Ngay sát một khu rừng lớn có một người tiều phu nghèo sống cùng vợ và hai đứa con. Cậu con trai tên là Hansel và cô con gái tên là Grethel. Nhà anh ta ít cơm tẻ gạo nếp, và một bận nạn đói lớn hoành hành trong xứ, anh ta không còn kiếm nổi bánh mì hằng ngày nữa. Khi nằm trên giường vào ban đêm để ngẫm nghĩ về chuyện này và trằn trọc vì lo lắng, anh ta rên rỉ và bảo vợ rằng: “Chúng ta sẽ ra sao đây? Làm thế nào để nuôi được những đứa con tội nghiệp của mình, khi ngay cả bản thân ta cũng chẳng còn gì nữa?” Người vợ đáp: “Tôi có cách này, chồng ạ. Sáng sớm mai, chúng ta sẽ đưa lũ trẻ vào nơi rừng rậm nhất, nhóm cho chúng một ngọn lửa, cho mỗi đứa thêm một miếng bánh mì, rồi để chúng ở lại một mình trong lúc chúng ta đi làm việc. Chúng sẽ không tìm được đường về nhà nữa, và chúng ta sẽ rảnh nợ.” Người chồng nói: “Không, mình ạ, tôi không thể làm thế; sao nỡ để con cái đơn độc trong rừng?—thú dữ chẳng mấy chốc sẽ tới xé xác chúng thành từng mảnh.” Ả liền mắng: “Ôi, cái đồ ngốc! Thế thì cả bốn chúng ta đều phải chết đói cả lũ, anh cứ việc đi bào ván làm quan tài cho vừa,” và ả cứ lải nhải không để anh yên cho đến khi anh ta đành chịu khuất phục. Dầu vậy, người chồng vẫn nói: “Nhưng tôi thực sự thương mấy đứa nhỏ tội nghiệp.”
Hai đứa trẻ cũng trằn trọc không sao chợp mắt nổi vì đói, và đã nghe thấy hết những gì mẹ kế nói với cha mình. Grethel khóc đầm đìa nước mắt, bảo Hansel rằng: “Thế là tiêu đời chúng ta rồi.” Hansel an ủi: “Em bình tĩnh đi, Grethel, đừng buồn rầu làm gì, anh sẽ sớm tìm ra cách cứu chúng ta thôi.” Và khi hai người lớn đã ngủ say, cậu dậy, mặc chiếc áo khoác nhỏ vào, mở cánh cửa bên dưới rồi rón rén trèo ra ngoài. Trăng chiếu sáng rực rỡ, những viên sỏi trắng nằm trước cửa nhà lấp lánh hệt như những đồng xu bạc thật. Hansel cúi xuống, nhặt nhạnh nhét đầy hai túi áo khoác nhỏ của mình nhiều nhất có thể. Cậu quay trở lại, bảo Grethel: “Em hãy cứ yên tâm, em gái ngoan của anh, và ngủ cho ngon giấc, Chúa sẽ không bỏ rơi chúng ta đâu,” rồi cậu lại nằm xuống giường.
Khi trời hửng sáng, nhưng mặt trời chưa kịp mọc, người đàn bà đã đến đánh thức hai đứa trẻ dậy và giục giã: “Dậy mau, lũ lười biếng kia! Chúng ta chuẩn bị vào rừng kiếm củi.” Ả đưa cho mỗi đứa một mẩu bánh mì nhỏ và dặn: “Đây là phần ăn trưa của tụi mày, nhưng đừng có ăn trước giờ đó đấy, vì tụi mày sẽ chẳng còn gì khác nữa đâu.” Grethel giấu bánh mì dưới tạp dề, còn Hansel thì đút sỏi vào túi áo. Thế rồi tất cả cùng lên đường đi vào rừng.
Đi được một quãng ngắn, Hansel đứng lại ngoái nhìn ngôi nhà, cứ làm thế đi làm lại mãi. Người cha liền cất tiếng hỏi: “Hansel, con đang nhìn cái gì thế mà cứ tụt lại phía sau vậy? Hãy đi cho cẩn thận và đừng quên cách nhấc chân lên nhé.” Hansel đáp: “Thưa cha, con đang nhìn con mèo trắng nhỏ của con đang ngồi trên mái nhà, muốn chào tạm biệt con ạ.” Người vợ mắng: “Đồ ngốc, đấy có phải mèo con của mày đâu, đấy là ánh nắng ban mai chiếu vào ống khói đấy chứ.” Tuy nhiên, Hansel chẳng hề ngoái lại nhìn mèo, mà cứ liên tục thả từng viên sỏi trắng trong túi xuống dọc đường đi.
