Thuở xưa, khi chính Chúa vẫn thường đi lại trên trần gian này giữa chốn loài người, có một lần Người cảm thấy mệt mỏi và bị màn đêm buông xuống khi chưa kịp tới một quán trọ nào. Lúc ấy, bên đường trước mặt Người có hai ngôi nhà đối diện nhau: một căn to lớn và đẹp đẽ, căn kia nhỏ bé và nghèo nàn. Căn lớn là của một người giàu, còn căn nhỏ là của một người nghèo.
Bấy giờ Chúa nghĩ ngợi: “Ta sẽ chẳng làm phiền kẻ giàu đâu, ta sẽ tá túc đêm nay ở nhà hắn.” Khi người giàu nghe có tiếng gõ cửa, hắn liền mở cửa sổ và hỏi kẻ lữ hành muốn gì. Chúa đáp: “Ta chỉ xin tá túc qua đêm thôi.”
Người giàu liền ngắm nhìn vị lữ khách từ đầu đến chân, và bởi Chúa đang mặc y phục bình thường, trông không giống một kẻ có nhiều tiền trong túi, hắn lắc đầu bảo: “Không, ta không thể cho ngươi vào nhà, các phòng của ta đều đầy ắp thảo mộc và hạt giống rồi; và nếu ta cứ cho bất cứ ai gõ cửa nhà mình trọ lại, thì chẳng mấy chốc chính ta cũng sẽ phải đi ăn mày. Hãy đi nơi khác mà tìm chỗ trọ.” Nói xong, hắn sập cửa sổ lại và để Chúa đứng đó.
Thế là Chúa quay lưng khỏi nhà kẻ giàu, đi sang ngôi nhà nhỏ và gõ cửa. Người vừa gõ xong thì người nghèo đã mở cánh cửa nhỏ và mời vị lữ khách bước vào. “Xin hãy qua đêm ở nhà tôi, trời đã tối rồi,” ông nói; “đêm nay ông chẳng thể đi đâu xa hơn được nữa.” Điều này làm Chúa hài lòng, và Người bước vào. Vợ người nghèo bắt tay chào đón Người, bảo Người cứ tự nhiên như ở nhà và chịu khó dùng tạm những gì họ có; họ chẳng có nhiều để thết đãi, nhưng có gì sẽ dốc lòng dâng nấy. Đoạn bà bắc nồi khoai lên bếp, và trong lúc khoai đang sôi, bà vắt sữa con dê để họ có chút sữa dùng kèm. Khi khăn trải bàn được dọn ra, Chúa ngồi xuống cùng hai vợ chồng, và Người thưởng thức món ăn thô sơ ấy với lòng hoan hỉ, bởi quanh bàn ăn tràn ngập những gương mặt rạng rỡ niềm vui. Khi họ dùng xong bữa tối và đã đến giờ đi ngủ, người vợ gọi riêng chồng lại và bảo: “Này mình ơi, đêm nay chúng ta hãy trải rơm nằm đất, rồi để vị lữ khách nghèo khổ được ngủ trên giường mình cho lại sức, bởi ngài đã đi bộ suốt cả ngày trường, chắc hẳn mệt mỏi lắm rồi.” “Tôi hoàn toàn đồng ý,” chồng đáp; “tôi sẽ đi ngỏ lời với ngài ấy.” Ông liền đến chỗ vị lữ khách và mời ngài, nếu không chê, hãy sang ngủ trên giường của họ để duỗi thẳng chân tay cho thoải mái. Nhưng Chúa không đành lòng chiếm chiếc giường của hai già; dẫu vậy, họ cứ nài nỉ mãi cho đến khi Người chịu chiều ý và nằm xuống chiếc giường ấy, còn hai vợ chồng nằm trên đống rơm dưới đất.
Sáng hôm sau, họ thức dậy từ trước lúc bình minh và chuẩn bị một bữa sáng tươm tất nhất có thể cho vị khách. Khi ánh nắng chiếu qua ô cửa nhỏ và Chúa đã thức dậy, Người lại dùng bữa cùng họ, rồi chuẩn bị lên đường tiếp tục hành trình.
