Đã là giữa tháng năm, lúa mì vụ đông gieo từ mùa thu năm ngoái đã đến mùa thu hoạch.

Hai người họ vụng về, cả buổi sáng cũng chẳng gặt được mấy hàng. Người hàng xóm Lưu Tam thực sự không nhìn nổi nữa, chủ động đề nghị giúp đỡ, điều kiện là lấy một phần lương thực thu hoạch được hoặc trả tiền bạc làm thù lao.

Hai anh em vui mừng khôn xiết, không chút do dự liền đồng ý.

Họ thực sự không thiếu tiền.

Cha là Thác Bạt Nhân Phúc không hiểu vì sao lại mất tích, may mắn là gia đình không bị liên lụy, chỉ bị tịch thu gia sản. Dường như đã qua bao nhiêu năm, một số chuyện đã nhạt phai, Đại Hạ Thánh nhân không định truy cứu — nghĩ vậy, cha bỏ chạy thật quá ngốc nghếch.

Dưới sự sắp xếp của ông nội (Thác Bạt Tư Kính), cả nhà họ Thác Bạt hơn mười người di cư đến huyện Thiên Hưng, Kỳ Châu, tận dụng quan hệ cũ trên quan trường, mua một mảnh công địa, rộng khoảng hơn một khoảnh, bắt đầu cày cấy.

Tiền mua đất đều do ông nội chi trả. Nhưng ông nội đã qua đời vào năm ngoái, để lại cho họ không ít gia sản, ít nhất là tại khu vực hương Hậu Phúc, huyện Thiên Hưng, họ Thác Bạt là đại gia tộc có tiếng tăm hàng đầu.

Đại gia tộc cũng phải tự mình cày ruộng, bởi vì không tìm được tá điền. Phía bắc hai vùng Bân Ninh, Kính Nguyên từng có vô số người Thổ Phồn, người Khương, người Đảng Hạng, hoặc là tự mình được chia đất, hoặc không biết đã bị di cư đi đâu, nay lại khó mà tìm được tá điền, thật đáng lo.

Thêm vào đó, hàng xóm cũng rất tức giận việc nhà Thác Bạt mua công địa, nên người càng khó tìm hơn.

Gọi là công địa, đúng như cái tên của nó, là đất đai trong tay quan phủ chưa được phân phát.

Công dụng của công địa rất nhiều, lấy nhà Đường làm ví dụ, một phần công địa được dùng làm "chức phân điền" để cấp phụ cấp cho quan lại, tức là toàn bộ hoặc một phần thu nhập của mảnh đất này được phát cho quan viên tương ứng. Sau khi quan viên rời nhiệm sở sẽ không còn được hưởng đãi ngộ này nữa, thay thế bằng người khác.

Dịch điền của trạm dịch cũng là một loại công địa. Thu nhập từ dịch điền thuộc về trạm dịch, coi như một phần trợ cấp của triều đình, sau khi dịch tướng rời chức, đương nhiên cũng không thể chi phối phần thu nhập này nữa.

Ngoài ra, tế điền, bãi cỏ, rừng núi, hoàng lăng, cấm uyển, hành cung... đều tính là công địa, danh mục còn rất nhiều.

Quản lý công địa không nghiêm ngặt, lúc này người ít đất nhiều, cũng không tìm được đủ người để cày cấy, vì vậy phần lớn đều bỏ hoang.

Bách tính xung quanh đương nhiên không khoanh tay nhìn công địa hoang phế vô ích, họ lùa gia súc nhà mình đi ăn cỏ để tăng thu nhập gia đình, có người thậm chí còn cố tình rải hạt giống cỏ chăn nuôi, để trên đất hoang mọc ra loại thức ăn gia súc chất lượng hơn, năng suất cao hơn — đối với nông hộ mà nói, cỏ cũng là tài nguyên, hơn nữa là tài nguyên khá quan trọng, quan phủ thu thuế còn thường xuyên thu cỏ khô.

Nhà Thác Bạt mua đi không dưới một khoảnh công địa, đương nhiên khiến bách tính lân cận rất bất mãn. Nhưng họ cũng không dám hành động thiếu suy nghĩ, bởi có lời đồn Thác Bạt Tư Kính và Kỳ Châu thứ sử là chỗ thông gia qua lại, hạng người này họ khó lòng đắc tội.

Hai anh em Thác Bạt Di Mẫn, Di Siêu cũng đâu phải kẻ ngốc, đương nhiên cảm nhận được sự oán hận mơ hồ này. Nhưng họ cũng chẳng còn cách nào khác, chẳng lẽ trả lại đất? Sao có thể! Vì vậy quan hệ cứ thế mà căng thẳng.