Khi họ đã vào đến tận sâu giữa rừng, người cha bảo: “Nào các con, hãy chất củi lại đi, ta sẽ nhóm lửa để các con khỏi lạnh.” Hansel và Grethel cùng nhau gom củi khô cao chất ngất như một gò đất nhỏ. Lửa được châm lên, và khi ngọn lửa bùng cháy dữ dội, người đàn bà liền bảo: “Nào các con, hãy nằm xuống bên đống lửa mà nghỉ ngơi, bố mẹ vào rừng đốn củi đây. Khi làm xong, tụi ta sẽ quay lại đón các con.”
Hansel và Grethel ngồi bên đống lửa, đến trưa thì mỗi đứa ăn một mẩu bánh mì nhỏ. Khi nghe tiếng rìu đốn củi, chúng đinh ninh rằng cha mình đang ở gần đây. Thế nhưng đó chẳng phải tiếng rìu, mà là một cành cây được cột vào một thân cây khô đang bị gió thổi qua thổi lại. Ngồi lâu quá, đôi mắt mỏi nhừ sụp xuống và chúng chìm vào giấc ngủ sâu. Lúc tỉnh dậy thì trời đã tối mịt. Grethel oà khóc nức nở: “Bây giờ làm sao chúng ta ra khỏi rừng được đây?” Nhưng Hansel trấn an em: “Em hãy đợi một chút cho trăng mọc, rồi chúng ta sẽ tìm được đường ngay thôi.” Đến khi trăng tròn vừa nhô lên, Hansel nắm chặt tay em gái, lần theo những viên sỏi lấp lánh như những đồng bạc mới đúc để tìm đường đi.
Chúng đi suốt cả đêm liền, và đến rạng sáng thì về tới nhà cha. Cả hai gõ cửa, và khi người đàn bà mở cửa ra nhìn thấy Hansel và Grethel, ả liền quát: “Lũ trẻ hư đốn kia, sao chúng mày lại ngủ trong rừng kỹ thế?—bọn tao cứ ngỡ tụi mày không bao giờ thèm quay về nữa chứ!” Riêng người cha thì vô cùng mừng rỡ, bởi việc bỏ lại hai đứa con thơ một mình ở nơi rừng sâu đã cứa nát tâm can ông.
Chẳng bao lâu sau, nạn đói lại một lần nữa hoành hành khắp mọi nơi, và ban đêm bọn trẻ lại nghe thấy mẹ nói với cha rằng: “Mọi thứ đã sạch bách rồi, chúng ta chỉ còn lại nửa ổ bánh mì, hết sạch phần đó là chấm hết. Lũ trẻ phải đi thôi, chúng ta sẽ đưa chúng đi sâu hơn vào rừng để chúng không tìm được đường về; chẳng còn cách nào khác để cứu lấy chúng ta cả!” Lòng người cha nặng trĩu, ông thầm nghĩ: “Thà rằng chia sẻ miếng ăn cuối cùng với con cái còn hơn.” Dù vậy, người đàn bà nhất quyết không nghe bất cứ lời nào của ông, lại còn mắng mỏ và trách móc. Kẻ đã nói A thì cũng phải nói B, và vì đã nhượng bộ lần đầu, ông ta buộc lòng phải làm theo lần thứ hai.
Tuy nhiên, lũ trẻ vẫn chưa ngủ và đã nghe trọn cuộc trò chuyện. Đợi cho hai người lớn đã chìm vào giấc ngủ, Hansel lại định dậy để ra ngoài nhặt sỏi như lần trước, nhưng người đàn bà đã khóa chặt cửa, khiến cậu không thể ra ngoài được. Dù vậy, cậu vẫn dịu dàng an ủi em gái: “Đừng khóc nữa, Grethel, hãy cứ yên tâm ngủ đi, Chúa nhân từ sẽ giúp đỡ chúng ta.”
Sáng sớm tinh mơ, người đàn bà vào lôi hai đứa trẻ ra khỏi giường. Suất bánh mì nhỏ xíu của chúng lại được phát, nhưng còn ít hơn cả lần trước. Trên đường vào rừng, Hansel bóp vụn bánh trong túi, chốc chốc lại đứng lại ném một nhúm xuống đất. Người cha hỏi: “Hansel, sao con cứ dừng lại và ngó nghiêng thế, đi mau lên.” Hansel đáp: “Con đang ngoái nhìn con bồ câu trắng của con đang đậu trên mái nhà, muốn chào tạm biệt con ạ.” Người đàn bà mắng: “Đồ đần! Đấy đâu phải chim bồ câu của mày, đấy là ánh nắng sớm đang chiếu trên ống khói đấy chứ.” Thế nhưng Hansel vẫn cứ thả từng vụn bánh mì xuống dọc đường đi.
