Khương Tri Vi bước thấp bước cao đi trên bờ ruộng.
Mưa lớn liên miên, bùn đất bị ngâm đến mềm nhũn, nếu không phải đám tùy tùng nhanh mắt nhanh tay, chàng đã ngã mấy lần rồi.
Dẫu vậy, giày và gấu áo quan phục vẫn dính đầy bùn đất, trông vô cùng chật vật.
Đây là huyện An Thuận, châu Ái, vùng biên viễn phía nam của vương triều Đại Hạ. Từ châu Ái đi tiếp về phía nam thì chỉ còn lại các huyện của châu Hoan—nói thật lòng, hai châu này đều chẳng phải chỗ tốt lành gì, thường xuyên có bạo loạn.
Thanh Hải quân đến nay vẫn lưu lại bốn chỉ huy với hơn sáu ngàn người (đầy biên chế là tám ngàn) ở đây, châu Hoan cũng lưu lại khoảng năm ngàn người, nhằm trấn áp địa phương, uy hiếp kẻ tiểu nhân.
Nhưng có ích không? Trong ngắn hạn có lẽ có ích, nhưng nhìn lâu dài thì vẫn phải nghĩ kế khác, nhất là khi triều đình còn đang làm những chuyện tổn hại lòng dân.
Khương Tri Vi nhanh chóng tới bến tàu. Chàng nhìn xuống dưới chân, một mảng này vốn dùng gạch vỡ, ngói vụn lấp thành một chỗ tương đối khô ráo, nhưng qua sự đè nén tích lũy lâu ngày của xe bò, mặt đất biến dạng nghiêm trọng, đọng lại không ít vũng nước.
Khương Tri Vi cẩn thận né tránh các vũng nước, tiếp tục đi về phía trước.
Châu tướng Liêu Đồng bước nhanh vài bước, hộ tống bên cạnh Thứ sử. Hai trăm châu binh nhìn đám người đen nghịt ở phía xa, hơi có chút khẩn trương, vô thức siết chặt đao thương trong tay.
Trên bến tàu tiếng khóc than vang dội. Bách tính lảo đảo bước đi, từng đợt tập trung đến bến cảng, chờ đợi xuất phát, bước lên một hành trình chưa biết trước.
Châu Ái liên tiếp mấy năm nổi loạn, Thanh Hải quân giết đến mức đao cũng mẻ lưỡi. Triều đình nổi giận, ra lệnh đày bách tính tham gia bạo loạn ở hai châu Ái, Hoan tới Liêu Đông, phát cho phủ binh làm bộ khúc.
Chuyện này vốn chẳng có gì, bất quá chỉ là đổi chỗ khác để sống mà thôi. Vấn đề là, khí hậu ở Liêu Đông và An Nam, quả thực một trời một vực, thuộc về hai thái cực, bao nhiêu bách tính này đi qua đó, liệu có thích nghi được không? Liệu có sống nổi không?
Triều đình không quan tâm đến vấn đề này, khi dừng chân ở Đăng Châu, phát cho chút áo lông, thảm dạ đã là quá lắm rồi, còn lại thì tự mình chịu đựng đi.
Về việc này, Khương Tri Vi có chút không đành lòng.
Là đại tộc của châu Ái, nền tảng của họ Khương ở đây vô cùng sâu dày. Xét từ lợi ích của họ, chắc chắn hy vọng bách tính bản địa quen thuộc có thể ở lại, để tiện cho họ phát huy tầm ảnh hưởng.
Nhưng rất tiếc, triều đình từ chối đề nghị của chàng, kiên trì yêu cầu đày gia quyến của những kẻ làm loạn tới Liêu Đông, thay vào đó là bách tính từ Giang Nam đến.
Di dân mới à, họ không có bất cứ dây mơ rễ má gì với họ Khương, họ sẽ tự nhiên mà tụ tập lại, trở thành thế lực mới ở châu Ái.
Đây chính là điểm mà họ Khương lo lắng, nên ra sức phản đối.
Nhưng phản đối vô hiệu, triều đình đã hạ quyết tâm, biết làm sao đây.
Trên bến tàu cũng có bách tính Trung Nguyên mới xuống tàu.
Sắc mặt họ tệ hại vô cùng, ánh mắt đờ đẫn, hiển nhiên sự xóc nảy trên biển đã vắt kiệt chút sức lực cuối cùng của họ, giờ đây không còn tâm trạng mà nghĩ đông nghĩ tây, chỉ muốn nghỉ ngơi một chút.
Cũng có người tinh thần còn khá tốt, nhưng sau khi nhìn thấy bến tàu hoang vắng, đau thương trào dâng, thấp giọng khóc nức nở.
Tổ tiên của họ dùng mồ hôi và sinh mạng của chính mình để khai phá Giang Nam, kết quả họ không được hưởng phúc, lại tới An Nam, tiếp tục dùng mồ hôi và sinh mạng để khai phá vùng đất mới.
Sao mà khổ thế!
Khương Tri Vi đi tới trong chòi cỏ ngồi xuống, thấy vậy khẽ thở dài một tiếng.
Châu Tư mã Liêu Hoán lau mồ hôi trên trán, nói: "Sứ quân, đợt này tổng cộng có hơn một ngàn bảy trăm hộ di dân, phần lớn đến từ hai châu Tô, Thường, nên sắp xếp vào huyện nào ạ?"
Khương Tri Vi suy nghĩ một chút, nói: "Đều đưa tới huyện Trường Lâm đi, ngươi dẫn người tìm chỗ an trí. Nhớ kỹ, để họ tụ cư, đừng gây ra chuyện gì phiền phức."
"Tuân mệnh." Liêu Hoán đáp.
Huyện Trường Lâm là một trong sáu huyện của châu Ái, vốn không phải huyện có biên chế, nằm ở vùng huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam sau này. Có lẽ vì gần châu Hoan, bạo loạn ở huyện Trường Lâm tương đối nghiêm trọng, dân số đông đảo hoặc bị giết hoặc bị đày, để trống ra rất nhiều chỗ, chủ yếu để an trí di dân mới.
"Từ khi vào đông năm ngoái tới nay, tổng cộng đã có bao nhiêu di dân tới rồi?" Khương Tri Vi hỏi.
"Thực tế đã tới hơn năm ngàn ba trăm hộ." Liêu Hoán đáp.
Khi tàu di dân khởi hành từ Giang Nam, tất nhiên không chỉ chở chừng ấy di dân, thậm chí số tàu còn không chỉ có bấy nhiêu. Nhưng họ chỉ thống kê số người thực tế đến nơi, những thứ khác không quan tâm.
"Tốt, là đợt cuối rồi." Khương Tri Vi thở phào nhẹ nhõm, nói: "Nhiều nữa thì không cứu tế nổi."
Di dân không phải là thứ bạn đơn giản vỗ đầu một cái, sau đó tùy tiện điền một con số di dân rồi phát xuống làm mệnh lệnh là xong chuyện.
Trên thực tế, bạn vừa phải cân nhắc năng lực vận chuyển của phe mình, cũng phải cân nhắc năng lực tiếp nhận của nơi đến. Thậm chí, nơi đến có đủ ruộng đất cho di dân mới canh tác không? Phải nuôi họ mấy năm mới từ đối tượng cứu trợ biến thành đối tượng thu thuế? Tình hình an ninh địa phương ra sao? Di dân bỏ trốn thì làm thế nào? Liệu có bùng phát dịch bệnh quy mô lớn không? Vô số chuyện cần phải cân nhắc.
Châu Ái chỉ có điều kiện như vậy, cho dù có sự hỗ trợ của hai đạo Lĩnh Tây, Lĩnh Đông, thì hạn mức di dân hàng năm vẫn tồn tại, vượt quá thì rất dễ xảy ra chuyện.
Về phần tại sao nói hôm nay là đợt cuối, đó là liên quan đến khí hậu.
Tàu di dân từ phương Bắc xuôi Nam, thường vào tiết đông xuân, gió Bắc thịnh hành, xuôi Nam khá dễ dàng.
Tàu di dân từ An Nam ngược Bắc, thường vào tiết hạ thu, gió Nam thịnh hành, ngược Bắc tương đối thuận tiện——nếu vận khí không tốt, còn gặp phải sóng to gió lớn thậm chí bão tố, vậy thì tùy vào số phận.
Công tâm mà nói, dùng tàu thuyền vận chuyển di dân là tương đối hợp lý.
Di dân tiết kiệm được sự gian khổ của việc đường dài, không phải hao tổn nhiều thể lực, chết dọc đường.
Triều đình tiết kiệm được phần lớn chi phí trạm dịch, vì tốc độ tàu thuyền nhanh, khi thuận gió thuận nước, một ngày một đêm đi được mấy trăm dặm, là gấp 20-30 lần tốc độ đi bộ.
Tất nhiên, việc gì cũng có hai mặt.
Cho dù đi tàu thuyền ven biển tương đối an toàn, nhưng đắm tàu vẫn là một vấn đề không thể tránh khỏi. Mỗi đội tàu xuôi Nam hay ngược Bắc, đều có những chiếc không may bị chìm, cái này thì xem vận may cá nhân.
Ngoài ra, bảo trì bảo dưỡng tàu thuyền cũng cần tiền, tiền công trả cho thủy thủ rất cao, đây cũng là một khoản chi tiêu không nhỏ.
Nhưng nhìn tổng thể, ưu thế của vận tải biển trong việc di dân là vô cùng rõ rệt.
Tốc độ nhanh, lượng vận chuyển lớn, chi phí thấp, hơn nữa là thấp hơn rất nhiều rất nhiều. Trong năm qua, tàu thuyền của Bình Hải quân chia làm nhiều đợt xuôi Nam, qua hai bến cảng trung chuyển là Minh Châu, Tuyền Châu, cập bến châu Ái, châu Hoan, đón đưa di dân, lập được công lao hãn mã.
Một hai tháng nữa, tàu thuyền tập trung ở châu Ái, châu Hoan sẽ chất đầy một lượng lớn tội dân An Nam, ngược Bắc tới Liêu Đông, cập bến ở Doanh Khẩu.
Không nghi ngờ gì nữa, đây là một con đường di dân trên biển đầy máu và nước mắt.
Không biết bao nhiêu người vì đắm tàu mà bỏ mạng nơi đại dương, hoặc bệnh chết trong khoang đáy ẩm ướt u tối——trên tàu kỵ nhất là bệnh truyền nhiễm, người bệnh chết, thậm chí người mới chớm có triệu chứng, đều sẽ bị ném xuống biển, không chút do dự.
"Dân sinh gian khó." Trên bến tàu lại xảy ra xao động, binh lính Thanh Hải quân lập tức bước đi những bước đều đặn, đi tới trấn áp, Khương Tri Vi thở dài một tiếng, không đành lòng nhìn thêm, đứng dậy rời đi.
Giữa tháng hai, Liêu Đông vẫn gió lạnh buốt giá.
Trên cánh đồng tuyết mênh mông, một đội kỵ sĩ thúc ngựa tới, nhìn bách tính đang run lẩy bẩy trong doanh trại.
Đây đều là người An Nam đến từ châu Hoan.
Vốn sinh trưởng ở nơi ấm áp từ nhỏ, họ vô cùng không chịu nổi khí hậu khổ hàn của Liêu Đông. Cho dù có áo lông, thảm dạ trên người, vẫn lạnh đến mức sắc mặt tái xanh.
Có người không thích nghi được, trực tiếp đổ bệnh một trận, sau đó bị bảo vệ doanh trại kéo sang một nơi khác, cách ly ra.
Gia quyến muốn sang chăm sóc thì tùy ý, chỉ là cũng phải bị nhốt một thời gian, cho đến khi cơ thể hồi phục, không nhìn ra bất kỳ điều gì khác lạ mới thôi.
An Phi Hổ xuống ngựa, đưa roi ngựa cho một tùy tùng, đi bộ về phía doanh trại.
Tùy tùng là người Bột Hải, thân phận bộ khúc, cũng cưỡi một con ngựa.
An Phi Hổ không lo hắn chạy.
Chạy được hòa thượng không chạy được miếu, đàn ông chạy rồi, cha mẹ vợ con vẫn còn đó, đều không cần nữa sao? Hơn nữa, những người có thể mang ra ngoài đều là người có được sự tin tưởng của hắn, không phải thứ mèo mả gà đồng nào cũng có cơ hội làm thị tòng.
"Sao lại là người An Nam?" An Phi Hổ đi vào doanh trại, bên tai liền vang lên tiếng nói hắn không nghe hiểu, lập tức vô cùng thất vọng.
Hắn là phủ binh huyện Hải Long, châu Hạ, trong nhà đã có hai hộ bộ khúc, một hộ người Bột Hải, một hộ người An Nam, cho nên nghe ra được chất giọng nói đặc thù đó.
"Sao? Còn kén cá chọn canh?" Văn lại đang cầm sổ sách mỉm cười, nói: "Có người để chia đã là tốt lắm rồi. Châu Hạ còn thiếu hơn một vạn hộ bộ khúc, triều đình định năm nay giải quyết chuyện này. Chỉ vì chuyện này, chiết xung phủ của các châu Mậu, Mông, Mi, Mục, Kỷ rất không vui. Nếu ngươi sẵn lòng chờ đợi, nhường người ra, chắc hẳn họ rất vui lòng."
"Nhường cái rắm!" An Phi Hổ chửi một câu, sau đó quay đầu lại.
Trong doanh phòng chất đống rất nhiều chậu than, còn trát mấy cái lò sưởi, đám người An Nam kẻ ngồi người nằm, tĩnh mịch không tiếng động.
An Phi Hổ dáng người cao lớn, vạm vỡ. Lúc này mặc một bộ áo da cáo, đội mũ da gấu, trên tay là găng tay da bò, trên mặt còn bôi đầy mỡ lợn chống lạnh, hà hơi nóng.
Một bộ dáng như vậy, người An Nam rõ ràng chưa từng thấy, sau khi nhìn thấy thì vô thức có chút sợ hãi.
An Phi Hổ đi vòng quanh đám người một vòng.
Đôi bốt da hươu vang lên cộp cộp, từng tiếng như gõ vào đáy lòng mọi người.
"Ta sang doanh phòng khác xem sao." Sau khi đi một vòng, An Phi Hổ xoay người định đi.
"Không được." Văn lại giơ tay ngăn hắn lại, nói: "Theo quy định, ngươi chỉ có thể chọn một hộ trong doanh phòng số tám chữ Giáp."
An Phi Hổ nổi giận đùng đùng.
Văn lại không chút nhượng bộ, nhìn thẳng vào hắn, miệng còn nói: "Đều là từ cuối thu năm ngoái tới, dưỡng qua một mùa đông rồi, cơ thể chắc không có vấn đề gì, đủ để đảm đương việc nông. Nếu ai cũng như ngươi kén chọn, chẳng phải loạn hết sao?"
Tay An Phi Hổ đã đặt lên chuôi đao, hồi lâu sau, hừ lạnh một tiếng, nói: "Cáo mượn oai hùm, ai mà không biết căn cơ của ngươi? Lão tử lười tranh cãi với ngươi, hạ thấp thân phận."
Nói xong, hắn quay người đi tới bên lò sưởi, dùng vỏ đao chỉ vào, nói: "Chính là nhà ngươi. Bốn người đúng không, theo ta đi."
Đó là một đôi vợ chồng trẻ, cộng thêm hai đứa con.
Nhìn thấy An Phi Hổ hung thần ác sát, hai vợ chồng có chút sợ hãi, trẻ con lại càng oa oa khóc lớn.
"Bộp!" An Phi Hổ ném ba bộ áo da cừu lên lò sưởi, nói: "Mặc vào đi, đừng để trên đường chết cóng."
Nói xong, lại nhíu mày, nói: "Còn thiếu một chiếc cho đứa trẻ mặc. Mẹ kiếp, lão tử còn phải hạ mặt đi mượn người."
Gia đình bốn người không nghe hiểu hắn nói gì, chỉ biết hán tử cao như cánh cửa này đang tức giận, vì thế càng cẩn thận hơn, người vợ thậm chí còn bịt miệng đứa nhỏ.
"Gặp ta, các ngươi cứ lén cười đi, tổ tiên bốc khói xanh rồi." An Phi Hổ hừ lạnh một tiếng, cũng không cần biết họ có nghe hiểu hay không, tự mình lẩm bẩm: "Qua xuân thì đi cày ruộng, nếu dám lười biếng, nhất định dùng roi đánh cho các ngươi da tróc thịt bong."
Văn lại ho một tiếng, nhắc nhở: "An đại lang, họ không phải nô tỳ, chỉ là bộ khúc."
"Được rồi được rồi, cần ngươi nhắc?" An Phi Hổ không kiên nhẫn phất tay, nói: "Không chết người được đâu."
Văn lại không để tâm.
Hắn đây là nhắc nhở theo lệ. Bởi vì bộ khúc phủ binh quả thực không phải nô lệ, mà là bách tính, nghiêm túc mà nói họ chỉ là thuê ruộng dưới danh nghĩa phủ binh mà thôi, là thân phận tá điền.
Thực tế thì, cuộc sống của họ cũng tốt hơn nô lệ. Có thể có tài sản riêng, hơn nữa cuộc sống cũng không tệ, có người thậm chí còn ăn no hơn khi ở quê nhà.
Nghiêm túc mà nói, họ là một loại tá điền có quan hệ phụ thuộc nhân thân nghiêm trọng, chưa được phép, không thể tùy ý rời bỏ chủ gia, dùng nông nô để hình dung thì thích hợp hơn một chút.
"Đi thôi, đừng lề mề nữa." An Phi Hổ ra khỏi doanh phòng, đứng bên ngoài giục.
