Ngày xửa ngày xưa, có một vị vua và hoàng hậu sinh được sáu người con, tất cả đều là hoàng tử. Khi hoàng hậu sắp sinh thêm một đứa con nữa, nhà vua phán rằng nếu đó không phải là công chúa thì cả bảy người con sẽ phải chịu một lời nguyền. Xảy ra cơ sự nhà vua phải ra trận, và trước khi lên đường, người dặn hoàng hậu rằng: "Này nàng, nếu sinh hoàng tử, hãy treo một cây giáo ngoài cửa sổ; còn nếu sinh công chúa, hãy treo một chiếc cửi kéo sợi; để khi ta về là nhìn thấy ngay sinh linh vừa chào đời là trai hay gái." Một tháng sau khi nhà vua rời đi, hoàng hậu hạ sinh một tiểu công chúa đẹp tuyệt trần chưa từng thấy. Hãy tưởng tượng hoàng hậu vui mừng khôn xiết khi sinh được con gái; bà sung sướng đến mức không kìm nén nổi, liền ra lệnh treo ngay chiếc cửi kéo sợi ra cửa sổ. Nhưng giữa lúc hoan hỉ nhốn nháo ấy, người ta đã nhầm lẫn treo lên một cây giáo. Chẳng bao lâu sau, nhà vua trở về, nhìn thấy tín hiệu bên cửa sổ và giận dữ nguyền rủa cả bảy người con trai của mình. Thế nhưng, khi bước vào cung điện, các gia nhân xúm lại chúc mừng và loan tin về cô con gái xinh đẹp, nhà vua vô cùng kinh ngạc và chìm đắm trong nỗi buồn sâu sắc. Người bước vào phòng hoàng hậu, ngắm nhìn đứa trẻ trông chẳng khác nào một con búp bê sáp nằm trong hộp. Rồi người nhìn quanh chẳng thấy bóng dáng các hoàng tử đâu, mắt đẫm lệ, bởi những người con trai tội nghiệp ấy đã lang thang phiêu dạt khắp chốn gian trần.
Trong khi đó, cô công chúa lớn lên từng ngày. Khi đã khôn lớn, nàng nhận thấy cha mẹ luônâu yếm mình nhưng trong mắt họ lúc nào cũng ngấn lệ. Một hôm, nàng cất tiếng hỏi mẫu thân: "Thưa mẹ, có chuyện gì xảy ra vậy ạ, sao con lúc nào cũng thấy mẹ khóc?" Hoàng hậu bèn kể hết mọi chuyện cho con nghe, và thổ lộ rằng bà hằng lo sợ có ngày sẽ phải chứng kiến cả con bé biến mất. Nghe xong đầu đuôi câu chuyện, nàng công chúa liền quyết định làm một việc. Đêm nọ, nàng rón rén rời khỏi cung điện với ý định đi tìm những người anh trai của mình. Nàng cứ đi mãi đi mãi, cuối cùng gặp một ông cụ già. Ông hỏi nàng: "Giờ này đêm hôm khuya khoắt thế này, cháu đi đâu thế?" Nàng đáp: "Con đi tìm các anh trai của con." Ông cụ bảo: "Khó lòng mà tìm được họ lắm đấy, vì cháu sẽ phải giữ im lặng tuyệt đối trong suốt bảy năm, bảy tháng, bảy tuần, bảy ngày, bảy giờ và bảy phút." Nàng đáp: "Con sẽ cố gắng." Nói rồi, nàng nhặt một mảnh giấy nhỏ dưới đất, dùng mẩu than viết lên đó ngày giờ hiện tại, từ biệt ông cụ và rảo bước lên đường. Sau khi chạy một quãng đường dài, nàng nhìn thấy ánh đèn liền bước về phía đó, và khi đến gần thì nhận ra đó là ánh sáng phát ra từ cửa một cung điện của một vị vua nọ. Nàng bước vào, ngồi xuống bậc thềm rồi chìm vào giấc ngủ. Lúc sau, các gia nhân ra dọn dẹp đèn đóm, bắt gặp cô gái xinh đẹp đang ngủ say trên bậc đá liền đánh thức nàng dậy và hỏi nàng làm gì ở đó. Nàng bắt đầu ra hiệu xin họ cho mình một chỗ trú chân. Hiểu ý nàng, gia nhân thưa sẽ đi bẩm lại với nhà vua. Chẳng mấy chốc họ quay lại, bảo nàng bước vào yết kiến nhà vua trước khi về phòng nghỉ. Khi nhà vua nhìn thấy thiếu nữ kiều diễm với mái tóc tựa vàng ròng, làn da trắng ngà như sữa pha rượu, hàm răng trắng tựa ngọc trai, và đôi bàn tay nhỏ nhắn đến mức dẫu là bậc họa sĩ tài hoa nhất cũng không thể vẽ nổi vẻ đẹp hoàn mỹ ấy, ngài chợt đinh ninh rằng nàng chắc hẳn là con nhà quyền quý, liền ra lệnh đối đãi với nàng bằng tất cả sự tôn trọng cao nhất. Người ta đưa nàng vào một căn phòng lộng lẫy; rồi một thị nữ đến cởi y phục và giúp nàng lên giường đi ngủ. Sáng hôm sau, Diana – tên nàng được gọi như vậy – thức dậy, nhìn thấy một khung thêu dở liền ngồi vào thêu thùa. Nhà vua đến thăm, ân cần hỏi xem nàng có cần gì không, nàng liền ra hiệu là không cần. Nhà vua vô cùng quý mến thiếu nữ và cuối cùng đã đem lòng yêu nàng, để rồi sau một năm trôi qua, ngài ngỏ ý muốn kết hôn với nàng. Hoàng thái hậu, vốn là kẻ tính tình đố kỵ, không sao chấp nhận cuộc hôn nhân này. Bà viện cớ rằng chẳng ai biết lai lịch cô ta từ đâu tới, vả lại nàng lại bị câm, thật là chuyện nực cười nếu một vị vua lại lấy một người vợ câm làm hoàng hậu. Nhưng nhà vua quá ư cương quyết nên vẫn cưới nàng làm vợ. Khi thấy không thể lay chuyển được con trai, hoàng thái hậu đành giả vờ như đã bằng lòng. Chẳng bao lâu sau, hoàng thái hậu đưa cho nhà vua một bức thư phao tin sắp có chiến tranh nổ ra, và nếu ngài không thân chinh ra trận thì sẽ đối mặt với nguy cơ mất miếu đường. Nhà vua đành phải lên đường tống biệt vợ trong lòng đầy thương nhớ. Trước lúc rời đi, ngài ân cần phó thác vợ cho mẹ mình. Hoàng thái hậu liền thưa: "Con cứ yên tâm, mẹ sẽ làm tất cả những gì có thể để con bé được hạnh phúc." Nhà vua ôm từ biệt vợ rồi lên đường.
Nhà vua vừa đi khỏi, hoàng thái hậu liền triệu một người thợ xây đến, bắt hắn ta xây một bức tường ngăn ngay cạnh bồn rửa trong nhà bếp, tạo thành một thứ như cái cũi kín. Lại nói, Diana chẳng mấy chốc sẽ sinh con, và điều này tạo cớ hoàn hảo để hoàng thái hậu viết thư báo cho con trai rằng vợ ngài đã qua đời trong lúc lâm bồn. Bà ta bắt Diana nhốt vào bức tường vừa xây, nơi hoàn toàn tối tăm không một chút ánh sáng hay không khí, hòng để người đàn bà độc ác ấy giết chết nàng trong đó. Thế nhưng sự đời lại không diễn ra như vậy. Hằng ngày, gã phụ bếp vẫn ra bồn rửa gần nơi tội nghiệp Diana bị chôn sống để rửa bát đĩa. Khi đang làm việc, hắn bỗng nghe thấy tiếng khóc than liền dừng lại lắng tai nghe xem phát ra từ đâu. Hắn lắng nghe hồi lâu, cuối cùng nhận ra âm thanh đó phát ra từ bức tường mới xây. Ngươi đoán xem hắn đã làm gì? Hắn đục một lỗ trên tường và bàng hoàng phát hiện hoàng hậu đang ở trong đó. Gã phụ bếp gặng hỏi vì sao ngài lại nông nỗi này, nàng chỉ có thể ra hiệu rằng mình sắp sinh con. Gã phụ bếp tội nghiệp bèn bảo vợ làm một chiếc đệm êm ái, nhờ đó Diana có thể nằm nghỉ ngơi phần nào và hạ sinh được một cậu con trai kháu khỉnh đẹp đẽ nhất trần đời. Vợ gã phụ bếp ghé thăm nàng từng phút từng giây, mang canh bồi bổ và chăm sóc đứa bé. Nói tóm lại, người đàn bà tốt bụng ấy cùng chồng đã làm mọi cách có thể để xoa dịu hoàng hậu tội nghiệp, còn nàng thì cố gắng ra hiệu cho họ hiểu những thứ mình cần. Một hôm, Diana chợt nhớ ra cuốn sổ tay của mình, bèn giở ra xem còn phải giữ im lặng trong bao lâu nữa, và nàng thấy chỉ còn đúng hai phút cuối cùng. Ngay khi thời gian trôi qua, nàng liền kể hết mọi chuyện đã xảy ra cho gã phụ bếp nghe. Vừa lúc đó nhà vua trở về, gã phụ bếp liền đưa hoàng hậu ra khỏi lỗ tường và trình diện trước mặt ngài. Bạn có thể tưởng tượng được niềm hạnh phúc vỡ oà của nhà vua khi được đoàn tụ với nàng Diana mà ngài hằng đinh ninh là đã chết. Ngài ôm chầm lấy nàng, hôn hít vợ và con. Nói tóm lại, niềm vui sướng của ngài lớn đến mức tưởng chừng như phát điên. Diana kể lại cho ngài nghe đầu đuôi ngọn nguồn: vì sao nàng rời bỏ quê nhà, vì sao nàng lại giả câm lâu đến vậy, và cuối cùng là cách mà hoàng thái hậu đã đối xử tệ bạc với nàng ra sao, những cay đắng nàng phải gánh chịu thế nào, cũng như lòng tốt của những con người tội nghiệp kia đối với nàng. Nghe xong mọi chuyện, ngài phán: "Hãy để việc đó cho trẫm; trẫm sẽ tự tay sắp xếp."
Ngày hôm sau, nhà vua mở một bữa tiệc lớn thiết yến toàn thể vương hầu quý tộc trong vương quốc. Xảy ra cơ sự là khi bày biện bàn tiệc, các gia nhân đã bày thêm sáu chiếc đĩa bên cạnh những chiếc khác. Khi các vị khách vừa ngồi vào chỗ, sáu chàng trai tuấn tú bước vào, tiến về phía trước và cất tiếng hỏi rằng: "Nên dành phần thưởng gì cho một người em gái đã hy sinh nhường ấy vì các anh trai của mình?" Nhà vua liền đứng phắt dậy và dõng dạc nói: "Và trẫm xin hỏi lại, nên xử trí ra sao đối với một người mẹ đã đối xử nhẫn tâm như thế với vợ của con trai mình?" NgRồi ngài thuật lại toàn bộ sự việc. Có người đáp: "Thiêu sống mụ ta." Kẻ khác bảo: "Bêu bướu mụ ta nơi cột phơi thây." Người khác nữa thì hô: "Chiên mụ ta trong chảo dầu giữa quảng trường công cộng." Tất cả đều đồng lòng tán thành. Hóa ra, sáu hoàng tử đã được chính vị lão nhân gia mà Diana từng gặp – vốn là một phù thủy – cho biết vị trí của em gái và những gì nàng đã làm cho họ. Bấy giờ, họ mới chính thức nhận diện nhau, ôm chầm lấy Diana và người anh rể là nhà vua. Sau những giây phút vui mừng khôn tả, tất cả cùng lên đường về thăm phụ vương mẫu hậu. Hãy tưởng tượng niềm hoan hỉ của nhà vua và hoàng hậu khi được đoàn tụ với cả bảy người con. Họ dành sự tiếp đón nồng hậu nhất cho nhà vua, phu quân của Diana. Sau khi trải qua vài ngày sum vầy bên nhau, Diana cùng chồng trở về vương quốc của họ. Và kể từ đó, tất cả sống cuộc đời bình an, viên mãn.
Giờ đây, chúng ta hãy chuyển hướng sang một câu chuyện phổ biến khác, có thể được gọi là "Cô dâu đích thực", dẫu rằng câu chuyện cùng tên của anh em nhà Grimm không tiêu biểu cho dị bản này. Một trong những phiên bản đơn giản nhất là truyện "Cô gái chăn ngỗng" của anh em nhà Grimm, trong đó một nàng công chúa được hứa hôn với hoàng tử của một vương quốc xa xôi. Khi trưởng thành, nàng được phái đến chỗ vị hôn cùng một thị nữ đi theo hầu hạ. Dọc đường, cô thị nữ liền tráo đổi thân phận để chiếm vị trí của công chúa, khiến nàng phải biến thành một cô gái chăn ngỗng nghèo khổ. Tất nhiên, cuối cùng thì cô dâu đích thực cũng được tìm ra và kẻ giả mạo phải chịu trừng phạt thích đáng. "Cô dâu trắng và cô dâu đen" trong cùng tập truyện là một phiên bản phức tạp hơn của chủ đề này. Phần đầu kể về hai chị em (chị em cùng cha khác mẹ hoặc con chung con riêng) nhận được những món phép thuật khác nhau từ các bà tiên; phần thứ hai kể về người anh trai vẽ chân dung em gái mình, nhà vua nhìn thấy bức tranh ấy và đem lòng khao khát cưới nguyên mẫu ngoài đời. Nàng công chúa được sứ giả đón đi, nhưng dọc đường đi, cô em gái ghẻ xấu xí đã xô ngã cô dâu xuống sông hoặc xuống biển rồi chiếm lấy vị trí của nàng. Cô dâu đích thực bị biến thành một con thiên nga (hoặc được cứu sống một cách thần kỳ bằng cách nào đó) và cuối cùng cũng lấy lại được địa vị chính đáng của mình. Trong những câu chuyện trên, việc thay thế cô dâu giả là tình tiết cốt lõi của câu chuyện; tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều truyện cổ khác cũng có sự xuất hiện của tình tiết này nhưng nó chỉ đóng vai trò phụ trợ cho các sự kiện khác. Ví dụ về nhóm thứ hai này sẽ được trình bày ngay khi chúng ta đến với câu chuyện "Cô dâu bị lãng quên".
Nhóm thứ nhất được đề cập cũng có hai phiên bản ở Ý. Phiên bản thứ nhất bao gồm sự kết hợp của hai mô típ: "Hai chị em" và "Cô dâu đích thực"; phiên bản thứ hai là câu chuyện "Người anh trai mang tranh chân dung em gái xinh đẹp cho nhà vua xem". Phiên bản thứ hai này đôi khi vẫn phảng phất dấu vết của phiên bản thứ nhất. Và chúng ta sẽ tìm hiểu về phiên bản thứ hai này, bởi chỉ trong đó tình tiết tráo đổi cô dâu giả mới giữ vai trò là cốt lõi trung tâm. Các ví dụ về phiên bản thứ nhất sẽ được tìm thấy trong phần chú thích. Câu chuyện mà chúng ta đã lựa chọn để minh họa cho phiên bản thứ hai này xuất phát từ Florence (Nov. fior. tr. 314) và mang tựa đề:
