Ngày xửa ngày xưa, có một vị vua và hoàng hậu không có con, họ vô cùng khao khát có được một người con trai hoặc con gái. Hoàng hậu liền cầu nguyện với Thánh James xứ Galicia rằng: "Hỡi Thánh James! Nếu ngài ban cho thần một người con trai, thằng bé sẽ thực hiện cuộc hành hương đến đền thờ của ngài khi tròn mười tám tuổi." Chẳng bao lâu sau, nhờ ơn Chúa và vị thánh, hoàng hậu sinh được một hoàng tử khôi ngô tuấn tú như thể do chính tay Chúa tạo tác. Đứa trẻ lớn lên nhanh chóng, mỗi ngày một phổng phao và đẹp đẽ hơn. Khi hoàng tử tròn mười tuổi, nhà vua băng hà, hoàng hậu ở lại một mình với đứa con trai mà bà yêu quý như con mắt của mình. Nhiều năm trôi qua, thời điểm hoàng tử bước sang tuổi mười tám đã đến gần. Nghĩ đến cảnh sắp phải rời xa con, để con một mình bước vào chuyến hành hương dài đằng đẵng, hoàng hậu vô cùng đau buồn, bà khóc than và thở dài suốt cả ngày.
Một hôm, hoàng tử hỏi mẹ: "Thưa mẹ, sao mẹ cứ thở dài suốt cả ngày thế ạ?" Bà đáp: "Không có gì đâu con trai của mẹ, chỉ là vài nỗi bận tâm của ta thôi." Cậu gặng hỏi: "Mẹ lo lắng chuyện gì vậy? Có phải mẹ sợ những điền trang của chúng ta ở Vùng Bằng Lăng bị cày cấy kém không? Hãy để con đi xem xét và mang tin tức về cho mẹ." Hoàng hậu đồng ý, và hoàng tử cưỡi ngựa đến điền trang thuộc quyền sở hữu của họ. Cậu thấy mọi thứ đều ngăn nắp, liền quay về thưa với mẹ rằng: "Mẹ yêu quý, hãy vui lên và dẹp bỏ nỗi lo âu, vì mọi việc ở điền trang vẫn tiến triển tốt đẹp; gia súc đang sinh sôi nảy nở; đồng áng được cày cấy chu đáo, và lúa mì sẽ sớm chín vàng." Hoàng hậu đáp: "Được rồi, con trai của ta," nhưng bà chẳng hề vui vẻ, và hôm sau lại bắt đầu thở dài khóc lóc. Hoàng tử bèn nói: "Mẹ kính yêu, nếu mẹ không nói cho con biết vì sao mẹ buồn rầu đến vậy, con sẽ rời đi và lang thang khắp thế gian rộng lớn này." Hoàng hậu nghẹn ngào: "À, con trai dấu yêu của ta, ta buồn là vì con sắp phải rời xa ta. Bởi vì trước khi con ra đời, khi ta khao khát con nhường nào, ta từng thề với Thánh James xứ Galicia rằng nếu ngài ban con cho ta, con phải đến hành hương tại điện thờ của ngài khi tròn mười tám tuổi. Giờ đây con sắp mười tám tuổi rồi, ta đau lòng vì con phải một mình bôn ba, đi xa ngút ngàn nhiều năm trời; bởi để đến được chỗ vị thánh, người ta phải lặn lội ròng rã suốt một năm." Cậu con trai hỏi: "Chỉ vì chuyện đó thôi sao, thưa mẹ? Xin mẹ đừng đau buồn thế. Chỉ có người chết mới không quay về. Nếu con còn sống, con sẽ sớm trở lại với mẹ."
