Ngày xửa ngày xưa, có một lão nông nghèo tên là Crabb, đánh xe chở một cỗ củi hai con bò về thị trấn rồi bán cho một vị bác sĩ được hai đồng thaler. Lúc tiền đang được đếm trả cho lão, vị bác sĩ nọ tình cờ đang ngồi vào bàn ăn; thấy vị bác sĩ ăn uống ngon lành quá, lão nông đâm ra thèm thuồng và cũng ao ước được làm bác sĩ biết bao. Thế là lão đứngần đó một lát, rồi cuối cùng ngập ngừng hỏi liệu mình có thể làm bác sĩ được không. "À, được chứ," vị bác sĩ bảo, "chuyện đó dễ ợt mà." "Tôi phải làm gì ạ?" lão nông hỏi. "Trước hết, hãy tự mua một cuốn sách vỡ lòng loại có hình con gà trống ở trang bìa; thứ hai, bán xe và hai con bò lấy tiền để sắm quần áo cùng mọi thứ liên quan đến nghề y; thứ ba, hãy thuê người vẽ cho mình một tấm biển với dòng chữ: 'Ta là Bác sĩ Thông Thái', rồi đem đóng lên trên cửa nhà." Lão nông làm đúng theo mọi điều đã được dạy. Khi lão hành nghề y được một thời gian ngắn, có một vị lãnh chúa giàu có và quyền thế bị mất trộm một số tiền. Người ta liền tâu với ngài về Bác sĩ Thông Thái đang sống ở một ngôi làng nọ, chắc chắn biết rõ tung tích số tiền đã mất. Thế là vị lãnh chúa liền cho người kéo xe ngựa, phóng thẳng đến làng và hỏi Crabb xem có phải lão là Bác sĩ Thông Thái không. Phải, lão đáp, chính là ta. Ngay lập tức, lão phải đi cùng ngài để tìm lại số tiền bị trộm. "Vâng, được thôi, nhưng Grethe, vợ tôi, cũng phải đi cùng." Vị lãnh chúa đồng ý, cho cả hai cùng lên xe ngựa, và tất cả cùng nhau khởi hành.

Khi họ đến lâu đài của nhà quý tộc, tiệc đã dọn sẵn, và Crabb được mời ngồi vào bàn ăn. "Vâng, nhưng vợ tôi, Grethe, cũng phải được ngồi," lão nói, rồi kéo vợ cùng ngồi vào bàn. Khi người đầy tớ đầu tiên bưng ra một món ăn tinh tế, lão nông bèn hều tay ra hiệu cho vợ và bảo: "Grethe, đó là người thứ nhất," ý lão là người đầy tớ mang món ăn đầu tiên. Tuy nhiên, người đầy tớ lại tưởng lão có ý nói: "Đó là tên trộm đầu tiên," và vì quả thực hắn chính là thủ phạm, hắn vô cùng hoảng sợ, liền chạy ra ngoài nói với đồng bọn: "Bác sĩ biết tất cả rồi: chúng ta tiêu đời rồi, hắn bảo tao là kẻ đầu tiên đấy." Người thứ hai vốn chẳng muốn vào chút nào, nhưng bị bắt ép. Thế nên, lúc hắn mang món ăn bước vào, lão nông lại khẽ thúc vợ và bảo: "Grethe, đó là người thứ hai." Người đầy tớ này cũng hoảng hồn không kém và tìm cách chuồn ra ngoài. Người thứ ba cũng chẳng khá hơn, vì lão nông lại phán: "Grethe, đó là người thứ ba." Đến lượt người thứ tư phải bưng vào một món ăn có đậy nắp, và vị lãnh chúa bảo vị bác sĩ hãy trổ tài phỏng đoán xem thứ gì ở dưới nắp đĩa. Vị bác sĩ nhìn đĩa thức ăn, hoàn toàn chẳng biết phải nói gì, bèn kêu lên: "Trời ơi, tội nghiệp Crabb." Nghe thấy thế, vị lãnh chúa liền reo lên: "Đúng rồi! Hắn biết kìa, hắn biết ai đang giữ tiền rồi!"

Nghe vậy, đám đầy tớ trông vô cùng bứt rứt, liền ra hiệu cho vị bác sĩ xin ra ngoài một lát. Khi lão vừa bước ra, cả bốn tên thú nhận với lão rằng chính chúng đã ăn trộm số tiền, đồng thời hứa sẽ ngoan ngoãn trả lại và biếu thêm một khoản tiền lớn nếu lão không tố cáo chúng, bởi nếu không chúng sẽ bị treo cổ. Chúng dẫn lão đến chỗ cất giấu số tiền. Vị bác sĩ vô cùng hài lòng, quay trở lại phòng tiệc, ngồi xuống bàn và tuyên bố: "Thưa lãnh chúa, bây giờ tôi sẽ tra cứu trong sách xem vàng được giấu ở đâu." Trong khi đó, người đầy tớ thứ năm đã lẻn vào lò sưởi để nghe ngóng xem vị bác sĩ có còn biết thêm điều gì nữa không. Tuy nhiên, vị bác sĩ vẫn điềm tĩnh ngồi mở cuốn sách vỡ lòng, giở đi giở lại các trang để tìm hình con gà trống. Vì mãi vẫn không tìm thấy, lão lẩm bẩm: "Ta biết ngươi đang ở đó rồi đấy, tốt hơn hết là hãy tự thò mặt ra đi." Kẻ nấp trong lò sưởi tưởng vị bác sĩ đang ám chỉ mình, hoảng sợ tột độ, liền nhảy tót ra ngoài và la lên: "Lão này biết tuốt mọi chuyện!" Thế là Bác sĩ Thông Thái chỉ cho vị bá tước chỗ giấu tiền, nhưng không tiết lộ kẻ nào đã trộm cắp, và nhận được vô số tiền thưởng từ cả hai phía, từ đó trở thành một nhân vật nổi tiếng lừng lẫy.