Nhưng khi đứng ở ngưỡng cửa, Người quay lại và nói: “Vì các ngươi vô cùng nhân hậu và tốt bụng, các ngươi có thể ước ba điều cho bản thân và Ta sẽ ban cho.” Người chồng bấy giờ thưa: “Tôi còn biết ước gì hơn ngoài hạnh phúc đời đời, và việc hai chúng tôi, chừng nào còn sống, sẽ luôn khỏe mạnh và có bánh mỳ ăn hằng ngày; còn điều ước thứ ba, tôi chẳng biết phải xin gì nữa.” Chúa liền bảo ông: “Ngươi có muốn đổi ngôi nhà cũ này lấy một ngôi nhà mới không?” “Ồ, vâng,” ông đáp; “nếu tôi cũng được điều đó thì tôi thích lắm.” Và Chúa thực hiện điều ước của ông, biến ngôi nhà cũ thành một cơ ngơi mới, ban ơn phước cho họ rồi tiếp tục lên đường.
Mặt trời đã lên cao khi người giàu thức dậy, ngó ra cửa sổ và nhìn thấy ở phía bên kia đường, nơi túp lều cũ từng đứng, nay là một ngôi nhà mới tinh tươm với ngói đỏ và những ô cửa sổ sáng rực. Hắn vô cùng kinh ngạc, gọi vợ lại và bảo: “Nàng xem, chuyện gì thế này? Tối qua ở đó hãy còn là một túp lều rách nát, mà hôm nay đã mọc lên một ngôi nhà đẹp tuyệt trần. Nhanh chạy sang xem cơ sự thế nào đi.”
Thế là người vợ sang hỏi người nghèo, và ông đáp rằng: “Chiều hôm qua có một lữ khách đến đây xin trọ qua đêm, và sáng nay khi từ biệt, ngài đã ban cho chúng tôi ba điều ước — hạnh phúc vĩnh hằng, sức khỏe suốt đời và cả bánh mỳ hằng ngày nữa, ngoài ra còn có một ngôi nhà mới xinh đẹp thay cho túp lều cũ.”
Khi vợ người giàu nghe vậy, bà vội vã chạy về kể lại mọi chuyện cho chồng nghe. Người đàn ông thốt lên: “Ta chỉ muốn tự xé xác mình ra! Giá mà ta biết điều đó! Vị lữ khách ấy cũng đã đến nhà chúng ta xin ngủ lại, vậy mà ta lại đuổi ngài đi.” “Mau lên!” người vợ giục, “hãy lên ngựa đi. Anh vẫn có thể đuổi kịp ngài ấy, và khi đó phải xin ngài ban cho ba điều ước.”
Người giàu nghe theo lời khuyên hay, quất ngựa phi nước đại và chẳng mấy chốc đã bắt kịp Chúa. Hắn cất giọng nhỏ nhẹ, ngọt ngào, khẩn nài Người đừng để bụng chuyện hắn đã không cho vào nhà ngay; khi ấy hắn đang tìm chìa khóa cửa trước, và trong lúc đó thì vị lữ khách đã đi mất rồi, nếu ngài có quay lại con đường này thì nhất định phải ghé lại nhà hắn. “Được chứ,” Chúa đáp; “nếu có dịp quay lại, ta sẽ ghé.” Bấy giờ người giàu liền hỏi liệu hắn có được ước ba điều giống như người hàng xóm đã làm hay không. “Được,” Chúa phán, nhưng việc đó sẽ chẳng đem lại lợi lộc gì cho hắn đâu, tốt hơn hết là hắn đừng ước điều gì cả; song người giàu đinh ninh rằng hắn có thể dễ dàng xin một điều gì đó làm tăng thêm hạnh phúc cho mình, miễn là hắn biết chắc điều đó sẽ được ban cho. Thế là Chúa bảo hắn: “Vậy hãy phi ngựa về nhà đi, ba điều ước mà ngươi khởi ý sẽ được thành toàn.”
Người giàu nay đã đạt được điều mình muốn, bèn phi ngựa trở về và bắt đầu suy tính xem nên ước điều gì. Mải suy tư, hắn lơi lỏng dây cương, khiến con ngựa bắt đầu lồng lộn, quẩn quanh quăng quật khiến tâm trí hắn bị phân tâm liên tục, chẳng tài nào tập trung nổi suy nghĩ. Hắn vỗ cổ ngựa và dỗ dành: “Ngoan nào, Lisa,” nhưng con ngựa lại càng giở thêm nhiều chứng phá phách. Cuối cùng hắn đâm nổi giận, cáu kỉnh quát lên: “Ta ước gì cổ mày bị gãy quách đi!” Vừa dứt lời, con ngựa liền ngã khuỵu xuống đất, nằm chết cứng chẳng động đậy gì nữa. Thế là điều ước thứ nhất của hắn đã ứng nghiệm. Vốn bản tính keo kiệt, hắn không đành lòng bỏ lại bộ dây cương nằm đó; thế là hắn bèn tháo ra, vác lên vai, và từ đó phải đi bộ. “Ta vẫn còn hai điều ước cơ mà,” hắn tự nhủ và lấy đó làm niềm an ủi.
Và rồi trong lúc hắn lê bước chậm chạp qua làn cát, dưới cái nắng gắt gao giữa trưa hè, hắn càng thêm cáu bẳn và bực bội. Chiếc yên ngựa cọ sát làm đau lưng hắn, mà hắn vẫn chưa tài nào nghĩ ra nổi nên ước điều gì. “Nếu ta ước có được mọi thứ vàng bạc châu báu trên đời này,” hắn thầm nghĩ, “thì sau đó ta chắc chắn vẫn sẽ phải bận tâm suy nghĩ về đủ thứ khác nữa, ta biết chắc là thế. Nhưng ta sẽ xoay sở sao cho chẳng còn sót lại điều gì để mà ước sau đó nữa.” Rồi hắn thở dài lẩm bẩm: “Chà, giá mà ta được như bác nông dân xứ Bavaria nọ, người cũng được ban cho ba điều ước, biết rõ mình phải làm gì, và điều đầu tiên là ước thật nhiều bia, điều thứ hai là ước có bao nhiêu bia tùy sức uống, và điều thứ ba là được tặng kèm thêm một thùng bia nữa.”
Có lúc hắn tưởng mình đã tìm ra điều ước thích hợp, nhưng rồi lại thấy nó quá ư nhỏ nhoi. Chợt hắn nghĩ đến cuộc sống nhàn hạ của vợ mình, khi nàng được ở nhà trong căn phòng mát mẻ và thảnh thơi tận hưởng. Điều này thực sự khiến hắn chướng tai gai mắt, và trước khi kịp ý thức được, hắn buột miệng thốt lên: “Ta chỉ ước gì nàng ấy đang ngồi trên chiếc yên ngựa này và không sao tài nào bước xuống được, đỡ cho cái cảnh ta phải lết thết kéo nó trên lưng thế này.” Vừa dứt lời, chiếc yên ngựa liền biến mất khỏi lưng hắn, và hắn hiểu rằng điều ước thứ hai đã thành hiện thực. Lúc bấy giờ hắn mới thực sự cảm thấy nóng ran cả người. Hắn bắt đầu cắm cổ chạy, mong sao được ở một mình trong căn phòng nhà mình để suy tính thật kỹ cho điều ước cuối cùng thật hoành tráng. Nhưng khi về đến nơi và mở cửa phòng khách ra, hắn thấy vợ mình đang ngồi giữa nhà trên chiếc yên ngựa, khóc lóc thảm thiết và than vãn, hoàn toàn không tài nào nhấc mông lên nổi. Hắn liền bảo: “Thôi nàng hãy chịu đựng đi, ta sẽ ước tất cả tài sản trên đời này cho nàng, chỉ cần nàng cứ ngồi yên ở đó.” Thế nhưng bà mắng xơi xơi hắn là đồ ngốc, rồi quát lên: “Tất cả tài sản trên đời thì có ích gì cho tôi, nếu tôi cứ phải ngồi lỳ trên cái yên ngựa này chứ? Chính anh đã ước tôi ngồi lên đây, thì anh phải giúp tôi xuống chứ.” Thế là dẫu muốn hay không, hắn buộc phải dùng điều ước thứ ba để vợ mình thoát khỏi yên ngựa và có thể đứng lên được, và ngay lập tức điều ước ấy được nghiệm ứng. Rốt cuộc hắn chẳng thu được gì ngoài sự bực dọc, phiền toái, những lời mắng chửi và cái chết của con ngựa; trong khi đó, đôi vợ chồng nghèo vẫn sống những ngày hạnh phúc, bình yên và đạo đức cho đến khi từ giã cõi đời trong êm ả.