Thế là cậu an ủi mẹ, và khi tròn mười tám tuổi, cậu từ biệt hoàng hậu, nói rằng: "Giờ thì con xin tạm biệt mẹ, và nếu Chúa muốn, mẹ con mình sẽ đoàn tụ." Hoàng hậu khóc nức nở, ôm chầm lấy con đẫm lệ; rồi bà đưa cho cậu ba quả táo và dặn dò: "Con trai ta, hãy nhận ba quả táo này và ghi nhớ lời ta. Con sẽ không phải thực hiện chuyến đi dài một mình đâu. Tuy nhiên, khi nào có một thanh niên nhập bọn và muốn đồng hành cùng con, hãy dẫn cậu ta vào quán trọ và cho cậu ta ăn cùng con. Sau bữa ăn, hãy cắt một quả táo thành hai nửa, một lớn một nhỏ, rồi đưa cho người thanh niên ấy. Nếu cậu ta lấy nửa lớn, hãy rời xa cậu ta, vì đó không phải là người bạn chân chính của con; nhưng nếu cậu ta lấy nửa nhỏ, hãy coi cậu ta như anh em ruột thịt và chia sẻ mọi thứ con có với cậu ta." Nói xong, bà ôm lấy con trai ban phước cho cậu, và hoàng tử lên đường.
Cậu đã đi một chặng đường dài mà chẳng gặp ai. Tuy nhiên, một hôm, cậu thấy một thanh niên đang đi dọc con đường tiến lại gần, liền bắt chuyện và hỏi: "Cậu đi đâu thế, chàng trai khôi ngô?" Cậu kia đáp: "Tôi đang đi hành hương đến đền thờ Thánh James xứ Galicia;" rồi kể cho nghe về lời thề của người mẹ. Người kia liền nói: "Tôi cũng phải đến đó, vì mẹ tôi cũng gặp hoàn cảnh y hệt như mẹ anh; nếu chúng ta chung một đường, hãy cùng đi với nhau." Họ tiếp tục cuộc hành trình chung, nhưng hoàng tử vẫn giữ khoảng cách với người đồng hành, vì thầm nghĩ: "Mình phải thử thách cậu ta bằng quả táo trước đã."
Khi đi ngang qua một quán trọ, hoàng tử nói: "Tôi đói rồi: chúng ta vào ăn chút gì nhé?" Người kia đồng ý, thế là họ bước vào và cùng nhau ăn uống. Sau bữa ăn, hoàng tử lấy quả táo ra, cắt thành hai nửa không đều nhau và đưa cho người kia, và cậu này đã vội chộp lấy nửa lớn hơn. Hoàng tử thầm nghĩ: "Anh không phải là một người bạn chân chính"; và để tống khứ cậu ta đi, cậu vờ như bị ốm, buộc phải nán lại quán. Người kia liền bảo: "Tôi không thể chờ anh được, vì tôi còn phải đi một đoạn đường dài; chúc anh ở lại mạnh khỏe." Hoàng tử đáp: "Tạm biệt," và vô cùng mừng rỡ khi rũ bỏ được kẻ đó.
Khi tiếp tục cuộc hành trình, cậu thầm nghĩ: "Chao ôi, giá mà Chúa gửi đến cho con một người bạn chân chính, để con không phải cô độc lữ hành!"
Chẳng bao lâu sau, lại có một thanh niên khác nhập bọn và cất tiếng hỏi: "Chàng trai khôi ngô, cậu đi đâu thế?" Hoàng tử đáp lại như trước, và mọi chuyện diễn ra y hệt như với người thanh niên đầu tiên. Sau khi rẫy bỏ được kẻ này, cậu lại tiếp tục lên đường và thầm cầu nguyện: "Lạy Chúa, xin hãy cho con tìm được một người bạn chân chính, người sẽ là anh em của con trên chặng đường dài!" Đang lúc cất lời cầu nguyện, cậu nhìn thấy một thiếu niên đang đi tới, dáng vẻ khôi ngô và vô cùng thân thiện khiến cậu có thiện cảm ngay tức khắc, và thầm nghĩ: "À, biết đâu đây chính là người bạn chân chính!" Cậu thanh niên tiến lại nhập bọn, và mọi chuyện diễn ra như trước, chỉ có điều lần này cậu thiếu niên đã chọn nửa quả táo nhỏ hơn, và hoàng tử vô cùng mừng rỡ vì đã tìm được một người bạn tri kỷ. Cậu cất lời: "Hỡi chàng trai tuấn tú, từ nay chúng ta phải coi nhau như huynh đệ; của tôi cũng là của anh, và của anh cũng là của tôi. Chúng ta sẽ cùng nhau đồng hành cho đến khi đến được đền thờ của vị thánh; và nếu một trong hai người chúng ta ngã xuống dọc đường, người kia phải mang thi hài của bạn đến đó. Cả hai chúng ta hãy cùng thề điều này." Họ đã làm như vậy, coi nhau như ruột thịt và tiếp tục cuộc hành trình bên nhau.
