“Gửi một chú chuột” và “Gửi một đóa cúc núi” của Robert Burns (1759-1796) là những nét dịu dàng khôn tả soi sáng tâm hồn của người nông dân lực lưỡng. Sự tương phản giữa người đàn ông mạnh mẽ và loài hoa mỏng manh hay sinh vật nhỏ bé đang nằm trong tay ông khiến lòng nhân từ trở thành một điểm nhấn quan trọng trong tính cách con người.

Theo những ghi chép, những vần thơ trong “Gửi một chú chuột” dường như được sáng tác ngay trong lúc Burns đang cày ruộng. Một trong những biên tập viên đầu tiên của nhà thơ từng viết: “John Blane, người từng làm trợ tá cày ruộng cho Burns và sống thêm sáu mươi năm sau đó, vẫn nhớ rõ khoảnh khắc chiếc cày xới tung tổ chuột. Như bao chàng trai trẻ thiếu suy nghĩ thời bấy giờ, anh ta đuổi theo sinh vật ấy để giết nó, nhưng đã bị người chủ ngăn lại và gọi quay về. Anh nhận thấy từ đó về sau, Burns trở nên trầm tư và đăm chiêu. Burns, người luôn đối xử với những người làm thuê như bạn đồng hành, chẳng bao lâu sau đã đọc bài thơ này cho Blane nghe.”

Hỡi sinh linh nhỏ bé, mượt mà, rụt rè và khiếp sợ,

Ôi, nỗi hoảng loạn nào đang dâng đầy trong lồng ngực nhỏ của ngươi!

Ngươi chẳng cần phải vội vã bỏ chạy xa vời,

Với tiếng chân chạy lạch cạch đầy hoảng hốt!

Ta vốn chẳng muốn đuổi bắt làm chi,

Với lưỡi cày sát nhân trên tay này!

Ta thực lòng lấy làm tiếc khi quyền thống trị của con người

Đã phá vỡ mối liên kết xã hội của thiên nhiên,

Và biện minh cho cái nhìn ác cảm ấy,

Thứ khiến ngươi phải giật mình sợ hãi

Trước ta, một kẻ đồng loại sinh ra từ đất,

Và cũng là một kiếp phù sinh như ngươi!

Ta không nghi ngờ, đôi lúc, ngươi có thể trộm ăn;

Nhưng đã sao nào? Sinh vật nhỏ tội nghiệp, ngươi cũng phải sống chứ!

Một vài bông lúa lẻ loi trong cả bó

Chẳng đáng là bao so với nỗi thèm thuồng:

Ta vẫn nhận được phước lành từ phần còn lại,

Và chẳng bao giờ thiếu thốn vì mất chút ít ấy!

Cái tổ nhỏ xíu của ngươi, giờ cũng tan tành!

Những bức tường mỏng manh đang bị gió cuốn đi!

Và chẳng còn gì để dựng lại một cái mới

Từ đám cỏ khô xanh,

Trong khi những cơn gió tháng Mười Hai ảm đạm đang ùa đến,

Vừa buốt giá, vừa thấu xương!

Ngươi đã thấy những cánh đồng trở nên trơ trụi và hoang phế,

Và mùa đông khắc nghiệt đang ập đến thật nhanh,

Ngươi từng nghĩ sẽ trú ngụ ấm êm ở đây,

Dưới những cơn gió bão,

Cho đến khi, rầm! Lưỡi cày tàn nhẫn

Xới tung nơi trú ẩn của ngươi.

Cái đống lá và rơm rạ nhỏ bé kia

Đã khiến ngươi tốn bao công sức nhặt nhạnh!

Giờ ngươi bị hất văng ra ngoài mặc cho bao vất vả,

Chẳng còn nhà cửa, chẳng nơi nương tựa,

Để hứng chịu những đợt mưa tuyết mùa đông,

Và cái lạnh giá của sương muối!

Nhưng này chú chuột nhỏ, ngươi đâu có đơn độc đâu,

Trong việc chứng minh sự tính toán xa xôi cũng có thể là vô ích:

Những kế hoạch được sắp đặt hoàn hảo nhất của chuột và người

Đều thường đi chệch hướng,

Và để lại cho chúng ta chẳng gì ngoài đau thương và sầu muộn,

Thay vì niềm vui như ta từng hứa hẹn.

Dẫu vậy, so với ta, ngươi vẫn còn may mắn!

Vì chỉ có hiện tại mới chạm đến ngươi thôi:

Còn ta, ôi chao! Ta ngoái nhìn quá khứ

Với những viễn cảnh ảm đạm!

Và nhìn về tương lai, dù chẳng thể thấy gì,

Ta vẫn đoán định và đầy lo âu.

Robert Burns.