Hôm nay gặp được hàng xóm chịu giúp đỡ, đó quả thực là niềm vui từ trên trời rơi xuống. Đây không chỉ là chuyện tiền bạc, mà còn đại diện cho việc họ có thể hòa nhập vào bản hương hay không.

Giờ Ngọ, vợ của hai người bưng giỏ, đến đầu bờ ruộng đưa cơm nước. Cả hai nàng đều là người Dương Châu, xuất thân không tệ, trông mướt mát nuột nà, một chút cũng không giống phụ nữ nhà nông, thu hút rất nhiều ánh nhìn.

Thác Bạt Di Mẫn nghĩ ngợi một chút, bảo nương tử chia một ít thức ăn cho hàng xóm.

Gia đình những người này cũng không dư dả gì. Vì phải làm việc đồng áng, nhà họ cố ý mua mỡ heo, trộn với bột làm thành bánh hấp để ăn, cả buổi sáng chắc hẳn đã sớm đói bụng.

Nương tử tuy không vui, nhưng Di Mẫn kiên trì, nên đành phải đi.

"Đa tạ Thác Bạt nương tử." Lưu Tam nhận lấy một chiếc bánh hồ rắc vừng, cẩn thận nhai ăn.

Ông ta ăn rất nhanh, rất vội, cuối cùng còn nhặt từng hạt vừng rơi trên đùi, bỏ vào miệng ăn sạch.

Con trai ông ta cũng ở bên cạnh, được chia một hũ nhỏ canh cá khô hầm.

"Hẹ sớm cải muộn, tay nghề của Đỗ Quyên không tệ." Thác Bạt Di Mẫn cũng ngồi xuống, ăn ngấu nghiến canh cá.

"Cá này chẳng lẽ là câu ở con mương hoang nào sao? Sao lại to thế này?" Lưu Tam ăn xong, uống chút nước, nhìn hũ canh cá trong tay con trai, hỏi.

"Không phải." Thác Bạt Di Mẫn thành thật nói: "Mùa đông năm ngoái mua từ Trường Hạ thương hành, nghe nói là cá Bàng Đầu ở Liêu Đông. Giá đắt hơn cá chép một chút, nhưng ở địa phương không ăn được loại cá biển này, nên định giá cao cũng có thể hiểu được. Thịt cá này thực ra rất cứng, rất già, lại có mùi lạ, nếu không có hương liệu che đậy, lão trượng e là không ăn nổi đâu."

Lưu Tam nhìn Thác Bạt Di Mẫn bằng ánh mắt khó tin.

Liêu Đông ở đâu ông ta không biết, ông ta đi xa nhất cũng chỉ đến Hà Đông, lại là một hai năm sau khi Lý Khắc Dụng vừa qua đời, từng làm binh Thổ Đoàn Quan Trung trấn thủ Thấm Châu. Nghe giọng điệu của Thác Bạt Di Mẫn, chắc là còn xa hơn cả Hà Đông.

Khoảng cách xa như vậy, chắc là vận chuyển qua Hoàng Hà, Vị Thủy, còn phải là một hai tháng cuối thu đầu đông trước khi con sông lớn đóng băng. Sau khi vận đến Trường An, đoạn Vị Thủy đi về phía tây này chưa chắc đã dễ đi, phần lớn chỉ có thể vận chuyển bằng đường bộ. Đến huyện Thiên Hưng mà giá cả lại chỉ đắt hơn cá bản địa một chút, vậy giá cá Liêu Đông phải rẻ đến mức nào?

"Haha!" Thấy Lưu Tam vẻ mặt như gặp quỷ, Thác Bạt Di Mẫn cười cười nói: "Thực ra là Trường Hạ thương hành vận một lô cá Bàng Đầu khô tới, vì vận chuyển đường dài tốn kém quá nhiều, giá cả định cao quá nên không bán được. Cá khô mang mùi lạ lại đắt hơn cá tươi bản địa, đương nhiên không bán nổi, cuối cùng đành chịu lỗ hạ giá, ta mua được một lô về."

Thực ra, cá khô được ướp muối, bán đắt hơn một chút cũng chẳng sao. Nhưng giá muối ở khu vực Tây Bắc Kinh kỳ này thì, thật sự không tính là gì, món hời này cũng không có mấy người tranh giành.

"Hóa ra là vậy." Lưu Tam gật đầu nói: "Thực ra bây giờ đường sá tốt lắm rồi. Năm đó ta đi Hà Đông, vết xe trên dịch đạo sâu như rãnh nước, còn chằng chịt giao nhau, sơ sẩy một chút là trẹo chân. Kim thượng sửa đường mới, đều thông đến tận châu rồi chứ nhỉ?"