Để đến được đền thờ của vị thánh phải mất ròng rã một năm trời; thử hỏi hai người đã phải bôn ba đằng đẵng nhường nào. Một hôm, khi đến một thành phố lớn và xinh đẹp trong trạng thái mệt mỏi rã rời, họ bàn nhau: "Chúng ta sẽ ở lại đây nghỉ ngơi vài ngày, rồi sau đó tiếp tục lên đường." Thế là họ thuê một ngôi nhà nhỏ và dọn vào ở. Đối diện với nơi họ ở chính là hoàng cung, và một buổi sáng nọ khi nhà vua đang đứng ngoài ban công, ngài nhìn thấy hai chàng trai khôi ngô tuấn tú, liền thầm nghĩ: "Ồ! Hai chàng trai này mới khôi ngô làm sao! Tuy nhiên, có một người đẹp trai hơn hẳn người kia. Ta sẽ gả con gái cho cậu ta." Hoàng tử chính là người tuấn tú hơn trong số đó. Để đạt được mục đích, nhà vua mời cả hai đến dự tiệc tối, và khi họ vào cung, ngài tiếp đón niềm nở rồi cho gọi công chúa ra—nàng đẹp lộng lẫy hơn cả vầng trăng lẫn mặt trời. Đến đêm khi họ lui về phòng nghỉ, nhà vua sai người bỏ thuốc độc vào thức uống của người bạn đồng hành của hoàng tử, khiến cậu ngã lăn ra chết ngỏm; bởi nhà vua nghĩ rằng: "Nếu bạn của nó chết, kẻ kia sẽ vui vẻ ở lại đây, không màng gì đến chuyện hành hương nữa mà sẽ cưới con gái ta."
Sáng hôm sau, khi hoàng tử thức dậy liền cất tiếng hỏi: "Bạn tôi đâu rồi?" Đám gia nhân đáp: "Cậu ấy đã đột ngột qua đời vào đêm qua, và sẽ được đem đi chôn cất ngay lập tức." Hoàng tử nghẹn ngào: "Nếu bạn tôi đã chết, tôi không thể ở lại đây lâu hơn được nữa, mà phải lên đường ngay trong giờ này." Nhà vua van nài: "Xin hãy ở lại đây! Trẫm sẽ gả con gái cho khanh." Hoàng tử dứt khoát: "Không, thưa bệ hạ, thần không thể ở lại đây. Nếu ngài muốn ban cho thần một điều ước, xin hãy cho thần một con ngựa để thần bình an lên đường; khi nào hoàn thành tâm nguyện hành hương, thần sẽ quay lại và kết hôn với công chúa." Nhà vua đành ban cho cậu một con ngựa. Hoàng tử trèo lên yên, đặt thi thể người bạn quá cố lên yên trước mặt, và cứ thế tiếp tục hành trình. Tuy nhiên, thực chất chàng thanh niên kia chưa hề chết, mà chỉ chìm trong một giấc ngủ sâu.
