Từ sau trận đại thắng ngày mười bốn tháng Tám, quân Hạ liên tiếp tấn công thành mấy ngày, lòng người trong thành Cao Xương hoang mang, sóng ngầm cuồn cuộn.

Ngày mười chín, Tỳ Già Khả Hãn triệu kiến hai vị tể tướng trong vương cung: Tiết Nguyên Trợ và Liêm Hựu.

Ông đã không còn người nào khác để bàn bạc nữa rồi.

Tổ tiên hai nhà Tiết, Liêm tuy là người Đông Đột Quyết, nhưng từ thời Hồi Hột đã là thế gia Hán học nổi tiếng. Sau khi nhập Cao Xương, vì môi trường canh tác nông nghiệp tại địa phương, hai đại gia tộc này như cá gặp nước, càng chuyên tâm trị học, dần trở thành những trợ thủ đắc lực giúp gia tộc Bộc Cố xử lý quốc chính, mối quan hệ vô cùng mật thiết.

Tỳ Già Khả Hãn nghĩ tới nghĩ lui, trong thành quả thực không có mấy người có thể làm quân sư cho mình, chỉ có tả tướng và hữu tướng là thích hợp nhất. Còn những thủ lĩnh bộ lạc kia, tên nào tên nấy ngu như lợn, nếu không phải đã khiếp đảm, muốn đầu hàng, thì cũng là gào thét đòi liều chết chiến đấu, người bình thường rất hiếm.

Hai vị tể tướng khi tới nơi cũng mang vẻ mặt sầu muộn.

Sự tình đã đến nước này, cơ bản chẳng còn cách nào tốt cả. Điều cần cân nhắc lúc này thực ra là làm thế nào để thua cho thể diện hơn một chút, bảo toàn thực lực của phe mình ở mức tối đa.

Chỉ có sống sót, mới có thể bàn đến tương lai.

"Đại Hãn, ngài đây là..." Tiết Nguyên Trợ nhìn giấy bút được đẩy tới, thầm nghĩ chẳng lẽ lại bắt mình viết tờ biểu xin tội? Chỉ là, lúc này đâu còn như vài ngày trước, bây giờ viết sợ là đã muộn.

"Tiết tướng tinh thông từ đạo, cứ để ngươi chấp bút vậy." Tỳ Già Khả Hãn nói: "Trước tiên hãy trần thuật nỗi oan ức này."

Nói đoạn, ông giải thích tỉ mỉ một hồi.

Tiết Nguyên Trợ gật đầu, ra hiệu đã hiểu rõ.

Đại khái là viết Đại Phúc Đại Hồi Hột quốc không hề có ý kháng cự thiên binh, thực ra là do tình thế trong nước phức tạp, quân vương bị chế trụ (kìm kẹp) nhiều bề, lại bị kẻ tiểu nhân che mắt, dẫn đến phạm phải đại sai.

Chỉ là, khi viết đoạn này, trong lòng ông cảm thấy vô cùng khó chịu.

Đây chính là Khả Hãn của Đại Phúc Đại Hồi Hột quốc sao? Xảy ra chuyện liền đùn đẩy lên người bề tôi, lấy người khác ra làm kẻ thế mạng, như vậy mà nghe được sao?

"Phía sau viết thêm, bản hãn nguyện dâng Bắc Đình, Y Châu cho Đại Hạ quốc, tự bỏ tôn hiệu, vĩnh viễn làm thần thuộc. Ngoài ra dâng nộp vải vóc tiền bạc, tám nhạc kỹ, mười sáu vũ cơ." Tỳ Già Khả Hãn tiếp tục nói.

Tiết Nguyên Trợ chắp vá câu chữ, ngòi bút không ngừng.

"Đủ chưa?" Thấy Tiết Nguyên Trợ dừng lại, Tỳ Già Khả Hãn không nhịn được hỏi.

"Thần không biết, chỉ biết tuân theo lệnh Đại Hãn." Tiết Nguyên Trợ đáp.

Liêm Hựu liếc nhìn ông ta một cái, thầm nghĩ Tiết Nguyên Trợ rõ ràng là quốc trượng, lại cứ khôn khéo giữ mình, Đại Phúc Đại Hồi Hột quốc quả thực nguy rồi.

Xoay người lại nghĩ đến việc chị gái ông ta vẫn là Thái hậu, nhà họ Liêm cũng là đại tộc ở Cao Xương, nếu Hạ chủ hưng sư vấn tội, e rằng rất khó để thoát thân, trong lòng lập tức trở nên chán nản.