"Thực ra vẫn chưa thông hết." Thác Bạt Di Mẫn nói: "Giữa Trường An và Đồng Quan cũng chỉ thông được một phần, có nơi xe ngựa lớn chạy được, có nơi lại không. Trường An đi về phía tây, chỉ có Trường An đến Càn Châu là thông suốt, còn từ Càn Châu về phía tây thì không, có huyện hương đã tu sửa xong, có nơi lại chưa."

"Thác Bạt đại lang hiểu biết nhiều thật." Lưu Tam nói.

Thác Bạt Di Mẫn nghe vậy có chút buồn bực, ta năm đó ở Hoài Nam, dù sao cũng là xuất thân gia đình tướng hiệu, không phải hiểu biết nhiều hơn ngươi - kẻ làm ruộng này sao? Nhưng nói đi cũng phải nói lại, Lưu Tam từng đến Hà Đông, cũng coi như là người từng trải.

"Lại nói Trường Hạ thương hành này, thực ra là sản nghiệp của Nội vụ phủ. Nội vụ phủ biết không?" Thác Bạt Di Mẫn hỏi.

Lưu Tam lắc đầu.

"Chính là nha môn kiếm tiền cho Thiên tử." Thác Bạt Di Mẫn giải thích ngắn gọn, rồi nói: "Họ vận cá khô đến Quan Trung thực ra là một nước cờ sai, sau này chắc sẽ không làm vậy nữa. Nhưng ít lâu trước vận một lô ngà hải mã tới, rất nhanh đã bị người ta tranh mua sạch bách, kiếm bộn rồi."

Lưu Tam nghe xong cũng không thấy gì, nhưng con trai ông ta là Lưu Đại Tráng lại cảm thấy ngưỡng mộ: Voi sống dưới biển trông như thế nào nhỉ?

Thác Bạt Di Mẫn chú ý tới vẻ mặt của Đại Tráng, nói: "Nếu ngươi muốn, có thể đi làm võ phu. Bình Hải quân vẫn luôn chiêu mộ người đấy."

Lưu Đại Tráng có chút dao động.

Lưu Tam trực tiếp vả cho hắn một cái, mắng mỏ không ngớt.

Thác Bạt Di Mẫn, Di Siêu hai người cười đến nghiêng ngả.

Trên dịch đạo cách đó không xa vang lên tiếng vó ngựa. Theo sau là một đoàn xe ngựa lớn, trên xe chở người và hàng hóa, ít nhất cũng phải đến trăm mười người.

Thác Bạt Di Mẫn sững sờ, theo bản năng bước tới xem, trong lòng nghĩ chẳng lẽ là từ Thục Trung đi về phía bắc?

Vì họ đi từ phương nam tới, mà con dịch đạo kia là thông tới Thục Trung...

Hạ theo chế độ nhà Đường, không hạn chế bách tính di cư.

Trong "Đường Lục Điển" có "chế độ lạc thiên, người ở hương hẹp, cho phép theo chỗ rộng; người ở nơi xa, cho phép theo chỗ gần; người ở đất dịch vụ nhẹ, cho phép theo chỗ nặng."

Trước loạn An Sử, bách tính di cư còn chịu sự hạn chế đáng kể, bởi vì khi đó thu thuế là chế độ Tô Dung Điếu, phủ binh cũng rất thịnh hành, nhưng dân số di cư trên phạm vi toàn quốc vẫn rất nhiều, chủ yếu là đi về phía Hoài Nam và bờ nam Trường Giang.

Sau loạn An Sử, phủ binh chế đã sớm lụi tàn, hơn nữa thu thuế thực hiện Lưỡng Thuế Pháp, dân cư di chuyển càng thêm thường xuyên. Hơn nữa, hai kinh, quân châu biên giới vốn bị hạn chế nghiêm ngặt trước đây cũng dần dần nới lỏng, điều kiện di cư của dân chúng càng thêm rộng rãi.

Tuy nhiên phải nói một câu, chế độ cho phép ngươi di cư, nhưng người thực sự có khả năng hành động vẫn là số ít, trừ khi chiến hỏa thiêu đến tận đầu.

"Dám hỏi..." Thác Bạt Di Mẫn tiến lên vừa nói được nửa câu đã bị người ta ngắt lời.

"Đừng nói nhiều nữa, quân Nam Chiếu đã vượt Đại Độ Hà, khí thế hung hăng, thành Lê Châu đã bị công phá rồi."

"Nhã Châu cũng sắp rồi, chúng ta lúc đến Thành Đô, đã có người Nhã Châu chạy tới, nói bên đó sắp bị vây hãm rồi."

"Nhã Châu chắc chắn không giữ nổi, lần này quan quân đánh quá tệ, chạm là tan, khí thế giặc rất hăng, liên tục truy kích."

"Ta thấy Thành Đô cũng không giữ nổi."

"Thành Đô chắc chắn không giữ nổi, Nam Chiếu sẽ không giết tới Hán Trung chứ?"

"Chắc không đến mức đó. Nhưng Thắng Tiệp quân đều là lũ người nào? Ngày thường thì dương oai diễu võ, kết quả vừa ra trận, đánh đấm tệ hại thế này."

"Cũng không biết phải đánh bao lâu, việc làm ăn này còn làm nổi không? À, đúng rồi, vị huynh đệ này, châu thành đi đường nào? Đang vội bán hàng hóa."

Hóa ra là thương nhân!

Thác Bạt Di Mẫn cười cười, hỏi: "Đã dám ra ngoài làm ăn rồi, còn hoảng loạn thế này, thì làm nên trò trống gì?"

Người hỏi mặt mũi có chút không giữ được, cố cãi lại: "Ngươi chưa từng thấy dáng vẻ của ba mươi vạn đại quân, đầy khắp hang cùng ngõ hẻm, dọa cũng dọa chết ngươi."

"Nam Chiếu có ba mươi vạn đại quân sao?" Thác Bạt Di Mẫn không tin, nói: "Đều là hàng hóa gì?"

"Ngươi lại chẳng mua, hỏi nhiều làm gì?" Tuy nhiên thương nhân vẫn nói ngắn gọn một câu: "Đều là vật phẩm đặc sản hai châu Lê, Nhã, phu kim, tiêu, gai, xạ hương, ngưu hoàng, trà."

"Dọc theo con đường này đi thẳng về phía bắc hai mươi dặm, có Tất Phương Đình, là nơi tiễn đưa ăn uống. Qua Tất Phương Đình không xa là châu thành rồi." Thác Bạt Di Mẫn nói.

"Đa tạ." Thương nhân hành lễ, lúc ngẩng đầu lên, nhìn thấy ruộng lúa mì đang thu hoạch, tán thưởng: "Thật là một khung cảnh thái bình thịnh thế, đây mới là cuộc sống của con người."

Thác Bạt Di Mẫn liếc nhìn hắn một cái, thương nhân nhỏ bé, chút ngày tháng này đã thỏa mãn rồi. Nếu đổi vị trí mà xem, hắn sớm đã ở hai châu Lê, Nhã cầm trường thương lên, tranh đoạt vinh hoa phú quý kia rồi.

"Khoan đã!" Hắn kéo lấy người thương nhân đang định rời đi, hỏi: "Ngươi ở trong Thục, có từng thấy quân sĩ nói giọng Hoài Nam không?"

"Không có." Thương nhân nhẹ nhàng giằng ra, lùi lại hai bước, nói: "Ta chỉ ở hai châu Long, Kiếm từng thấy võ phu nói giọng Hà Nam, họ đồn trú ở đó rất lâu rồi, lúc đó hình như đang nhổ trại nam hạ. Hoài binh? Một người cũng chưa từng thấy."

"Ồ, vậy ngươi đi đi." Thác Bạt Di Mẫn nhường đường, nói.

Xem ra hàng binh Hoài Nam không đi Thục Trung.

Ai, mười vạn đại quân, một sớm phân tán tan rã, nay chân trời góc bể, chẳng biết tinh tán nơi đâu.

Hắn sinh ra ở Truy Thanh, nhưng lớn lên ở Dương Châu, tình cảm với Hoài Nam rất sâu đậm. Vì cha đảm nhiệm kỵ tướng trong mạc phủ, hắn có không ít bạn bè trong Hoài quân, đương nhiên rất quan tâm đến tình trạng của họ.

Trước đó nghe tin có Hoài quân được điều tới tây nam, nay lại bặt vô âm tín, khiến hắn có chút u sầu.

Yến Vương rốt cuộc có biết đánh trận không? Không được thì để ta đi, lên ngựa xung sát một trận, không tin lũ man di không tan tác. Nghĩ đến đây, Thác Bạt Di Mẫn vậy mà nảy sinh một luồng xung động: Trước kia coi thường Lưu Tam - kẻ làm ruộng đó, nhưng giờ đây ta chẳng phải cũng là kẻ làm ruộng sao?

Cày ruộng phiền phức như vậy, làm kẻ làm ruộng này cũng chẳng có nghĩa lý gì. Thay vì cứ lãng phí thời gian thế này, chi bằng nam hạ tòng quân, chiến một trận ra trò với bọn Nam Man, biết đâu lại có vinh hoa phú quý?

Triều đình sao không mộ binh ở Kỳ Châu? Đợi đến phát sốt ruột rồi!