Người đàn bà dẫn lũ trẻ tiến sâu hơn vào khu rừng mà suốt đời chúng chưa từng đặt chân tới. Lại một đống lửa lớn được nhóm lên, và người mẹ bảo: “Cứ ngồi đây nhé các con, khi nào mỏi mệt thì ngủ một lát; tụi ta vào rừng đốn củi, chiều tối làm xong sẽ quay lại đón các con.” Đến trưa, Grethel bẻ nửa phần bánh mì của mình chia cho Hansel, vì cậu đã vãi sạch phần của mình dọc đường đi. Rồi chúng chìm vào giấc ngủ, chiều rồi tối trôi qua, nhưng chẳng có ai đến đón những đứa trẻ tội nghiệp cả. Mãi đến khi trời tối mịt chúng mới tỉnh giấc, Hansel an ủi em gái: “Chờ một lát nữa thôi, Grethel, đợi trăng mọc lên là chúng ta sẽ thấy những vụn bánh mì anh rải lúc nãy, chúng sẽ chỉ đường cho chúng ta về nhà.” Khi trăng lên, hai anh em bắt đầu cất bước, nhưng chẳng tìm thấy mẩu vụn nào cả, bởi hàng vạn con chim bay lượn trong rừng rạp và đồng ruộng đã mổ sạch sành sanh. Hansel bảo Grethel: “Chúng ta sẽ tìm được đường ra nhanh thôi,” nhưng mãi chẳng thấy đâu. Chúng đi suốt cả đêm lẫn ngày hôm sau từ sáng đến tối mịt, mà vẫn không tài nào ra khỏi được khu rừng, bụng đói cồn cào vì chẳng có gì để ăn ngoài hai ba quả mọng mọc dưới đất. Đôi chân đã mỏi nhừ không tài nào bước tiếp nổi nữa, chúng đành ngả lưng dưới một gốc cây rồi thiếp đi.
Tính ra đã là buổi sáng thứ ba kể từ khi chúng rời khỏi nhà cha. Hai anh em lại gượng dậy bước đi, nhưng càng đi càng lún sâu vào chốn rừng thiêng nước độc, và nếu không có ai cứu giúp kịp thời, chắc chắn chúng sẽ chết vì đói khát và kiệt sức. Vào lúc giữa trưa, chúng nhìn thấy một chú chim trắng muốt đẹp tuyệt trần đang đậu trên cành cây, cất tiếng hót say đắm đến mức chúng phải đứng lại lắng nghe. Hót xong, chú chim xòe đôi cánh bay đi dẫn đường phía trước, và chúng cứ thế đi theo cho tới khi tới một ngôi nhà nhỏ mà chú ta đậu xuống mái. Lại gần ngôi nhà, chúng sững sờ nhận ra nó được làm hoàn toàn bằng bánh mì, lợp bằng bánh ngọt, còn các ô cửa sổ thì làm bằng đường trong suốt.
Hansel bảo: “Chúng ta sẽ đánh chén một bữa thật đã đời ở đây. Anh sẽ ăn một miếng mái nhà, còn em, Grethel, có thể ăn phần cửa sổ, vị sẽ ngọt lịm đấy.” Hansel với tay lên cao, bẻ một mẩu mái nhà để thử xem hương vị thế nào, còn Grethel thì áp sát khung cửa gặm nhấm các ô kính. Bỗng có một giọng nói dịu dàng từ trong phòng cất lên:
“Rột roạt, rột roạt, ai đang gặm nhà tôi thế?”
Bọn trẻ đáp:
“Gió, gió đấy,
Ngọn gió từ thiên đàng,”
rồi tiếp tục thưởng thức mà chẳng mảy may bận tâm. Hansel thấy mái nhà ngon tuyệt nên bèn giật phăng một mảng lớn, còn Grethel đẩy văng cả một khung cửa sổ tròn, ngồi thụp xuống thỏa thuê thưởng thức. Bỗng nhiên cửa mở toạc ra, một bà cụ già hom hem chống gậy lê bước ra ngoài. Hansel và Grethel hoảng sợ đến độ đánh rơi cả đồ ăn trên tay. Thế nhưng bà cụ hiền từ gật đầu, cất tiếng bảo: “Ôi những đứa trẻ ngoan của ta, ai đã đưa các cháu đến đây thế? Vào trong nhà với ta đi nào, chẳng có chuyện gì xấu xảy ra với các cháu đâu.” Bà nắm tay cả hai dắt vào ngôi nhà nhỏ. Tiếp đó, một bữa ăn thịnh soạn được bày biện trước mặt chúng: sữa và bánh kếp phết đường, táo và các loại hạt. Sau đó là hai chiếc giường nhỏ xinh xắn được trải drap trắng tinh tươm, Hansel và Grethel ngả mình lên đó và ngỡ như mình đang ở trên thiên đường.
Hóa ra bà cụ chỉ giả vờ tốt bụng thế thôi; thực chất ả là một mụ phù thủy độc ác chuyên rình mò bắt trẻ con, và đã cất công xây ngôi nhà bằng bánh mì cốt để dụ dỗ chúng. Hễ đứa trẻ nào rơi vào tay ả, ả sẽ giết thịt, nấu ăn và coi đó là ngày hội lớn của mình. Mụ phù thủy có đôi mắt đỏ quạch và thị lực kém, không nhìn được xa, nhưng lại có khứu giác nhạy bén như loài thú, đánh hơi rất giỏi khi có con người đến gần. Lúc Hansel và Grethel bén mảng đến quanh nhà, ả cười khà khà đầy ác ý và mỉa mai lẩm bẩm: “Tóm được chúng mày rồi, tụi mày đừng mong trốn thoát khỏi tay tao!” Sáng sớm tinh mơ trước khi lũ trẻ thức giấc, ả đã vùng dậy, và khi nhìn thấy cả hai đang say ngủ với đôi má phúng phính hồng hào, ả lầm bầm tự khích lệ: “Đúng là một miếng mồi ngon béo bở đây!” Rồi ả chộp lấy Hansel bằng bàn tay nhăn nheo khô khốc, lôi cổ cậu ra một cái chuồng ngựa nhỏ rồi nhốt lại đằng sau cánh cửa có chấn song sắt. Cậu có hét toáng lên thế nào đi nữa cũng bằng thừa. Xong xuôi, ả quay sang Grethel, lay mạnh cho em tỉnh giấc và thét lên: “Dậy mau, đồ lười nhác kia, đi xách nước nấu chút gì ngon cho anh mày ăn đi, nó đang bị nhốt ở chuồng ngựa ngoài kia để vỗ béo đấy. Bao giờ nó béo múp míp, tao sẽ ăn thịt nó.” Grethel khóc nức nở thảm thiết, nhưng mọi nỗ lực đều vô ích, con mụ phù thủy độc ác bắt buộc em phải tuân lệnh.
Thế là những món ăn ngon nhất được nấu nướng phục vụ Hansel tội nghiệp, còn Grethel chỉ nhận được toàn vỏ cua. Sáng nào mụ ta cũng lết tới chuồng ngựa và gọi lớn: “Hansel, thò ngón tay ra cho tao kiểm tra xem mày sắp béo lên chưa nào.” Nhưng Hansel toàn khôn ngoan thò ra một mẩu xương nhỏ, mụ già mắt kém chẳng nhìn rõ lại cứ đinh ninh đấy là ngón tay Hansel, và lấy làm lạ vì sao hoài mà cậu vẫn chẳng chịu béo lên chút nào. Tròn bốn tuần trôi qua mà Hansel vẫn gầy trơ xương khiến mụ ta mất kiên nhẫn chẳng muốn đợi chờ thêm nữa. Mụ hét tướng lên gọi cô bé: “Này Grethel, mau tay xách nước mau lên! Hansel béo hay gầy mặc kệ nó, ngày mai tao sẽ làm thịt và nấu chín nó.” Ôi, cô em gái tội nghiệp mới khổ sở làm sao khi phải đi xách nước, nước mắt đầm đìa tuôn rơi ướt đẫm má! Em thỉnh cầu: “Lạy Chúa xin hãy cứu chúng con. Giá như thú dữ trong rừng ăn thịt tụi con từ trước, thì ít ra hai anh em đã được chết cùng nhau rồi.” Mụ già quát tháo: “Đừng có mà lải nhải khóc lóc nữa, mấy trò đó chẳng giúp gì được cho mày đâu.”
Sáng sớm tinh mơ, Grethel phải ra ngoài bắc vạc nước lên bếp và nhóm lửa. Mụ ta bảo: “Trước tiên chúng ta sẽ nướng bánh, tao đã lò dò nhào bột và nung nóng lò sẵn rồi.” Mụ đẩy phăng cô bé Grethel tội nghiệp ra sát cái lò nướng đang bùng cháy phừng phừng những lưỡi lửa. “Chui vào trong đi,” mụ phù thủy ra lệnh, “xem lò đã đủ độ nóng chưa để chúng ta còn đẩy bánh vào đóng cửa lại.” Mụ ta tính toán hễ Grethel chui vào trong, ả sẽ đóng sập cửa lò lại để nướng chín em rồi ăn thịt luôn cả thể. Nhưng Grethel đã thấu tận tâm can mụ ta liền đáp: “Cháu không biết làm cách nào để chui vào cả; bà chui kiểu gì cơ chứ?” Mụ phù thủy cáu kỉnh: “Đồ ngỗng ngốc nghếch, cửa to thế này cơ mà; nhìn đây này, tao tự chui vào được đây này!” rồi lết tới thọc đầu vào trong lò.
Thớp lấy thời cơ, Grethel lao tới đẩy mạnh mụ ta vào sâu tận trong lò, đoạn đóng sập cửa sắt lại và chốt then cài chặt lại. Ôi! Mụ ta bắt đầu gào thét thảm thiết, nhưng Grethel đã cắm cổ chạy vụt đi, để lại mụ phù thủy vô ơn bị thiêu cháy đến chết một cách thảm hại.
Grethel cắm cổ chạy như bay đến chỗ Hansel, mở toang cửa chuồng và mừng rỡ hét lên: “Hansel ơi, chúng ta được cứu rồi! Mụ phù thủy già chết ngắc rồi!” Hansel tung cửa nhảyu tót ra ngoài như một chú chim lồng được thả tự do. Hai anh em ôm chầm lấy nhau mừng tủi, nhảy múa và hôn nhau thắm thiết! Vì chẳng còn phải sợ hãi mụ ta nữa, chúng bước thẳng vào trong ngôi nhà của mụ phù thủy, và kìa, ở mọi góc phòng đều kê đầy những chiếc rương đựng đầy trân châu và ngọc ngà châu báu. Hansel thốt lên: “Mấy thứ này còn quý hơn đống sỏi nhiều!” rồi nhét đầy ắp hai túi quần những thứ gì nhét nổi, còn Grethel thì bảo: “Em cũng sẽ mang một ít về nhà,” rồi bốc trọn tà tạp dề đầy ắp. Hansel bảo: “Thôi bây giờ chúng ta mau đi thôi, để ra khỏi khu rừng của mụ phù thủy.”
Đi bộ ròng rã suốt hai tiếng đồng hồ, hai anh em ra tới một vùng nước lớn. Hansel quan sát rồi nói: “Chúng ta không qua được rồi, chẳng thấy ván bắc qua cũng chẳng có cây cầu nào cả.” Grethel đáp: “Cũng chẳng có chiếc thuyền nào qua lại đây cả, nhưng kìa có một con vịt trắng đang bơi lội kìa; nếu em nhờ nó, chắc chắn nó sẽ giúp chúng ta qua sông.” Nói rồi em cất tiếng gọi:
“Vịt con ơi, vịt con hỡi, vịt có nhìn thấy chăng,
Hansel và Grethel đang ngóng chờ vịt sang?
Chẳng có ván bắc, chẳng cầu bên mương,
Xin chở chúng em qua đôi cánh trắng ngần.”
Con vịt liền bơi tới gần, Hansel trèo lên lưng nó và giục em gái ngồi sát phía sau. Grethel từ chối: “Không đâu, như thế sẽ quá nặng cho vịt con mất; hãy chở tụi mình qua từng đứa một cơ.” Con vịt nhỏ bụng tốt đã làm đúng như vậy, và khi cả hai đã đặt chân sang bờ bên kia an toàn, đi thêm một quãng ngắn nữa thì khung cảnh khu rừng bắt đầu trở nên quen thuộc hơn bao giờ hết, và cuối cùng từ đằng xa họ đã nhìn thấy ngôi nhà của cha mình. Cả hai cắm cổ chạy thục mạng, lao vào phòng khách và nhào vào lòng cha. Kể từ ngày bỏ rơi các con trong rừng, người cha chưa từng có lấy một ngày vui vẻ; còn người vợ thì đã qua đời. Grethel trút tà tạp dề ra khiến trân châu và đá quý lăn lóc khắp phòng, còn Hansel cũng móc từng vốc từ trong túi áo đổ thêm vào đó. Thế là mọi muộn phiền lo âu đã chấm dứt hoàn toàn, họ sống bên nhau trọn đời trong niềm hạnh phúc viên mãn. Câu chuyện của tôi đến đây là hết, có chú chuột nhắt đang chạy kìa, ai bắt được nó sẽ tha hồ làm cho mình một chiếc mũ lông thật to.
