Ngày xửa ngày xưa, có một người đàn ông sống cùng ba cô con gái. Một hôm, phải đi làm ăn xa, ông hỏi các con: "Cha sắp có chuyến đi xa, các con muốn cha mang quà gì khi về?" Cô chị cả xin một chiếc áo thật đẹp; cô thứ hai đòi một chiếc mũ xinh xắn cùng chiếc khăn choàng lộng lẫy. Ông quay sang cô út và hỏi: "Còn con, Cinderella, con muốn gì nào?" Họ gọi cô là Cinderella vì cô lúc nào cũng ngồiủi xó bếp. "Cha phải mua cho con một chú chim nhỏ tên là Verdeliò." "Đồ ngốc nghếch! Nó chẳng biết dùng con chim vào việc gì cả! Thay vì đòi áo đẹp với khăn sang, nó lại chọn một con chim. Ai mà biết nó định làm gì với con vật ấy chứ!" "Im lặng nào!" cô nói, "con thích thế." Người cha lên đường, và khi trở về, ông mang theo áo, mũ, khăn choàng cho hai người chị, cùng chú chim nhỏ cho Cinderella. Người cha vốn làm việc tại triều đình, và một hôm nhà vua bảo ông: "Trẫm sắp tổ chức ba buổi vũ hội; nếu ông muốn đưa các con gái tới tham dự thì cứ việc, cho chúng khuây khỏa chút ít." "Tùy bệ hạ định đoạt, tạ ơn bệ hạ!" ông đáp và nhận lời. Trở về nhà, ông bảo: "Các con nghĩ sao? Đức vua muốn các con đến dự dạ yến của ngài đấy." "Kìa Cinderella, thấy chưa, giá mà em chịu xin một chiếc áo đẹp! Tối nay chúng ta sẽ dự dạ hội." Cô đáp: "Con chẳng màng! Các chị cứ đi; con không đi đâu." Đến tối, đúng giờ hẹn, hai người chị xúng xính xiêm y, bảo Cinderella: "Đi cùng đi, chỗ trên đó rộng rãi lắm, dư chỗ cho cả em nữa." "Em không muốn đi; các chị đi đi; em chẳng thích đâu." "Thôi nào," người cha lên tiếng, "đi thôi, đi thôi! Thay đồ rồi đi cùng các chị; cứ để nó ở nhà." Khi họ đã đi khuất, cô đến bên chú chim và gọi: "Hỡi chim Verdeliò, hãy làm cho ta đẹp lộng lẫy hơn thường ngày!" Lập tức, cô khoác lên mình bộ xiêm y xanh thẳm như màu nước biển, đính vô số kim cương sáng lấp lánh đến chói lòa. Chú chim chuẩn bị sẵn hai túi tiền, rồi bảo cô: "Hãy cầm lấy hai túi tiền này, lên xe và đi đi!" Cô khởi hành đến buổi vũ hội, để lại chú chim Verdeliò ở nhà.

Cô bước vào sảnh tiệc. Các nam nhân vừa nhìn thấy vị tiểu thư kiều diễm ấy (vẻ đẹp của nàng tỏa sáng rực rỡ từ mọi góc nhìn) thì nhà vua, các vị cứ nghĩ xem, liền ngỏ ý khiêu vũ cùng nàng suốt cả buổi tối. Sau khi khiêu vũ với nàng suốt đêm, hoàng thượng dừng bước, và nàng đứng nép bên các chị mình. Đang đứng cạnh các chị, nàng rút khăn tay ra, và một chiếc vòng tay bỗng tuột rơi xuống đất. "Ôi, thưa tiểu thư," người chị cả lên tiếng, "tiểu thư đánh rơi vật này." "Chị cứ giữ lấy đi," nàng đáp. "Ôi, giá mà Cinderella có mặt ở đây, không biết chừng chuyện hay ho gì đã xảy ra với nó rồi ấy chứ!" Nhà vua đã hạ lệnh rằng khi vị tiểu thư này ra về, người ta phải dò cho ra nơi nàng ở. Ở lại thêm một lát, nàng cáo từ buổi vũ hội. Các gia nhân, các vị cứ tưởng tượng xem, lúc nào cũng dỏng tai canh chừng! Nàng lên xe ngựa và phóng đi. Nhận ra mình đang bị bám theo, nàng liền với lấy số tiền và vãi ra ngoài cửa sổ xe. Bọn gia nhân tham lam, thưa các vị, vừa thấy ngấn tiền tung tóe liền quên sạch mục đích đuổi theo, dừng cả lại để nhặt tiền. Nàng trở về nhà, bước lên lầu. "Hỡi chim Verdeliò, hãy làm cho ta trở lại vẻ lếu thếch bình thường!" Các vị phải thấy nàng trở nên nhem nhuốc, xấu xí và lấm lem tro bụi nhường nào. Khi hai người chị trở về, họ gọi giật giọng: "Cin-der-ella!" "Ôi, để cho nó ngủ đi," người cha nói; "nó đang ngủ say rồi, đừng quấy rầy nó!" Nhưng hai cô chị vẫn leo lên lầu và chìa chiếc vòng tay lớn đẹp đẽ cho cô xem. "Mày thấy chưa, đồ ngốc? Lẽ ra mày đã có nó rồi đấy." "Con chẳng màng." Người cha cất giọng: "Đi ăn tối thôi nào, mấy con ngỗng nhỏ của tao."

Hãy quay lại với nhà vua, người đang chờ đợi bọn gia nhân trở về; nhưng chúng chẳng dám xuất hiện mà cứ lảng tránh. Ngài cho gọi chúng vào. "Mọi chuyện thế nào rồi?" Chúng sụp lạy dưới chân ngài. "Bẩm... thưa thế này thế nọ! Nàng ta vãi ra nhiều tiền quá ạ!" "Đồ vô tích sự, các ngươi chỉ giỏi thế thôi," ngài quở trách, "các ngươi sợ không được thưởng chắc? Được lắm! Tối mai, hãy cẩn thận, bằng không sẽ bị khép tội chết." Buổi vũ hội tiếp theo lại diễn ra như thường lệ. Hai người chị hỏi: "Tối nay em có đi không, Cinderella?" "Ôi," nàng đáp, "đừng có lôi thôi nữa! Em chẳng muốn đi đâu." Người cha quát lên: "Các con thật phiền phức! Để cho nó yên nào!" Thế là họ lại trang điểm lộng lẫy hơn cả tối hôm trước rồi lên đường. "Vĩnh biệt Cinderella nhé!" Khi họ đi rồi, Cinderella lại tìm đến chú chim và gọi: "Chim nhỏ Verdeliò, hãy làm cho ta đẹp lộng lẫy hơn thường ngày!" Bấy giờ, nàng khoác lên mình bộ cánh màu xanh biển, thêu hình muôn loài cá dưới đại dương, hòa lẫn với vô số hạt kim cương nhiều đến mức khó lòng tin nổi. Chú chim dặn dò: "Hãy mang theo hai túi cát này, khi nào bị đuổi theo thì vãi ra, bọn chúng sẽ bị lóa mắt." Nàng lên xe ngựa và khởi hành đến buổi vũ hội. Ngay khi hoàng thượng nhìn thấy nàng, ngài liền bước ra khiêu vũ và dìu nàng suốt khoảng thời gian dài nhất có thể. Sau khi đã khiêu vũ hết mức có thể (nàng không hề mệt mỏi, nhưng ngài thì có), nàng tiến về phía các chị, rút khăn tay ra, và một chiếc vòng cổ tuyệt đẹp làm toàn bằng than rơi xuống. Người chị thứ hai lên tiếng: "Thưa tiểu thư, ngài đánh rơi vật này." Nàng đáp: "Chị cứ giữ lấy đi." "Nếu Cinderella có ở đây, không chừng đã có chuyện gì xảy ra với nó rồi! Ngày mai thế nào nó cũng phải đi!" Chẳng mấy chốc, nàng rời khỏi vũ hội. Bọn gia nhân (các vị thử nghĩ xem, đang đứng trước án tử hình!) đều cao độ cảnh giác và bám sát theo sau. Nàng bắt đầu vãi toàn bộ số cát ra, và thế là bọn chúng bị lóa mắt chẳng thấy đường đi. Nàng trở về nhà, xuống xe và bước lên lầu. "Chim nhỏ Verdeliò, hãy làm cho ta trở nên xấu xí như cũ!" Nàng liền trở thành một cô gái xấu xí đến đáng sợ. Khi các chị trở về, họ vừa bước vào nhà vừa la lớn: "Cin-der-ella! Giá mà em biết vị tiểu thư ấy đã cho chúng ta những gì!" "Em chẳng màng!" "Nhưng tối mai thì em nhất định phải đi đấy!" "Vâng, vâng! Lẽ ra em đã có nó rồi ấy chứ!" Người cha liền nói: "Đi ăn tối thôi và để con bé yên; các con thật là ngốc nghếch!"

Hãy trở lại với hoàng thượng, ngài đang ngóng chờ bọn gia nhân báo tin nơi ở của người đẹp. Nào ngờ chúng đều được dắt về trong cảnh mắt mù lòa và phải có người dìu dắt. "Đồ vô lại!" ngài thốt lên, "hoặc vị tiểu thư này là một bà tiên, hoặc nàng phải được một thế lực thần tiên nào đó phù hộ."

Hôm sau, hai người chị lại giục giã: "Cinderella, tối nay em phải đi đấy! Nghe này, đây là buổi tối cuối cùng rồi; em bắt buộc phải đến." Người cha can thiệp: "Ôi, để con bé yên đi! Lúc nào các con cũng trêu chọc nó!" Thế rồi họ ra đi và bắt đầu sửa soạn cho buổi vũ hội. Khi mọi thứ đã sẵn sàng, họ cùng người cha lên đường tới dạ yến. Khách khứa đi hết, Cinderella lại đến bên chú chim: "Chim nhỏ Verdeliò, hãy làm cho ta đẹp lộng lẫy hơn thường ngày!" Lập tức, nàng khoác lên mình bộ trang phục mang đủ màu sắc của bầu trời; muôn vàn chòm sao, tinh tú và vầng trăng hiện diện trên váy áo, còn vầng thái dương ngự trị trên vầng trán ngọc ngà. Nàng bước vào sảnh tiệc. Nào ai dám ngước nhìn nàng! Chỉ vì ánh hào quang rực rỡ tựa mặt trời mà ai nấy đều phải hạ mi, lóa cả mắt. Hoàng thượng bước đến khiêu vũ, nhưng ngài chẳng thể dám ngước lên nhìn nàng vì ánh sáng ấy quá đỗi chói lòa. Ngài đã hạ lệnh từ trước buộc bọn gia nhân phải canh chừng cẩn mật, nếu trái lệnh sẽ trị tội chết; tối hôm đó chúng không được đi bộ mà phải cưỡi ngựa. Sau khi khiêu vũ lâu hơn những đêm trước, nàng bước đến đứng cạnh người cha, rút chiếc khăn tay ra, và một hộp đựng thuốc bằng vàng rủng rỉnh tiền bên trong rơi xuống. "Thưa tiểu thư, ngài đánh rơi hộp đựng thuốc này." "Anh cứ giữ lấy đi!" Vị nam nhân ấy mở ra và thấy bên trong toàn là tiền, ngài hãy tưởng tượng niềm vui sướng ấy xem. Ở lại một lúc, nàng rảo bước về nhà theo lối cũ. Bọn gia nhân cưỡi ngựa bám theo phía sau, tuy giữ khoảng cách với cỗ xe nhưng việc cưỡi ngựa giúp chúng không tốn mấy sức lực. Nàng chợt nhận ra tối nay mình chẳng chuẩn bị thứ gì để vãi lại phía sau cả. "Ôi!" nàng thốt lên, "mình phải làm sao đây?" Nàng vội vã rời khỏi xe ngựa, và trong lúc hoảng hốt đã đánh rơi một chiếc giày. Bọn gia nhân nhặt lấy nó, ghi lại số nhà rồi bỏ đi. Cinderella bước lên lầu và gọi: "Chim nhỏ Verdeliò, hãy làm cho ta xấu xí như cũ!" Chú chim không đáp lời. Sau khi nàng gọi đến lần thứ ba hoặc thứ tư, nó mới cất tiếng: "Đồ ranh con! Lẽ ra ta không nên làm ngươi xấu xí đi nữa, nhưng..." và nàng đã biến thành một cô gái xù xì thô kệch, trong khi chú chim tiếp tục: "Ngươi định tính sao đây? Ngươi bị phát hiện rồi kìa." Nàng bắt đầu khóc nức nở thực sự. Khi các chị trở về, họ gọi: "Cin-der-ella!" Các vị có thể đoán được rằng tối nay nàng chẳng thèm đáp lời họ. "Nhìn hộp đựng thuốc đẹp chưa này. Giá mà em đi thì đã có được nó rồi." "Em không quan tâm! Đi khuất đi cho tôi nhờ!" Thế rồi người cha gọi họ vào ăn tối.

Giờ hãy chuyển sang nhóm gia nhân mang chiếc giày và số nhà trở về triều. "Ngày mai," hoàng thượng phán, "ngay khi trời vừa rạng sáng, hãy đến ngôi nhà đó, thuê một cỗ xe và rước vị tiểu thư ấy vào cung." Bọn gia nhân cầm chiếc giày rồi lên đường. Sáng hôm sau, chúng gõ cửa nhà. Cha của Cinderella ngó ra và kinh ngạc kêu lên: "Ôi trời đất ơi! Cỗ xe của hoàng thượng; chuyện này có nghĩa là gì đây?" Họ mở cửa và bọn gia nhân bước lên nhà trên. "Các ông muốn tìm ai?" người cha hỏi. "Ông có mấy cô con gái?" "Hai." "Được rồi, gọi chúng ra đây xem nào." Người cha liền gọi hai cô bước vào. "Ngồi xuống đi," chúng bảo một người trong số đó. Chúng xỏ thử chiếc giày vào chân cô ta; chiếc giày rộng hơn chân cô phải đến mười lần. Cô gái thứ hai ngồi xuống; nó lại quá chừng chật chội. "Nhưng nói ta nghe nào, lão già kia, ông không còn cô con gái nào khác nữa sao? Hãy khai thật đấy nhé! Vì bệ hạ đã ra lệnh, trái ý sẽ bị trừng trị bằng cái chết!" "Thưa các ngài, vẫn còn một đứa nữa, nhưng tôi không dám nhắc tới. Nó lúc nào cũng lấm lem tro tàn, than bụi; nếu các ngài nhìn thấy nó mà xem! Vì xấu hổ nên tôi chẳng dám nhận nó là con." "Chúng ta tới đây không phải để ngắm sắc đẹp hay xiêm y lộng lẫy; chúng ta muốn gặp mặt cô gái ấy!"

Hai người chị bắt đầu gọi lớn: "Cin-der-ella!" nhưng nàng chẳng đáp lời. Một lúc sau, nàng mới cất tiếng: "Có chuyện gì thế ạ?" "Em mau xuống đây! Có mấy vị quý ông ở đây muốn gặp mặt em." "Em không muốn xuống đâu." "Nhưng em bắt buộc phải xuống, hiểu chưa!" "Được rồi; các chị cứ bảo họ là em sẽ ra ngay đây." Nàng bước đến chỗ chú chim nhỏ: "À chim nhỏ Verdeliò, hãy làm cho ta đẹp lộng lẫy hơn thường ngày!" Lập tức, nàng khoác lên mình bộ trang phục y hệt đêm hôm trước, rực rỡ ánh trăng, mặt trời và các vì sao, lại thêm những chiếc dây chuyền bằng vàng ròng đeo trĩu trịt khắp người. Chú chim dặn: "Hãy mang theo ta! Đặt ta vào ngực áo của ngươi!" Nàng ôm chú chim vào ngực rồi thong thả bước xuống cầu thang. "Các ông có nghe thấy tiếng không?" người cha lên tiếng, "các ông có nghe thấy tiếng không? Nó đang lôi theo những chiếc dây chuyền lục cục từ xó bếp đấy. Các ông cứ tưởng tượng xem trông nó sẽ thảm hại đến nhường nào!" Khi nàng đặt chân xuống bậc thềm cuối cùng và họ trông thấy nàng, "Á!" họ đồng thanh kêu lên, nhận ra ngay vị tiểu thư trong buổi vũ hội. Các vị thừa sức tưởng tượng người cha và hai người chị tức tối và bẽ bàng đến thế nào. Họ mời nàng ngồi xuống, ướm thử chiếc giày, và nó vừa khít như in. Ngay lập tức, họ rước nàng lên xe ngựa, đưa về diện kiến hoàng thượng – người đã nhận ra ngay vị tiểu thư của những đêm tiệc trước. Và các vị có thể tưởng tượng được đấy, vì quá đỗi si tình, ngài liền ngỏ lời: "Nàng có thực lòng muốn làm vợ trẫm không?" Khỏi phải nói cũng biết nàng đã gãy đầu ưng thuận. Nàng cho người đón cha và các chị vào cung. Hôn lễ được tổ chức tưng bừng. Các vị hãy tưởng tượng những yến tiệc linh đình cỡ nào đã được bày biện trong đám cưới này! Bọn gia nhân có công tìm ra nơi ở của Cinderella được ban thưởng thăng quan tiến chức lên những vị trí cao nhất trong hoàng cung.[16]

Trong nhóm truyện thứ hai được đề cập ở trên, nữ chính đóng giả làm người khác trốn khỏi nhà nhằm tránh cuộc hôn nhân do chính cha hoặc anh trai sắp đặt. Phần nội dung còn lại có nét tương đồng với Cinderella: nữ chính thỉnh thoảng lại hé lộ thân phận thật của mình, và cuối cùng cởi bỏ lớp ngụy trang. Câu chuyện sau đây, minh họa cho thể loại này, xuất phát từ tỉnh Vicenza (Corazzini, tr. 484), mang tựa đề:[Pg 48]