Khi hoàng tử đến được đền thờ Thánh James xứ Galicia, cậu xuống ngựa, bồng người bạn trên tay như bồng một đứa trẻ bước vào trong thánh đường, đặt thi thể nằm trước những bậc thềm bệ thờ của vị thánh, rồi cầu nguyện: "Hỡi Thánh James xứ Galicia! Kìa ngài xem, thần đã giữ trọn lời thề. Thần đã đến bên ngài và mang theo cả người bạn của thần nữa. Giờ đây thần xin phó thác cậu ấy cho ngài; nếu ngài cứu sống cậu ấy, chúng thần sẽ ca tụng lòng thương xót của ngài; nhưng nếu cậu ấy không thể tỉnh lại, thì ít ra cậu ấy cũng đã hoàn thành tâm nguyện." Và kìa, ngay trong lúc cậu đang cầu nguyện, người bạn đã chết bỗng chốc ngồi dậy, sống lại khỏe mạnh hoàn toàn. Cả hai cùng tạ ơn vị thánh, dâng lên ngài những lễ vật quý giá, rồi bắt đầu hành trình trở về nhà.
Khi về đến thành phố nơi nhà vua trị vì, họ lại thuê căn nhà nhỏ đối diện hoàng cung. Nhà vua vô cùng mừng rỡ khi nhìn thấy hoàng tử khôi ngô trở lại, thậm chí còn tuấn tú hơn xưa; ngài liền tổ chức yến tiệc linh đình, cử hành một đám cưới rình rang, và thế là hoàng tử đã kết hôn cùng nàng công chúa xinh đẹp. Sau lễ cưới, họ ở lại vương quốc của nhạc phụ vài tháng, rồi hoàng tử thưa rằng: "Mẹ tôi đang ngóng chờ tôi ở nhà với nỗi lo lắng khôn nguôi; vì thế tôi không thể lưu lại đây lâu hơn được nữa, mà phải cùng vợ và bạn tôi trở về với mẹ." Nhà vua đành gật đầu đồng ý và họ chuẩn bị cho chuyến đi.
Bấy giờ, nhà vua vô cùng căm ghét chàng thanh niên nghèo khó, vô tội—người mà trước đó ngài từng hạ độc nhưng may mắn sống sót trở lại—và để gây đau khổ cho cậu, đúng vào sáng ngày đoàn người khởi hành, ngài sai cậu đi thực hiện một việc vặt ở vùng nông thôn thật gấp gáp. Ngài giục giã: "Hãy đi nhanh lên. Bạn của ngươi sẽ chưa xuất phát cho đến khi ngươi quay về." Chàng thanh niên vội vã lên đường mà không kịp chào từ biệt, đi hoàn thành sai phái của nhà vua. Trong khi đó, nhà vua giục hoàng tử: "Hãy mau chóng lên đường, nếu không các ngươi sẽ không thể đến trạm dừng chân trước khi trời tối." Hoàng tử đáp: "Thần không thể rời đi mà không có người bạn của mình." Nhưng nhà vua gạt đi: "Cứ khởi hành đi; cậu ta sẽ có mặt ở đây trong vòng một tiếng nữa và sẽ sớm bắt kịp các ngươi trên con ngựa phi nước đại của nó." Hoàng tử đành nghe theo lời khuyên, từ biệt nhạc phụ và lên đường cùng người vợ. Người bạn tội nghiệp mãi mấy tiếng đồng hồ sau mới hoàn thành công việc nhà vua giao, và khi cậu hớt hải quay về, nhà vua liền phán: "Bạn của ngươi đã đi xa lắm rồi; tự xem làm sao mà đuổi theo kịp đi."
Thế là chàng thanh niên nghèo khổ đành rời khỏi hoàng cung, thậm chí chẳng được ban cho một con ngựa, cậu bắt đầu cắm cổ chạy, chạy suốt ngày đêm cho đến khi bắt kịp hoàng tử. Tuy nhiên, vì gắng sức quá độ, cậu đã nhiễm bệnh phong hủi, khiến diện mạo trở nên ốm yếu, thảm hại và đáng sợ. Dẫu vậy, hoàng tử vẫn đón tiếp cậu niềm nở và chăm sóc tận tình như anh em ruột thịt.
