Ngày xửa ngày xưa, có một người cha sinh được mười ba người con trai, đứa út được đặt tên là Thượng Út. Người cha phải vất vả lắm mới nuôi nổi đàn con, kiếm sống qua ngày bằng nghề hái thảo dược. Để răn dạy các con nhanh nhẹn, người mẹ bảo chúng: "Đứa nào về nhà trước sẽ được ăn súp thảo mộc". Thượng Út lúc nào cũng về đầu tiên và phần súp luôn thuộc về cậu, vì thế các anh ghét bỏ và tìm cách hãm hại cậu.
Nhà vua ban cáo thị trong thành rằng kẻ nào đủ can đảm đến lấy trộm chiếc chăn của yêu tinh sẽ được thưởng một lượng vàng nặng. Các anh của Thượng Út bèn vào yết kiến nhà vua và tâu rằng: "Tâu bệ hạ, chúng thần có đứa em trai tên là Thượng Út, nó tự tin có thể làm được việc đó lẫn những chuyện khác nữa". Nhà vua liền phán: "Hãy đưa nó đến gặp ta ngay lập tức". Họ dẫn Thượng Út tới, và cậu thưa: "Tâu bệ hạ, làm sao mà ăn cắp được chiếc chăn của yêu tinh chứ? Hắn mà thấy thì sẽ ăn thịt thần mất!" Nhà vua bảo: "Không sao cả, ngươi phải đi. Ta biết ngươi là kẻ gan dạ, và chiến tích dũng cảm này ngươi bắt buộc phải hoàn thành". Thượng Út đành lên đường đến hang ổ của yêu tinh. Lúc ấy yêu tinh không có nhà, chỉ có vợ hắn đang ở trong bếp. Thượng Út rón rén lẻn vào rồi chui gọn dưới gầm giường. Đến tối, yêu tinh trở về, ăn tối xong liền lên giường đi ngủ, vừa nằm vừa lẩm bẩm:
"Ta ngửi thấy mùi thịt người;
Thấy đâu ta nuốt chửng nơi ấy!"
Yêu tinh cái đáp lời: "Im đi; có ai bén mảng đến đây đâu". Yêu tinh bắt đầu ngáy khò khò, Thượng Út bèn kéo nhẹ chiếc chăn một chút. Yêu tinh giật mình tỉnh giấc, quát lên: "Cái gì thế?" Thượng Út liền kêu meo meo như mèo. Yêu tinh cái liền xua tay mắng: "Xùy! Xùy!" rồi vỗ tay và lăn ra ngủ tiếp cùng chồng. Lúc ấy, Thượng Út giật mạnh một cái, chộp lấy chiếc chăn rồi cắm cổ chạy. Yêu tinh nghe tiếng chân chạy, nhận ra cậu trong bóng tối và gầm lên: "Ta biết ngươi rồi! Không trật đi đâu được, chính là ngươi, Thượng Út!"
Một thời gian sau, nhà vua lại ra cáo thị rằng ai trộm được con ngựa của yêu tinh đem về dâng vua sẽ được thưởng một lượng vàng. Thượng Út lại chủ động xin đi, mang theo một chiếc thang lụa và một túi bánh ngọt. Với những thứ đó, cậu lên đường đến nhà yêu tinh vào ban đêm, leo lên thật êm ái rồi xuống chuồng ngựa. Con ngựa hí lên khi thấy cậu, nhưng cậu liền đưa cho nó một chiếc bánh và dỗ dành: "Mày thấy ngon không nào? Nếu mày chịu đi theo ta, chủ của ta sẽ cho mày ăn cái này hoài". Nói rồi cậu cho nó chiếc bánh thứ hai: "Để ta cưỡi lên xem chúng ta đi ra sao nhé". Thế là cậu leo lên lưng ngựa, liên tục đút bánh cho nó ăn và dong thẳng về chuồng ngựa của nhà vua.
Nhà vua lại ban cáo thị rằng sẽ thưởng một lượng vàng cho ai mang được chiếc gối ôm của yêu tinh về đây. Thượng Út tâu: "Tâu bệ hạ, làm sao làm được chuyện đó? Chiếc gối đính đầy những chiếc chuông nhỏ, mà bệ hạ biết đấy, yêu tinh chỉ cần động tĩnh nhẹ là tỉnh giấc". Nhà vua phán: "Ta không cần biết điều đó. Bằng giá nào ta cũng phải có nó". Thượng Út đành lên đường, đến nơi và bò vào gầm giường yêu tinh. Giữa đêm khuya, cậu rụt rè đưa tay ra thật khẽ, nhưng lũ chuông nhỏ vẫn reo vang. "Cái gì thế?" yêu tinh hỏi. "Không có gì cả," mụ yêu tinh cái đáp; "chắc là gió làm chuông kêu đấy thôi". Nhưng gã yêu tinh vốn đa nghi bèn giả vờ ngủ nhưng vẫnểnh tai lắng nghe. Thượng Út lại rướn tay ra lần nữa. Oái oăm thay, yêu tinh giơ tay tóm lấy cậu. "Bắt được mày rồi nhé! Cứ đợi đấy; tao sẽ cho mày khóc thét vì mưu mẹo lần thứ nhất, lần thứ hai và cả lần thứ ba này nữa cho mà xem." Nói rồi, hắn nhốt Thượng Út vào một cái thùng và bắt đầu vỗ béo cậu bằng nho khô và sung ngọt. Sau một thời gian, hắn bảo: "Thò ngón tay ra nào, Thượng Út nhỏ bé, để tao xem mày đã béo lên chưa". Thượng Út nhìn thấy đuôi chuột ở đó nên đã thò cái đuôi chuột ra. "Chà, sao mà gầy thế này!" yêu tinh lẩm bẩm; "hơn nữa, người mày chẳng thơm tho gì cả! Ăn đi con ạ, cứ ăn nho khô và sung đi rồi sẽ mau béo lên thôi!" Vài ngày sau, yêu tinh lại bảo cậu thò ngón tay ra, và Thượng Út liền thò ra một cái con thoi dệt vải. "Đồ khốn kiếp! Mày vẫn gầy nhom thế à? Ăn đi, ăn nữa đi cho mau béo."
Đến cuối tháng, Thượng Út chẳng còn gì để thò ra nữa, đành phải chìa ngón tay thật của mình ra. Yêu tinh vui mừng hét toảng lên: "Nó béo rồi, béo thật rồi!" Mụ yêu tinh cái vội vã chạy đến: "Nhanh lên mình ơi, nhóm lò ba ngày ba đêm đi, em sắp mời họ hàng đến để chúng ta làm một bữa tiệc linh đình thiết đãi thằng Thượng Út."
Mụ yêu tinh cái nướng lò suốt ba ngày ba đêm, đoạn lôi Thượng Út ra khỏi thùng và bảo: "Lại đây nào Thượng Út; chúng ta phải đưa con cừu vào lò thôi." Nhưng Thượng Út thừa hiểu ý đồ của ả; khi tiến lại gần lò nướng, cậu giả vờ hỏi: "Úi chà, mẹ yêu tinh ơi, cái vật đen sì ở góc lò là cái gì thế kia?" Mụ yêu tinh cúi người xuống nhìn một chút nhưng chẳng thấy gì. "Mẹ cúi thấp xuống nữa đi," Thượng Út giục, "thì mới thấy được chứ." Khi mụ ta vừa cúi xuống lần nữa, Thượng Út liền chớp lấy đôi chân mụ đẩy tảng vào lò rồi sập cửa lại. Khi mụ ta đã chín, cậu cẩn thận kéo ra, cắt làm đôi, chặt phần chân ra từng khúc bày lên đĩa, còn phần thân cùng đầu và tay thì đặt lên giường, kéo ga giường phủ kín, rồi lấy dây buộc một đầu vào cằm, đầu kia vào gáy.
Khi yêu tinh cùng các vị khách bước vào, hắn thấy các món ăn đã được bày biện sẵn trên bàn. Hắn bèn tiến đến giường của vợ và cất tiếng gọi: "Mụ yêu tinh ơi, mình có muốn ăn tối không nào?" Thượng Út nấp dưới gầm giường giật sợi dây, mụ yêu tinh liền lắc đầu. "Sao thế, mệt à?" Thượng Út lại kéo sợi dây bên kia khiến cái đầu gật gật. Tình cờ có một vị khách trong số họ chạm vào người và phát hiện ra mụ yêu tinh đã chết, thân hình chỉ còn lại một nửa. Vị khách hét lên oai oái: "Phản bội! Phản bội rồi!" và tất cả nháo nhào chạy ùa về phía chiếc giường. Giữa lúc hỗn loạn, Thượng Út chui ra từ gầm giường, ôm theo chiếc gối ôm cùng những bảo vật quý giá nhất của yêu tinh trốn biệt về kinh đô.
Sau chuyện đó, nhà vua bảo Thượng Út rằng: "Nghe đây, Thượng Út. Để hoàn thành những chiến công lẫy lừng của mình, ta muốn ngươi mang chính bản thân gã yêu tinh bằng xương bằng thịt đến đây, còn sống nguyên vẹn nhé." Thượng Út thưa: "Tâu bệ hạ, làm sao thần làm được chuyện đó?" Đoạn cậu suy tính một hồi rồi thốt lên: "Thần nghĩ ra cách rồi!" Cậu cho đóng một chiếc rương cực kỳ chắc chắn, rồi cải trang thành một tu sĩ với bộ râu giả dài thòng, đến tận cửa nhà yêu tinh và cất giọng hô lớn: "Ngươi có biết Thượng Út không? Đồ khốn kiếp ấy! Nó đã giết chết bề trên của chúng ta rồi; nhưng để bắt được nó xem! Nếu tóm được nó, ta nhất định sẽ nhốt nghiến nó vào cái rương này cho mà xem!" Nghe những lời ấy, yêu tinh bước lại gần và nói: "Ta cũng rất muốn giúp ngươi trừng trị tên sát nhân khốn kiếp đó, vì ngươi chẳng biết hắn đã đối xử với ta ra sao đâu." Thế rồi hắn bắt đầu kể lể sự tình. "Nhưng chúng ta phải làm thế nào bây giờ?" vị tu sĩ giả mạo hỏi. "Ta không biết mặt Thượng Út. Ngươi có biết hắn không?" "Có chứ, thưa ngài." "Vậy ngài tu sĩ yêu tinh hãy nói cho ta hay, hắn cao bao nhiêu?" "Cao bằng tao đây này." "Nếu vậy thì," Thượng Út nói tiếp, "để ta thử xem chiếc rương này có chứa nổi ngươi không nhé; nếu nhốt được ngươi thì chắc chắn sẽ nhốt được hắn." "Ồ, được chứ!" yêu tinh đáp lời và trèo ngay vào rương. Ngay lập tức, Thượng Út sập nắp rương lại, đóng đinh thật chặt rồi nói vọng vào: "Cha yêu tinh hãy soi kỹ xem trong rương có chỗ thủng nào không nhé." "Không có lỗ nào cả." "Cứ từ từ đã; để ta xem rương đóng đã khít chưa và có nặng lắm không nào."
Trong lúc ấy, Thượng Út nhanh chóng đóng đinh kín mít chiếc rương, vác lên vai và cắm cổ chạy về thành phố. Khi gã yêu tinh ở bên trong kêu lên: "Thôi đủ rồi đấy nhé!" thì Thượng Út lại càng chạy nhanh hơn, vừa chạy vừa cười vang và cất giọng nghêu ngao chế giễu:
Ta chính là Thượng Út,
Đang cõng ngươi trên lưng;
Đã lừa ngươi một vố,
Và sắp lừa thêm nữa.
Ta phải đem nộp ngươi
Cho hoàng thượng tường tri.
Khi cậu về đến kinh thành, nhà vua liền sai người xiềng chân tay yêu tinh bằng xích sắt, bắt hắn gặm xương sống suốt phần đời khốn khổ còn lại. Nhà vua ban thưởng cho Thượng Út tất cả những châu báu tài sản mà người có thể trao tặng, đồng thời luôn giữ cậu ở bên cạnh như một dũng sĩ kiệt xuất nhất.
Phiên bản thứ hai của câu chuyện trên, trong đó gã khổng lồ bị lừa bịp bởi sự ba hoa khoác lác của người anh hùng, được thể hiện qua một số truyện cổ Ý; đơn giản nhất là các phiên bản ở Milan (Nov. fior. tr. 575-580), trong đó có một bản (Ibid. tr. 575) như sau:
