có bao nhiêu người đi ngang qua.

Hứa Thiệu cười nói: "Vì sửa con đường này, người Dự Châu đã bỏ ra vốn liếng cực lớn. Nói khoa trương một chút, bánh xe quay một vòng, chính là một lượng vàng."

Tôn Sách càng thêm kinh ngạc. Bánh xe quay một vòng là một lượng vàng, vậy con đường này phải tốn bao nhiêu tiền? Nhưng công trình lớn như vậy, ông lại chưa từng nghe qua, quả thật có chút kỳ quái.

Hứa Thiệu cười càng thêm đắc ý, cố ý bưng chén trà lên, lại uống một hớp trà, thừa nước đục thả câu một lúc, lúc này mới bắt đầu giải thích.

Con đường này phía bắc tới huyện Mông, phía nam tới Bình Xuân, xuyên suốt Nhữ Nam, Trần Quận, Lương Quận, tổng chiều dài gần ngàn dặm, toàn bộ đều sử dụng một loại kỹ thuật đầm nện mới để xây dựng, trước sau đã tu sửa mấy năm. Sở dĩ bỏ ra nhân lực, vật lực lớn như vậy để tu sửa đường, là bởi vì con đường này quá quan trọng, không chỉ hàng hóa của Kinh Châu, Dự Châu phải men theo con đường này đi về phía bắc, mà hàng hóa của Duyện Châu, Ký Châu cũng phải men theo con đường này đi về phía nam, mỗi ngày xe cộ đi ngang qua đếm bằng hàng nghìn.

Con đường này vốn đã bận rộn, theo đà phát triển công thương mấy năm nay, đặc biệt là sau khi Ký Châu, U Châu bình định, lượng hàng hóa đi qua lại càng tăng lên gấp bội. Con đường trước kia không chịu nổi, hễ đến ngày mưa là bùn lầy không chịu nổi, không thể đi lại, gây ra sự bất tiện cực lớn. Sau đó các đại thương nhân dọc đường ở Nhữ Nam, Trần Quận, Lương Quận tụ họp lại bàn bạc, quyết định góp vốn tu sửa lại con thương đạo quan trọng này.

Để đảm bảo con đường này có thể chịu được ngày mưa, họ đặc biệt tập hợp thợ thủ công, nghiên cứu ra một loại công nghệ đầm nện mới, nói tóm lại, chính là đem vôi, cát sông và đất bùn trộn theo tỷ lệ, sau đó mới đầm chặt lại. Sau khi con đường như vậy được xây dựng xong, chỉ cần không ngâm nước thời gian dài, về cơ bản sẽ không bị mềm nhũn. Ngày mưa vừa qua, người đi bộ là có thể đi được. Phơi nắng hai ngày, xe lớn chở nặng là có thể thông hành bình thường.

Để tu sửa con đường này, không chỉ các thương gia bỏ ra rất nhiều tiền, bách tính dọc đường cũng góp sức. Dù sao thương lộ thông suốt đối với họ cũng có chỗ tốt, không ít người dọc đường chính là dựa vào việc cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ ăn ở cho khách thương qua lại để mưu sinh. Thương lộ không thông, họ cũng sẽ bị tổn thất.

Tôn Sách dần dần hiểu rõ ý của Hứa Thiệu. Không sợ chuyện lớn, chỉ cần có lợi mà mưu cầu, luôn có thể tìm được cách giải quyết. Tu sửa con đường này tốn kém không ít, nhưng người được hưởng lợi từ đó rất nhiều, cho nên dù tiêu tiền nhiều hơn nữa cũng có người nguyện ý làm, hơn nữa còn vô cùng hăng hái. Tương tự, điều khoản dù có phức tạp đến đâu, cũng không thể đi ngược lại một xuất phát điểm, đó chính là phải mang lại lợi ích cho người hiến kim, đặc biệt là người Dự Châu hiến kim nhiều nhất.

Điều cuối cùng trong ba câu hỏi của Hứa Thiệu đã nói rất rõ ràng, người Dự Châu tích cực như vậy, chính là muốn tranh đoạt quyền phát ngôn, muốn vì bản thân tranh thủ lợi ích lớn hơn. Họ đã bị người Ký Châu giành mất vị trí đầu bảng, hiện tại dù thế nào cũng phải gỡ lại một bàn, đoạt lại quyền chủ đạo.

Nói thực tế một chút, đây chẳng qua là bản năng của tư bản mà thôi.

Tôn Sách mỉm cười đánh giá Hứa Thiệu. "Hứa thị Bình Dư cũng kinh doanh sao?"

"Hứa thị Ấn Thư Phường là ấn thư phường tư nhân lớn nhất Dự Châu, công nhân mấy trăm người, hàng năm in sách mới cung không đủ cầu. Các học giả hơi có chút danh tiếng đều nguyện ý in ấn chuyên tác tại Hứa thị Ấn Thư Phường. Cách đây không lâu, vừa mới nhận thầu việc in ấn di tác của Lư Tử Cán ở Yên Châu." Hứa Thiệu mặt không đổi sắc. "Trong kế hoạch in ấn chuyên tác học thuật mà bệ hạ dự định hồi đầu năm, Hứa thị Ấn Thư Phường cũng có nhận thầu."

"Vậy sao? Ai đang điều hành?"

"Tòng huynh của thần, Hứa Tĩnh tự Văn Hưu."

"Văn Hưu tiên sinh đã trở về rồi?"

"Về được hai năm rồi. Ông ấy tuổi đã cao, lại bôn ba bên ngoài hơn mười năm, không muốn xuất sĩ nữa, liền mở một ấn thư phường để kiếm cơm."

Tôn Sách nhịn không được bật cười thành tiếng. Hứa Thiệu cũng cười. Với thực lực của Hứa thị Bình Dư, hai chữ "kiếm cơm" thực sự quá khiêm tốn rồi. "Có Hứa Văn Hưu kiểm soát, sách do Hứa thị Ấn Thư Phường in ra chắc chắn là thượng phẩm, nếu có thời gian, trẫm sẽ đi bái phỏng Văn Hưu tiên sinh, xem thử tư gia thư phường lớn nhất Dự Châu này."

Hứa Thiệu đại hỉ, vội vàng tạ ơn. "Bệ hạ nếu có thể giá lâm, đó thực sự là vinh hạnh vô cùng lớn của Hứa thị Bình Dư chúng thần."

"Dự Châu đại thương nhiều, tuy không có những cự thương như Chân thị Trung Sơn, Mi thị Đông Hải, Thái thị Nam Quận, nhưng gia tư trên mười vạn vàng cũng không phải là ít. Mấy năm nay họ trải đường bắc cầu, mở tư học, cứu giúp người nghèo khó, triều đình đều biết cả. Tuy nhiên những điều này cộng lại, đều không bằng việc Hứa công thản nhiên nói về lợi ích, Văn Hưu tiên sinh khắc sách kiếm cơm khiến người ta vui vẻ. Người đọc sách không kiêng kỵ nói về lợi, tự lực cánh sinh, mới có thể nói là phú quý không thể dâm, uy vũ không thể khuất. Quân tử cố cùng, nhưng quân tử chân chính thì không nên nghèo."

Hứa Thiệu cảm khái thở dài nói: "Bệ hạ nói rất đúng. Dân dĩ thực vi thiên, thương lẫm thực nhi tri lễ, trước kia nói về giáo hóa, luôn là người nói thì lải nhải, người nghe thì im lặng. Nay cũng chẳng cần nói nhiều, tự nhiên tiến thoái chắp tay, lịch sự nhã nhặn. Trước kia hiếm khi bàn về lợi, mà kẻ chỉ biết lợi thì đầy rẫy trước mắt, người đọc sách tuy phỉ nhổ, nhưng vì sinh kế, đành phải ngậm đắng nuốt cay, bôn ba chốn cửa quyền quý. Nay ai ai cũng bàn về lợi, kẻ chỉ biết lợi ngược lại bị người ta phỉ nhổ. Đã có thể tự túc áo cơm, ai muốn ngửa hơi thở người khác chứ?"

Hứa Thiệu nhớ lại những chuyện trong thời gian lưu vong, liên tục thở dài. Người thanh cao đến mấy cũng phải ăn cơm, đói bụng mà gảy đàn, chỉ có thánh nhân như Khổng Phu Tử mới làm được, người thường là không làm nổi. Huống chi ngay cả Phu Tử cũng từng nói, bang hữu đạo, bần thả tiện yên, sỉ dã. Nay thiên hạ thái bình, thịnh thế có thể trông chờ, nếu còn không nuôi nổi bản thân, thì đúng là sỉ nhục của người đọc sách rồi.

Tôn Sách và Hứa Thiệu hàn huyên một hồi, cuối cùng hỏi: "Hứa công, ông từng quen biết Tào Tháo, thấy người này thế nào?"

Ánh mắt Hứa Thiệu khẽ lóe lên, trầm ngâm một lát. "Bệ hạ muốn khuyên hàng hắn?"

"Hắn từng xin hàng, nhưng sau đó lại bặt vô âm tín." Tôn Sách vân vê ngón tay. "Trẫm nghĩ, mời một người mà hắn tôn kính đi thuyết phục, có lẽ sẽ có hiệu quả."