Cuối cùng họ cũng về đến quê nhà, nơi hoàng hậu đang mỏi mòn ngóng trông con trai với nỗi lòng lo lắng tột cùng, nay vỡ oà trong niềm vui sướng trọn vẹn khi ôm chầm lấy con. Hoàng tử lập tức cho người chuẩn bị giường chiếu cho người bạn bệnh tật và mời tất cả danh y trong trấn lẫn trong nước đến chữa trị, nhưng chẳng ai cứu chữa được. Khi thấy tình trạng của người bạn nghèo khổ chẳng khá hơn chút nào, hoàng tử bèn hướng tâm về phía Thánh James xứ Galicia và khẩn cầu: "Hỡi Thánh James xứ Galicia! Ngài từng cải tử hoàn sinh cho bạn tôi; xin hãy cứu giúp cậu ấy một lần nữa, để cậu ấy thoát khỏi căn bệnh phong hủi quái ác." Đang lúc ngài cầu nguyện, một người hầu bước vào thưa rằng: "Bên ngoài có một vị y sĩ lạ mặt xin đến chữa khỏi bệnh cho chàng thanh niên." Vị y sĩ ấy chính là Thánh James xứ Galicia hiển linh, người đã lắng nghe lời cầu xin của hoàng tử và đến để cứu giúp người bạn của cậu. Giờ đây phải kể thêm rằng vợ của hoàng tử vừa sinh hạ một bé gái vô cùng xinh xắn, đáng yêu.
Khi vị thánh tiến đến bên giường bệnh của chàng thanh niên, ngài ân cần thăm khám, rồi quay sang bảo hoàng tử: "Con có thực sự muốn cứu người bạn của mình khỏi bệnh bằng bất cứ giá nào không?" Hoàng tử kiên quyết đáp: "Bằng bất cứ giá nào ạ; xin ngài hãy chỉ cho con cách cứu cậu ấy." Vị thánh phán: "Chiều tối nay, hãy bế đứa con của con lại, rạch tất cả các mạch máu của nó ra, lấy máu ấy xức lên những vết thương của bạn con, cậu ấy sẽ được chữa lành ngay tức khắc."
Hoàng tử bàng hoàng kinh hãi khi nghe tin chính tay mình phải giết đi đứa con gái bé bỏng yêu quý, nhưng cậu vẫn đáp lời: "Thần từng hứa với bạn sẽ đối xử với cậu ấy như anh em ruột thịt; và nếu không còn phương thế nào khác, thần đành hy sinh giọt máu của mình."
Đến chiều tối, cậu ôm lấy đứa trẻ, rạch mạch máu của con bé rồi lấy máu xức vào những lở loét của người bạn bệnh tật. Kỳ lạ thay, căn bệnh phong hủi gớm ghiếc liền biến mất sạch sẽ. Đứa trẻ trở nên tái nhợt, yếu ớt, trông chẳng khác nào đã chết. Rồi họ đặt con bé vào nôi, cặp vợ chồng nghèo đớn đau tột cùng vì đinh ninh rằng mình đã mất đi đứa con thơ.
