Sau lễ Xuân Xã tháng Hai, khắp các nơi ở Quan Trung đã lục tục bắt đầu hoạt động gieo cấy mùa xuân.
Cuối tháng Hai, Thiệu Thụ Đức dẫn theo một nhóm quan viên đi về phía nam kinh thành, tới huyện Lam Điền để khảo sát thực tế.
Thái tử đã được sách phong từ tháng Giêng, lần này được dẫn theo đi cùng, vừa hay để nó tận mắt thấy được nỗi vất vả trong cuộc sống của bách tính.
Thái tử vui vẻ tuân lệnh.
Nó không phải kẻ không thông thạo việc thực tế, thực ra nó có sự hiểu biết về nông vụ vượt xa đám con cháu huân quý thông thường. Bởi vì phụ hoàng nó rất thích bày vẽ ruộng thí nghiệm, lúc nhỏ Thái tử thậm chí còn từng trồng vài năm củ cải đường, cà rốt.
Ở trong ruộng thí nghiệm bên ngoài Kim Tiên Quán, nó còn từng trồng lúa mạch đen.
Tất nhiên, những điều trên đều chỉ mang tính chất trải nghiệm, cốt là để chúng biết nông vụ là thế nào, đừng để đến mức ngay cả thời vụ, thu hoạch cũng không nắm rõ, để thiên hạ chê cười.
Việc gieo trồng mùa xuân ở huyện Lam Điền khá nhanh, cơ bản đều đã hoàn thành.
Thiệu Thụ Đức nhìn ngắm xung quanh, khá lấy làm hài lòng, vì huyện này chấp hành rất nghiêm ngặt chế độ luân canh ba vụ, kết hợp song song nông nghiệp và chăn nuôi. Còn nguyên nhân ư? Ừm, đương nhiên là sau khi Hoàng Sào tiến vào Trường An, từng giao tranh vài trận tại đây với quân Đường thuộc hành doanh phía Nam. Lúc rút lui lại đi ngang qua đây, lũ chúng cướp bóc dữ dội, bắt lính tráng, khiến huyện này bị tàn phá nặng nề.
Hoàng Sào làm loạn một trận như vậy, huyện Lam Điền lập tức trở nên thưa thớt nhân đinh, lực cản cho việc thống kê nhân khẩu cấp ruộng đất không còn lớn như trước. So với Lam Điền, hai huyện Trường An, Vạn Niên lại không được như vậy, diện tích đất bình quân đầu người quá ít, hơn nữa nhiều ruộng đất bị chuyển sang trồng cây kinh tế, sự chênh lệch khá là rõ rệt.
"Đi qua phía chuồng bò xem thử." Ngoài bờ ruộng, một hàng rào gỗ vây thành một khoảnh lớn, bên trong có hơn mười con bò đang gặm cỏ, Thiệu Thụ Đức giơ tay chỉ rồi sải bước đi trước.
Càng tiến gần chuồng bò, mùi càng nồng nặc. Ở một góc chuồng còn chất đống những "vật đáng ngờ" bốc mùi hôi thối nồng nặc.
"Con có biết đây là vật gì không?" Thiệu Thụ Đức hỏi.
"Cha, câu này không làm khó được con đâu." Thiệu Thừa Tiết cười đáp: "Khi hành quân chinh chiến, con từng nghỉ lại nhà dân. Hộ bách tính nọ lúc dọn chuồng bò thường rắc lên một lớp đất mịn để che phủ phân nước tiểu, sau đó trộn đều rồi quét đi, vun thành đống để làm phân bón ruộng."
"Quả nhiên vẫn phải đi ra ngoài nhiều. Suốt ngày ở trong cung thì làm sao có được những kiến thức này?" Thiệu Thụ Đức vui vẻ nói: "Giờ con đã thấy rõ mô hình kết hợp nông nghiệp và chăn nuôi mà cha áp dụng có lợi ích to lớn thế nào chưa?"
"Con biết, cha đã từng nói qua." Thiệu Thừa Tiết đáp: "Cỏ linh lăng Đại Uyên có thể hấp thụ dưỡng chất từ không khí, cố định vào rễ thân. Đây là lợi ích có được từ hư không, đất đai nhờ vậy mà không dễ bạc màu."
"Sau này khi con trị quốc, có những thứ nền tảng, đừng dễ dàng thay đổi." Thiệu Thụ Đức dặn dò.
"Cha đang ở thời kỳ xuân thu đỉnh thịnh..."
"Nói bậy bạ gì thế?" Thiệu Thụ Đức cười mắng: "Ai rồi cũng phải chết, không ai tránh khỏi. Cha không thích nghe những lời khách sáo đó. Trước khi nhắm mắt, cha củng cố thêm chút căn cơ cho con, thế là mãn nguyện rồi. Chỉ mong thiên hạ này, trong tay con có thể đạt đến đỉnh cao thịnh trị."
"Con nhất định sẽ không phụ kỳ vọng của cha." Thiệu Thừa Tiết hơi cảm động, vội đáp.
Thiệu Thụ Đức xua tay, kéo con trai cùng các quan viên đi dạo quanh các thửa ruộng, thỉnh thoảng lại tìm người hỏi han đôi câu.
Các quan viên huyện Lam Điền vô cùng căng thẳng, bởi lẽ Thánh nhân vốn định đi tuần thị ở Vị Nam, Lịch Dương, nhưng đột nhiên lại đổi hướng, không cho bất cứ ai thời gian chuẩn bị mà thẳng tiến tới Lam Điền.
May thay, vấn đề không lớn. Hiện nay là đầu thời kỳ khai quốc, tài nguyên bình quân đầu người tương đối dồi dào, địa phương cũng không có chuyện gì chướng tai gai mắt. Thiệu Thụ Đức xem qua, phát hiện mọi thứ tại đây đều đâu vào đấy, vận hành bình thường, thậm chí không cần quan phủ nhúng tay quá nhiều, ông vô cùng hài lòng.
Đi dạo mất nửa ngày, trời đã gần trưa, ông liền hạ lệnh nhóm lửa nấu cơm ngay tại bờ ruộng.
Tân nhiệm Ngân An Trực Tả Hữu Sương Đô Chỉ huy sứ Chủng Ngạn Hữu mang tới thảm trải, đặt trên bãi cỏ cạnh mương nước. Thiệu Thụ Đức cùng Thái tử, Tể tướng Triệu Quang Phùng, Vương Phổ, Hộ bộ Thượng thư Đỗ Quang Nghĩa, Nội vụ phủ giám Triệu Thực và những người khác ngồi xuống.
"Đây là thứ gì?" Đỗ Quang Nghĩa chỉ vào mấy quân sĩ đang thái rau, hỏi.
"Bẩm Đỗ Thượng thư, đây là một loại rau mới do Tư Nông Tự lai tạo ra ạ." Huyện thừa huyện Lam Điền đang đứng cười lấy lòng bên cạnh vội đáp.
Trùng hợp thay, vị Huyện thừa này cũng là người quen, vốn là Xương Bình Thang thừa Da Luật Hoạt Ca, hơn một năm trước được điều tới Kinh Triệu phủ, nhậm chức quan tá nhị tại huyện Lam Điền, phẩm cấp cũng từ Tòng bát phẩm thăng lên Chính bát phẩm hạ — gian nan thăng được một cấp, làm quan như Hoạt Ca thật cũng đủ vất vả, từng bước từng bước chắc chắn, nhất quyết không nhảy cấp.
"Rau mới sao?" Đỗ Quang Nghĩa hơi ngạc nhiên, nói: "Trông hơi giống Ngưu Đỗ Tùng, nhưng lại không hẳn."
Thiệu Thụ Đức liếc nhìn một cái. Mùa đông ông từng ăn loại rau này, do Tư Nông Tự dâng lên, thái sợi rồi hầm cùng măng đông mới đào, vị rất ngon.
Khi đó ông chỉ mải ăn nên không chú ý đến hình dáng, lúc này nhìn kỹ lại mới thấy, nó khác biệt khá lớn so với Ngưu Đỗ Tùng.
Cái gọi là Ngưu Đỗ Tùng, chính là một trong ba loại Tùng thái thời Đường.
Tùng thái ban đầu có xuất xứ từ phương Nam, khá giống với rau xanh hậu thế. Trải qua quá trình lai tạo tự nhiên dài đằng đẵng, đến thời Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế, nó được đưa vào phương Bắc, trồng ở xung quanh Lạc Dương.
Cho nên mới nói loại rau này thật kỳ diệu! Mặc kệ nó, nó tự lai tạo, hình dáng thiên biến vạn hóa, đa dạng đủ kiểu, từ phương Nam đến phương Bắc lại thích nghi với khí hậu phương Bắc, rồi tiếp tục lai tạo biến dị.
Đến thời Bắc Ngụy Tuyên Vũ Đế, Tùng thái ở Lạc Dương đã thay đổi hoàn toàn, họ từng tặng một thuyền Tùng thái Lạc Dương cho Nam Lương. Nam Lương Thái tử Tiêu Thống nếm thử, cảm thấy rất ngon, bèn viết hai bài từ văn đáp tạ gửi tới Lạc Dương.
Sau đó mấy trăm năm, Tùng thái tiếp tục lao đi trên con đường biến dị, không thể dừng lại được.
Đến thời Đường, có lẽ đã xuất hiện mấy chục chủng loại Tùng thái, Ngưu Đỗ Tùng chính là một trong số đó, và được hoan nghênh nhất, vì nó "lá to dày nhất, vị ngọt". Thế là bách tính dày công bồi dưỡng, trồng trọt quy mô lớn, doanh số tiêu thụ rất tốt.
Hơn nữa, Ngưu Đỗ Tùng đã không còn là tổ tiên của nó – vốn chỉ có thể sống ở phương Nam – mà đã mang huyết thống của loại rau có thể sinh trưởng chậm vào mùa đông như Vu Tinh (củ cải), nhờ vậy Ngưu Đỗ Tùng dần dần có thể chịu được sương giá rét đậm.
Bạch Cư Dị từng có thơ rằng: "Sương dày giá lạnh vùi bạch thái, uy sương luống lạnh lùng. Chẳng thấy lòng rau héo, lại khiến lòng rau ngọt thêm."
Cái này mới thật lợi hại, sương muối vậy mà không làm gì được Ngưu Đỗ Tùng, uy nghiêm quét sạch!
Hàn Dũ từng đích thân trồng rau, sau khi thu hoạch mời người đến uống rượu, rồi làm thơ rằng: "Vãn Tùng thái thái nhỏ béo như bụng bò, măng mới nếm vị ngon như móng ngựa."
Loại rau này (Ngưu Đỗ Tùng) có thể thu hoạch vào cuối thu, sau đó tích trữ lại để dùng làm rau mùa đông.
Nhưng hôm nay loại rau này lại khác với Ngưu Đỗ Tùng.
Thiệu Thụ Đức quan sát kỹ, phát hiện từ vẻ ngoài mà nói, huyết thống Tùng thái biến dị vô cùng rõ ràng, cả cây rau không kết bắp, vừa không giống Hoàng Nha thái hậu thế, lại càng không giống Bắp cải.
"Sao mà lai tạo ra được vậy?" Thiệu Thụ Đức hỏi.
"Bệ hạ từng sai người đem Tùng thái và Vu Tinh trồng cùng một chỗ, dày công tuyển chọn, đây chính là thành quả ạ." Da Luật Hoạt Ca nói: "Tư Nông Tự phân phát một ít hạt giống, huyện Lam Điền năm ngoái liền bắt đầu trồng. Kích thước to hơn Ngưu Đỗ Tùng, sản lượng cũng cao, chỉ cần không phải lúc mùa đông lạnh nhất, vẫn có thể lớn, chỉ là chậm một chút."
Thiệu Thụ Đức nhìn Hoạt Ca, đột nhiên cười, nói: "Nghĩ năm đó ngươi đến đầu quân cho trẫm, cái gì cũng không có, cái gì cũng không biết, toàn thân không có một đồng tiền, vậy mà lại dụ được tiểu thiếp của cha ngươi trốn đi cùng."
Người xung quanh nghe xong cười trộm không thôi.
Hoạt Ca cũng không cảm thấy xấu hổ, nói: "Hoa Cô đã sinh cho thần ba đứa trẻ rồi ạ."
"Không tồi." Thiệu Thụ Đức nói: "Trẫm hôm nay không phải khen bản lĩnh sinh con của ngươi. Trẫm là thấy ngươi có tiến bộ, quan không làm uổng phí. Tiếp tục duy trì, Huyện thừa tuyệt đối không phải là điểm dừng chân cuối cùng của ngươi."
"Tạ bệ hạ long ân." Chưa kịp ban thưởng thăng quan, Da Luật Hoạt Ca đã vui mừng khôn xiết.
Mọi người đều cười.
Thiệu Thụ Đức sai người lấy tới một cây rau, nói: "Rau này có thể đặt tên là 'Hoàng Nha thái'. Tư Nông Tự vẫn phải tiếp tục bồi dưỡng, hạt giống hiện có có thể phân phát một phần cho bách tính, để nhiều người cùng nhân giống hơn. Kiên trì xuống, bàn ăn mùa đông của bách tính, lại sẽ thêm một món rau tươi."
"Bệ hạ tâm hoài bách tính, thần bọn họ bội phục." Mọi người đồng thanh nói.
Thiệu Thụ Đức quay đầu nhìn con trai, nói: "Ta có ngày hôm nay, Tư Nông Tự công không thể thiếu. Việc thiên hạ, nói toạc ra chính là vấn đề ăn cơm. Trẫm bận rộn mấy chục năm, bí mật để thắng được nhiều người như vậy, không ngoài hai việc trị quân và trồng trọt. Cái nơi khỉ ho cò gáy Quan Tây này đã được trẫm chỉnh đốn xong xuôi, cung cấp lượng lớn tư lương. Nếu không, ải Chu Toàn Trung này đã không vượt qua nổi. Con ta trong đường trị quân, dùng binh rất có tâm đắc, sau này phải chú trọng hơn vào nông vụ, đây mới là gốc rễ của thiên hạ."
"Hạt giống tốt hơn, nhiều lương thực hơn, nhiều trà, thịt, sữa, vải vóc hơn... đời này cha gần như dành một nửa thời gian để quan tâm những việc này."
"Nông nghiệp làm tốt rồi, mới có khả năng phát triển những thứ khác. Nhớ kỹ, nông là gốc của thiên hạ. Làm bất cứ việc gì, đều phải tận lực cân nhắc lợi ích của nông dân, kể cả việc dùng binh đánh trận."
"Làm được điểm này, thiên hạ này sẽ không loạn. Dù không dám nói là xuất sắc cỡ nào, nhưng tán dương một tiếng thời thế thái bình thì cũng không quá lời."
"Con thụ giáo. Phương lược của cha, con nhất định sẽ tuân theo, tuyệt đối không tùy tiện sửa đổi." Thiệu Thừa Tiết nói.
"Cái này... cũng được." Thiệu Thụ Đức thở dài.
Thái tử trả lời như vậy, nói sao nhỉ, khiến tâm tình ông rất phức tạp. Có lẽ là yêu cầu quá cao rồi, thực ra thế này có lẽ cũng không tệ? Rập khuôn kế thừa chính sách của mình, tiểu tu tiểu bổ, ở đời Thái tử chấp chính, chắc không vấn đề gì. Còn sau đó làm thế nào, thì phải dựa vào trí tuệ hậu nhân.
"Con hiểu rõ sở trường, sở đoản của mình ở đâu." Thấy vẻ mặt cha phức tạp, Thiệu Thừa Tiết giải thích tiếp: "Quốc gia có ngoại địch, con sẽ dẫn binh phá tan. Quốc gia có loạn lạc, con sẽ dẫn quân dẹp yên. Những việc đó đều không khó. Chuyện nông, công, thương con tuy có chút tâm đắc, nhưng phần lớn đều không bằng đại nhân. Đã vậy, chi bằng 'Tiêu quy Tào tùy' (theo nếp cũ mà làm) là được."
"Tiêu quy Tào tùy..." Thiệu Thụ Đức trầm ngâm rất lâu.
"Đại nhân. Năm xưa Võ Tắc Thiên chủ chính, tuy nhiều hành động đảo ngược, nhưng bà ấy dùng Tống Cảnh, Diêu Sùng làm Tướng, kế thừa đại chính tiền triều, đời sống bách tính ngược lại không tệ." Thiệu Thừa Tiết tiếp tục nói: "Đại nhân có thể chọn lựa lương tướng, con nhất định sẽ tin cậy trọng dụng. Như vậy, quốc thế sẽ ngày càng hưng thịnh. Việc dùng binh thao lược, con sẽ tự mình quyết đoán, chắc chắn sẽ mạnh hơn thời Võ Chu đó."
"Con có thể nói như vậy, cha ngược lại có thể buông xuống vài phần tâm tư." Thiệu Thụ Đức cười nói.
Lời con trai nói, tất nhiên ông không thể tin hoàn toàn.
Một triều thiên tử một triều thần, đâu phải chuyện đùa? Lương tướng phụ chính do cha ruột chọn, dù con trai thực sự tin tưởng họ, còn các quan viên khác thì sao? Đấu tranh triều đình là tất yếu, liệu họ có bị người khác liên kết lại mà lật đổ không?
Nhưng nói đi cũng phải nói lại, đây quả thực đã là cách tốt nhất, chẳng lẽ lại đổi Thái tử? Như vậy còn nguy hiểm hơn.
Thôi thì, thôi thì!
Nhị lang có thể nắm giữ quân đội, nắm giữ lực lượng để lật bàn, thế là đủ rồi, đừng nghĩ nhiều quá. Thiên tử như vậy chấp chính, cũng không thể trở thành bù nhìn, ý chí của nó vẫn có thể thực thi được.
Vừa phải có khả năng áp chế hàng chục vạn võ phu, không để chuyện của Từ Ôn, Trương Hạo lặp lại, vừa phải biết chơi quyền thuật, lại phải tinh thông trị quốc lý chính — trên đời này làm gì có chuyện tốt nào để ngươi chiếm hết!
"Ăn cơm đi!" Thiệu Thụ Đức xua tay, nói: "Ăn cơm xong, đi Vị Kiều Thương xem xem."