"Sao ngươi có thể không biết chứ?" Tỳ Già Khả Hãn vội vàng nắm lấy tay Tiết Nguyên Trợ, nói: "Mau nghĩ cách đi."

Tiết Nguyên Trợ thở dài, nói: "Trước hết cứ phái người tới doanh trại quân Hạ một chuyến đi, dò xét xem tình hình thế nào đã."

"Cũng phải." Tỳ Già biết mình nóng vội rồi, lại ngồi xuống, nhưng tinh thần vẫn không tập trung.

"Khả Hãn định phái ai ra thành?" Tiết Nguyên Trợ hỏi.

"Trước cứ để Hỏa Sơn Nô Bốc Khắc đi một chuyến đi, hắn vốn quen đi sứ các phương. Nếu không được, lại đổi người khác." Nói xong, ông nhìn về phía Tiết Nguyên Trợ, Liêm Hựu, ý tứ sâu xa.

Bốc Khắc là một chức quan thời Hồi Hột, thời kỳ đầu gọi là Phục Lặc (ber), nghĩa là vương công quý tộc. Ở giai đoạn sau của Hồi Hột, vĩ âm thay đổi một chút, gọi là Bốc Khắc (beg), nghĩa vẫn không đổi.

Ngày nay Cao Xương Hồi Hột gọi vương công quý tộc là "Bốc Khắc", nhóm An Tây Hồi Hột chạy đến phía tây Thông Lĩnh cũng gọi như vậy. Từ này về sau được người Trung Á mượn dùng, phạm vi sử dụng vô cùng rộng rãi.

Hai người Tiết Nguyên Trợ, Liêm Hựu sau khi ra khỏi cung thành, lòng đầy tâm sự.

"Liêm tướng, chi bằng đến phủ ta ngồi một chút?" Tiết Nguyên Trợ đột nhiên nói.

"Cũng được." Liêm Hựu gật đầu, sau đó lên xe ngựa của ông ta, hướng về phía phủ họ Tiết.

Thực ra quan hệ của hai người họ cũng khá ổn.

Xuất thân tương đồng, không phải người Hồi Hột mà là chủng Đột Quyết, lại đều tin vào Ma Ni giáo, thực ra không hẳn cùng một phe với vương tộc Hồi Hột là Bộc Cố thị.

Họ mũi cao mắt sâu, tóc xoăn, mắt xanh hoặc mắt xanh lục, dáng vẻ giống như người Ba Tư thỉnh thoảng đi từ phía tây tới — vào thời Nguyên, họ được gọi là "người Sắc Mục".

Còn vương tộc Hồi Hột cùng phần lớn quý tộc thì sao, dáng vẻ không khác gì người Hán — cho dù đến thế kỷ 11, nhìn vào tranh vẽ cúng tế vương tộc Hồi Hột tại Tây Đại Tự của Hạ Đô (Đình Châu), vẫn chủ yếu là người da vàng.

Còn về bách tính bản địa Cao Xương thì phức tạp hơn. Có hậu duệ người Thổ Hỏa La, có các tộc từ trên thảo nguyên tới — phần này thực ra cũng vô cùng phức tạp — có người Hán, người Khương, người Thổ Phồn, người Thổ Dục Hồn, người Đảng Hạng, thậm chí cả các tộc nhỏ không tên tuổi khác, phức tạp đến mức khiến người ta đau đầu.

Dù sao nơi này từ xưa đến nay đã loạn đến mức khó tin, người Hán, Hung Nô, Đột Quyết, Hồi Hột, Thổ Phồn vân vân, ai mạnh lên cũng đều tới "chà đạp" một phen.

Mà đã tới rồi, liệu có ai không để lại dấu vết gì không? Nhất là những quốc gia như Thổ Phồn vốn thích chinh phục dị tộc rồi tiến hành chiến thuật "một làn sóng" — Đôn Hoàng kia thậm chí còn có bộ tộc đến từ phía nam núi Côn Lôn (Himalaya), chẳng phải đều là cái họa do người Thổ Phồn gây ra sao?

Cho nên, thổ dân Cao Xương phần lớn đã không phân biệt được mình chảy dòng máu của ai, có lẽ là pha tạp cả.

Họ Tiết, họ Liêm thực ra có chút coi thường người Hán bản địa. Bởi vì trình độ Hán học của họ là thứ mà những người Hán kia không thể nào sánh bằng, những người đó thậm chí còn không biết nói tiếng Hán, càng không chắc biết tổ tiên mình từng là người Hán, trong khi họ Tiết, họ Liêm lại tinh thông thi từ ca phú. Bạn bảo họ làm sao có thể không coi thường cho được?

Xe ngựa lăn bánh qua phố, chẳng mấy chốc đã vào phủ họ Tiết.

Vừa bước vào chính sảnh, Liêm Hựu liền khựng lại, bởi vì ông nhìn thấy một người quen ở đây: Phàm Đạt Khắc, Hán danh là Mễ Chí Đạt, người Túc Đặc, Mộ Xà (giám mục) giáo khu phương Đông của Ma Ni giáo.

"Đây là..." Liêm Hựu nhìn về phía Tiết Nguyên Trợ hỏi.

"Nghe nói Liêm tướng thân thiết với Hỏa Sơn Nô Bốc Khắc?" Tiết Nguyên Trợ chưa lên tiếng, Mễ Chí Đạt đã lên tiếng hỏi trước.

Liêm Hựu hành lễ với Mễ Chí Đạt, nói: "Phải."

"Ta muốn xuất thành, có thể sắp xếp giúp không?" Mễ Chí Đạt hỏi.

"Tại sao?" Liêm Hựu kinh ngạc.

Sợ sau khi phá thành sẽ bị giết? Không đúng nhỉ. Nếu giáo khu không còn, ông ta dù có sống lay lắt trên đời thì còn có ích gì?

"Vì chuyện ở Nhiệt Hải." Mễ Chí Đạt cũng không giấu giếm, nói thẳng.

Tiết Nguyên Trợ ở bên cạnh không nói gì, rõ ràng là người trong cuộc.

"Nhiệt Hải?" Liêm Hựu mù tịt.

"Bên Nhiệt Hải có hai mươi vạn trướng chủng tộc Đột Quyết, chuyện này ông biết chứ?" Mễ Chí Đạt hỏi.

Liêm Hựu gật đầu.

Ông là tả tướng của Đại Phúc Đại Hồi Hột quốc, đương nhiên biết. Bên Nhiệt Hải (hồ Issyk-Kul) quả thực tồn tại rất nhiều bộ lạc chủng Đột Quyết, nhưng chưa chắc đã tới hai mươi vạn trướng, đây rõ ràng là lời nói quá lên.

Những bộ lạc này từng dao động giữa Bộc Cố Tuấn và Bàng Đặc Cần. Sau khi An Tây Hồi Hột đại bại, liên tiếp mất đi hai trấn lớn là Yên Kỳ và Quy Tư, nhóm chủng Đột Quyết ở khu vực Nhiệt Hải liền quy hàng Cao Xương Hồi Hột, nhưng thực ra chỉ là cai trị kiểu ki mi, mỗi năm thu chút cống nạp tượng trưng, thỉnh thoảng giúp phe Cao Xương đánh trận, chỉ có vậy mà thôi.

Liêm Hựu còn biết, đám chủng Đột Quyết này là cỏ đầu tường, ai mạnh thì theo người đó, không có chút tiết tháo nào. Nay Cao Xương Hồi Hột bị Hạ quốc đánh thê thảm như vậy, người Đột Quyết ở Nhiệt Hải rất có thể sẽ lại quay sang đầu quân cho An Tây Hồi Hột, phản bội họ.

"Dạo gần đây có rất nhiều người tới Nhiệt Hải hoạt động đấy, ông hiểu mà, những giáo sĩ từ phía tây tới." Mễ Chí Đạt nói.

Ông ta nói như vậy, Liêm Hựu coi như đã hiểu.

Người Đột Quyết ở Nhiệt Hải tin theo Ma Ni giáo đã nhiều năm. Thực tế, kể từ sau khi bị đàn áp dữ dội tại quê hương Ba Tư, tín đồ Ma Ni giáo đã đi về phía đông, Khang Cư (Samarkand), Đại Uyển (Tashkent) từng một thời trở thành trung tâm của Ma Ni giáo. Những giáo khu phương Đông như Cao Xương Hồi Hột đều là khai phá về sau.

Hôm nay Mộ Xà nói những lời này, Liêm Hựu liền hiểu ra đôi chút, việc liên quan đến tín ngưỡng, quả thực không thể lùi bước.

Mà tín ngưỡng, cần có vũ lực thế tục làm hậu thuẫn, nói cách khác, họ cần gây ảnh hưởng thậm chí là nương nhờ quân vương thế tục hùng mạnh để duy trì giáo chúng của mình.

Trong lịch sử, cuối thời Tỳ Già Khả Hãn trị vì (947), người Đột Quyết ở Nhiệt Hải vẫn hiệu trung với Cao Xương Hồi Hột, nhưng đến năm 960, hai mươi vạn trướng người Đột Quyết ở Nhiệt Hải đồng loạt cải đạo sang Hồi giáo, từ đó thoát khỏi sự cai trị của Cao Xương Hồi Hột.

"Mộ Xà muốn dựa vào sức mạnh của Hạ chủ để củng cố tình hình ở Nhiệt Hải?" Liêm Hựu hỏi.

"Hai mươi vạn trướng người Đột Quyết ở Nhiệt Hải sở dĩ hiệu trung với Đại Phúc Đại Hồi Hột quốc, toàn bộ là nhờ công lao của hai đời Thiên Vương Bộc Cố trước. Nếu không có trận đại chiến hai mươi năm trước đó, một hơi đánh tan đại quân An Tây Hồi Hột, chiếm lĩnh Yên Kỳ, Quy Tư, binh áp Thông Lĩnh, liệu họ có phản bội An Tây Hồi Hột để đầu quân cho Cao Xương không?" Mễ Chí Đạt hỏi.

Liêm Hựu cạn lời.

Nói toạc ra, thế giới này suy cho cùng là nhìn vào thực lực.

Khi Hồi Hột Hãn quốc còn tồn tại, thế lực vươn tới phía tây dãy núi Altai, rất nhiều bộ tộc bao gồm cả người Cát La Lộc đều đầu quân tới, thậm chí ngay cả người Hạt Cát Tư ở lưu vực sông Kiếm Hà (Yênisei) cũng từng thần phục họ.

Sau đó hai hùng tranh đấu, hậu duệ của Bộc Cố Tuấn chiến thắng hậu duệ của Bàng Đặc Cần, trở thành sự tồn tại chói lọi nhất Tây Vực, sở hữu năm tòa đại thành là Cao Xương, Bắc Đình, Yên Kỳ, Quy Tư, Y Ngô, ba mươi vạn dân, có thể xuất mười vạn tráng đinh, uy danh một thời không ai sánh bằng.

Nhưng bộ lạc thảo nguyên là thực tế nhất. Ngươi mạnh, ta đầu quân cho ngươi không thành vấn đề, nhưng một khi ngươi suy yếu, ta dù không lấy đó mà thay thế thì cũng phải tìm chủ khác.

Đây là thiết luật của thảo nguyên, do môi trường khắc nghiệt của thảo nguyên quyết định. Lòng trung thành đối với họ là một thứ vô cùng xa xỉ, thực sự không trung thành nổi, rất dễ khiến bộ lạc lâm vào cảnh diệt vong.

"Đại Phúc Đại Hồi Hột quốc, thực sự không xong rồi sao?" Liêm Hựu có chút ngẩn ngơ.

"Ông cũng là người đã làm đến tể tướng rồi, đừng có hành sự theo cảm tính." Mễ Chí Đạt nhíu mày, nói: "Liên tiếp ăn bại trận, kinh đô bị vây hãm, còn có thể có cách gì nữa? Chẳng lẽ dấy lên một trận bão cát, chôn vùi toàn bộ mấy vạn quân Hạ sao? Ta nói cho ông hay, cho dù thực sự có chuyện đó, chỉ cần Hạ chủ chưa chết, và không chịu khuất phục, sớm muộn gì cũng có thể mang tới nhiều quân đội hơn. Ngài ấy có khả năng bài trừ ý kiến đám đông, nói một là một, sẽ không vì bại một trận mà mất cơ hội đâu."

"Liêm tướng, thực ra — nhìn khắp sử sách, khi các triều đại Trung Nguyên mới mở mang, thường xuyên đánh tới Tây Vực." Tiết Nguyên Trợ đột nhiên nói: "Bọn đọc sách chúng ta, có lẽ nên thuận theo thiên thời, để nghênh đón chân chủ. Đại Phúc Đại Hồi Hột quốc, vận số quá kém, vớ phải đúng thời điểm này, đã là lực bất tòng tâm."

"Ta đồng ý với các vị." Liêm Hựu thở dài, nói: "Hy vọng Hạ chủ là một người khoan nhân."

"Ngài ấy muốn thống trị Tây Vực, thì luôn cần những hào cường địa phương am hiểu dân tình, có chút uy vọng giúp sức, mới có thể làm nên việc." Tiết Nguyên Trợ nói: "Quân chớ lo."