Sáng hôm sau, vị y sĩ đến thăm và hỏi tình hình bệnh nhân. Hoàng tử đáp: "Cậu ấy đã hoàn toàn khỏe mạnh rồi." Vị thánh lại hỏi: "Thế con đã đặt đứa con của mình ở đâu?" Người cha nghèo buồn rầu đáp: "Nó đang nằm chết trong nôi kia kìa thưa ngài." Vị thánh bảo: "Hãy đến nhìn con bé một lần xem nó thế nào đi"; và khi họ vội vã chạy đến bên chiếc nôi, họ nhìn thấy đứa trẻ đang nằm trong đó, sống lại và khỏe mạnh hồng hào. Lúc bấy giờ vị thánh mới cất lời: "Ta chính là Thánh James xứ Galicia, ta đến để giúp đỡ các con, bởi vì ta đã chứng kiến tình bạn cao cả mà các con dành cho nhau. Hãy tiếp tục yêu thương nhau, và khi gặp hoạn nạn hãy hướng về ta, ta sẽ đến cứu giúp." Nói dứt lời, ngài ban phước cho họ rồi biến mất trước mắt. Từ đó họ sống một đời thanh bạch, hay làm việc thiện giúp đỡ người nghèo, sống hạnh phúc và mãn nguyện.[14]
Có một vài truyền thuyết thú vị chỉ được tìm thấy trong bộ sưu tập của Gonzenbach. Chúng chỉ có thể được nhắc đến một cách ngắn gọn ở đây. Câu chuyện đầu tiên (Số 87) mang tựa đề: "Truyện Thánh Onirià hay Nerià." Hai thợ săn bị lạc trong một khu rừng và vào ban đêm tìm thấy một ngôi nhà nhỏ bên trong có bàn ăn dọn sẵn cùng ngọn lửa tỏa ra thứ mùi hương thơm ngát từ cõi tiên. Họ kiểm tra xung quanh và tìm thấy trong đống than hồng một trái tim, họ liền mang nó theo khi rời đi vào sáng hôm sau. Sau một hành trình dài, họ dừng chân tại một quán trọ, và người con gái ngoan đạo, đức hạnh của chủ quán đã phục vụ họ, nàng nhận ra mùi hương tỏa ra từ chiếc áo khoác mà một trong những người thợ săn đã cởi ra vì trời quá nóng. Trong túi áo, nàng tìm thấy trái tim, và giữ nó trong một thời gian trên chiếc bàn ở phòng mình. Một hôm, nàng bỗng nổi thèm thuồng muốn ăn trái tim ấy. Nàng đã làm như vậy, và chẳng mấy chốc lộ rõ dấu hiệu sắp mang thai. Người cha đối xử với nàng rất tàn nhẫn vì sự hổ thẹn mà nàng sắp mang lại cho gia đình, nhưng mẹ đỡ đầu của nàng đã đứng ra can thiệp, và vào một đêm nọ, bà có một giấc mơ kỳ lạ. Một vị thánh hiện ra và bảo rằng: "Ta là Thánh Onirià, và từng bị thiêu rụi trong lửa. Chỉ có trái tim của ta là còn sót lại, để ta có thể được tái sinh. Trái tim ấy đã bị con gái của chủ quán ăn mất, và đúng thời điểm, nó sẽ hạ sinh ra ta." Đứa trẻ ra đời đúng như lời tiên tri và ngày càng khôi ngô tuấn tú. Tuy nhiên, người ông ngoại không tài nào chịu nổi đứa bé, nên đã đối xử tệ bạc với cả hai mẹ con.
Một ngày nọ, khi đứa trẻ tròn năm tuổi, người ông dẫn cậu vào thành phố. Trên đường đi, họ đi qua một vũng bùn dơ dáy, đứa trẻ liền bảo ông ngoại rằng: "Con ước gì ông được ngụp lặn trong đó." Đi tiếp một đoạn, họ nhìn thấy một người nghèo đang được khiêng đi chôn trên một chiếc thang, chẳng có lấy một cỗ quan tài. Cậu bé liền ước rằng sau này khi ông ngoại chết đi, số phận cũng sẽ giống như người này. Tiếp theo, họ bắt gặp một đám tang dài rộn rã của một người giàu có, và cậu bé lại ước rằng ông ngoại mình khi chết đừng giống như kẻ giàu có kia. Đương nhiên trong mỗi trường hợp, người ông đều vô cùng tức giận, và chỉ nhờ có người cha đỡ đầu của mẹ—người đi cùng họ—can ngăn nên mới không đánh đứa trẻ.
Sau khi giải quyết xong việc trong thành phố, họ lên đường trở về nhà; và khi đi đến chỗ từng gặp đám tang của người giàu, đứa trẻ bắt người ông áp tai xuống đất, và ông nghe thấy những âm thanh hỗn độn tựa như tiếng chày sắt giã cùng những tiếng than khóc thảm thiết. Đứa trẻ giải thích rằng những gì ông nghe được chính là lũ quỷ đang hành hạ linh hồn kẻ giàu có. Khi họ đến chỗ từng nhìn thấy người nghèo trên chiếc thang, người ông lại lắng nghe và nghe thấy tiếng hoan hỉ của các thiên thần khi tiếp nhận linh hồn của người nghèo khổ.
Khi đến vũng bùn bẩn thỉu hồi sáng, đứa trẻ bắt ông ngoại đào lên và tìm thấy một hũ tiền, cậu dặn ông hãy sử dụng nó cho phải đạo hơn là những gì ông từng làm với tài sản của mình. Cậu bé bấy giờ mới tiết lộ mình chính là Thánh Onirià, minh oan cho mẹ, và bảo rằng người ông sẽ gặp lại cậu khi người chết cất lời nói chuyện với người sống. Đoạn, cậu được rước lên thiên đàng.[10]
Nhiều năm sau, có hai người khách trọ qua đêm tại quán, một kẻ đã sát hại kẻ kia rồi giấu xác dưới đống rơm, nơi mà sau đó đã bị những du khách khác phát hiện, và chủ quán bị buộc tội mưu sát. Ông bị kết án và đang đứng trên đoạn đầu đài thì một chàng thanh niên tuấn tú phi ngựa tới trong cơn hót hoảng, hét lớn: "Khoan đã! Xin hãy ân xá!" Chàng trai dẫn mọi người vào nhà thờ, trước quan tài của nạn nhân, rồi hô lên: "Hỡi người chết, hãy đứng dậy, nói chuyện với người sống và cho chúng ta biết ai đã sát hại anh." Người chết liền đáp: "Lão chủ quán vô tội; kẻ đồng hành phản trắc của tôi mới chính là kẻ đã giết tôi." Sau đó chàng thanh niên tiễn chủ quán về nhà, tự hé lộ thân phận là Thánh Onirià, ban phước cho họ rồi biến mất.[15]
Một truyền thuyết khác (Số 92), mang tựa đề "Truyện về vị ẩn sĩ," có chủ đề bàn về sự mầu nhiệm trong sự quan phòng của Chúa, và đã quen thuộc với độc giả Anh quốc qua tác phẩm Vị ẩn sĩ của Parnell. Nội dung chính của phiên bản Sicilia như sau: Một vị ẩn sĩ chứng kiến một người đàn ông bị vu oan trộm cắp và chịu những đòn roi tra tấn tàn nhẫn. Ông liền kết luận rằng Chúa thật bất công khi để những chuyện như thế xảy ra, và quyết định quay trở lại cõi trần. Trên đường đi, một chàng thanh niên khôi ngô đến nhập bọn và họ cùng nhau lữ hành. Một người đánh xe la cho phép họ cưỡi nhờ súc vật của mình, và để đáp lại, chàng thanh niên đã móc túi lấy tiền của người đánh xe la rồi vứt dọc đường. Một người phụ nữ chủ quán trọ tiếp đón họ vô cùng nồng hậu, thế nhưng sáng hôm sau khi vừa rời đi, chàng thanh niên lại bóp cổ đứa con thơ của bà ngay trong nôi. Ngay khoảnh khắc ấy, chàng thanh niên hóa thành một vị thiên thần tỏa hào quang rực rỡ, quay sang bảo vị ẩn sĩ: "Hãy lắng nghe ta, hỡi kẻ dám cả gan lầm bầm oán trách các định luật của Chúa"; rồi ngài giải thích rằng kẻ vừa bị vu oan trộm cắp thực chất đã nhẫn tâm sát hại cha mình ngay tại chính nơi đó từ nhiều năm trước; số tiền của người đánh xe la là tiền trộm cắp, và đứa con của người chủ quán, nếu sống sót, lớn lên sẽ trở thành một tên cướp và kẻ sát nhân. Cuối cùng thiên thần phán: "Giờ thì ngươi đã thấy công lý của Chúa thấu đáo hơn trí tuệ loài người biết bao. Hãy quay về am tu của ngươi, thành tâm sám hối may ra lời oán trách của ngươi được tha thứ." Thiên thần biến mất và vị ẩn sĩ quay về núi xưa, chịu đựng những khổ hạnh khắc nghiệt hơn và qua đời như một vị thánh.[16][17]
Truyện truyền thuyết trong tập của Gonzenbach (Số 91) mang tựa đề "Giuse Công Chính" chẳng qua chính là câu chuyện về Giuse và các anh em ngài, được chép lại từ Kinh thánh. Trong phiên bản Sicilia, Giuse chỉ có ba người anh em; ngoài chi tiết đó ra thì cốt truyện bám sát rất chặt chẽ theo sách Sáng Thế Ký. Một truyền thuyết khác trong cùng tập sách này (Số 89), mang tên "Truyện Tobià và Tobiòla," là câu chuyện về Tobit và Tobias trích từ sách ngụy thư Tobit. Phiên bản Sicilia chỉ khác biệt mỗi ở phần tên gọi nhân vật.
Có một vài truyền thuyết Sicilia khác mà nhân vật chính là những chàng trai trẻ ngoan đạo, khờ khạo, những phiên bản mang tính tôn giáo tương đương với nhân vật Giufà. Một câu chuyện trong số đó (Pitrè, Số 112), mang tựa đề "Cậu bé nghèo," kể về một thanh niên ngốc nghếch hỏi vị linh mục đường đến thiên đàng, và được bảo rằng cậu phải đi theo con đường chật hẹp. Cậu bèn bước vào con đường đầu tiên bắt gặp, đi đến một nhà thờ tu viện trong một dịp lễ hội, và ngỡ rằng mình đã đến được thiên đàng. Mọi người đã ra về hết mà người ta vẫn thấy cậu ở lại trong nhà thờ; nhưng cậu cứ khăng khăng không chịu đi, thế là vị bề trên bèn sai người mang cho cậu một bát súp, cậu đặt bát súp lên bệ thờ; và khi ở một mình, cậu bắt đầu trò chuyện một cách thân mật với bức tượng Chúa trên cây thánh giá: "Lạy Chúa, ai đã đóng đinh Ngài lên cây thập giá vậy ạ?" "Tội lỗi của ngươi đấy!" Và cứ thế Chúa đáp lời mọi thắc mắc của cậu. Cậu thanh niên rưng rưng nước mắt hứa sẽ không bao giờ phạm tội nữa, rồi mời Chúa bước xuống cùng chia sẻ bữa ăn với mình. Chúa đã làm thật, và ngài truyền lệnh cho cậu hãy bảo các tu sĩ trong tu viện rằng họ sẽ bị đọa đày địa ngục nếu không bán hết tài sản và đem phân phát cho người nghèo. Nếu họ chịu làm vậy rồi đến xưng tội trực tiếp với Chúa, ngài sẽ lắng nghe lời xưng tội, ban phép thánh thể cho họ, và khi nghi lễ hoàn tất, tất cả bọn họ sẽ lần lượt qua đời để bước vào cõi vinh quang thiên đàng. Cậu bé nghèo liền đi tìm bề trên và chuyển đạt thông điệp của Chúa. Vị bề trên đã bán sạch tài sản của tu viện, và mọi chuyện diễn ra đúng như những gì Chúa đã phán. Các tu sĩ đều đến xưng tội rồi qua đời, và tất cả những ai có mặt hoặc nghe về sự kiện ấy đều được cải đạo và ra đi trong ân sủng của Chúa.[17]
Truyền thuyết này dẫn dắt một cách vô cùng tự nhiên sang một câu chuyện khác, trong đó sự tương tác với thế giới bên kia thỉnh thoảng vẫn được phép diễn ra đối với người trần mắt thịt. Câu chuyện này chỉ được tìm thấy ở Sicilia, thật kỳ lạ là nó có những điểm tương đồng ở phần còn lại của châu Âu, nhưng lại hoàn toàn không có ở Ý. Câu chuyện có tựa đề là:
