Văn chẳng vào Vũ Anh, Võ chẳng vào Văn Hoa. Ở Đại Minh, đây là một quy tắc sắt đá. Quy tắc này được đặt ra là để văn võ khác đường, tránh việc hai bên tranh giành lẫn nhau, tổn hại quốc sự. Cũng chính vì vậy, triều đình mới lấy hai điện Vũ Anh và Văn Hoa nằm hai bên Hoàng Cực điện để phân biệt quan văn võ.

Tất nhiên, điều này cũng không tuyệt đối. Ví dụ như Binh bộ Thượng thư là võ quan, nhưng ngài lại tham gia nội các; hơn nữa trong một số bố trí quân sự, nội các cũng cần phải tham gia, khi này thì đã nảy sinh xung đột với quy tắc trên.

Thế là Văn Chiêu các và Võ Thành các nằm bên cạnh hai điện liền trở thành nơi hai bên gặp mặt. Theo định chế, nếu thảo luận chính sự thì đến Văn Chiêu, còn việc binh thì đến Võ Thành. Tuy nhìn có vẻ rườm rà, nhưng đây cũng là giải pháp bất đắc dĩ. Dù sao, quan văn xem võ quan là dị loại, tất sẽ coi như kẻ địch.

Lâu dần, Đại Minh hiện nay tuy nói đã quen với quy tắc này, nhưng ngay cả với tư cách là người đặt ra quy tắc, đôi khi Chu Minh Trung tự mình cũng sẽ phá vỡ nó. Giống như lúc này đây, sau khi thảo luận xong việc binh với các võ tướng của Ngũ Quân Đô đốc phủ, khi Trương Hoàng Ngôn, Cố Viêm Vũ, Vương Trung Hiếu ba người cầu kiến, vốn dĩ nên tiếp họ ở Văn Chiêu các, nhưng ngài vẫn tiếp tục tiếp họ tại Võ Thành các.

Ba người họ đến đây, ngoài việc cận kiến theo thông lệ, bẩm báo việc trong triều ra, còn có báo cáo hành trình của Tấn phiên. Tốc độ bắc tiến của Tấn phiên không nhanh, không chậm, hiện tại chỉ mới tới Hồ Nam. Đối với việc này, Chu Minh Trung chỉ khẽ thốt một tiếng, cũng không hề đưa ra bất kỳ thái độ nào.

Ngược lại, Vương Trung Hiếu sau khi bàn việc chính sự, lại một lần nữa dâng tấu sớ, lần nữa thỉnh cầu trí sĩ.

Thông thường độ tuổi trí sĩ là bảy mươi, nếu có bệnh tật thì có thể sớm hơn. Mà Vương Trung Hiếu đã bảy mươi ba, theo lý sớm đã nên trí sĩ, nhưng trong ba năm qua, ông vẫn luôn là biểu tượng của hệ phái Mân Vương tại triều đình, tự nhiên mấy lần trí sĩ đều không được chấp thuận.

Thậm chí ngay cả lần trước, ông dẫn đầu chống lại thánh mệnh, đối với người khác là lưu đày, nhưng hình phạt dành cho ông chẳng qua chỉ là phạt bổng lộc mấy tháng mà thôi.

Về điều này, Vương Trung Hiếu tất nhiên cũng hiểu rõ, bệ hạ không chịu để ông về quê, không phải là không chu đáo, mà là triều đình cần ổn định. Suy nghĩ một chút, Vương Trung Hiếu liền nói:

"Bệ hạ trị quốc dùng người thận trọng mà lại táo bạo, thần trong lòng vô cùng khâm phục. Thần nay đã bảy mươi ba, bệ hạ hùng tài đại lược, thần đã già yếu, tuy có tâm theo bệ hạ sớm chiều làm việc, nhưng đã lực bất tòng tâm. Xin bệ hạ nghĩ tình thần ly hương đã lâu, đồng ý cho thần hồi hương cố lý, để sau này được chôn cất tại quê cha đất tổ..."

Đối mặt với lời "khất hài cốt" như vậy, nhìn Vương Trung Hiếu đã sớm già nua, nhìn dáng vẻ gầy gò của ông khi đứng đó, Chu Minh Trung thở dài một tiếng:

"Ba năm trước, trẫm đăng cơ tập vị, ba năm nay, tuy miễn cưỡng coi là nỗ lực trị quốc, không dám có chút nào giải đãi, tổng thể coi như quốc sự hơi an. Nhưng thực ra, thời nay thiên hạ chưa định, tuy nội phiên cát cứ dần giải, nhưng thực chất vẫn là loạn thế. Dù sao, quân Thanh chiếm cứ tây bắc, tây nam các nơi cũng có phỉ hoạn, ngay cả việc dùng người, tuy là nhân tài đông đúc, nhưng trong đó khó tránh khỏi có kẻ cầu ân may rủi trà trộn vào. Dù là loạn thế, nhưng lại không giống như những năm đầu dễ dàng nhận biết. Tuy có thể ung dung chọn người hiền để dùng, nhưng thời thế lại không đợi trẫm. Ba năm qua, toàn nhờ chư khanh dốc sức, mới khiến quốc sự tạm yên, nay Trường Nho đã bảy mươi ba tuổi cao lại xin trí sĩ, đối với Đại Minh ta có thể gọi là cúc cung tận tụy, nếu trẫm vẫn không đồng ý, há chẳng phải là người không hiểu lý lẽ?"

Những lời lẽ dài dòng của bệ hạ lọt vào tai Vương Trung Hiếu, khiến ông lại một lần nữa chắp tay thi lễ:

"Thần Sùng Trinh năm thứ ba nhận ân điển của Hiếu Liệt hoàng đế mà đỗ tiến sĩ, thụ chức Hộ bộ chủ sự, sau nhận ân điển của Tư Văn hoàng đế, thụ chức Quang Lộc tự thiếu khanh, lại đến Hiếu Khuông hoàng đế thụ chức Binh bộ hữu thị lang kiêm Thái Thường tự khanh. Lại được bệ hạ cất nhắc vào nội các làm phụ thần, nhận hoàng ân của Đại Minh không thể không nói là trọng hậu, nếu không phải đã gần đất xa trời, thần sao lại xin khất hài cốt về quê, điều thần nuối tiếc nhất đời này chính là không được tận mắt chứng kiến thời kỳ cực thịnh của Đại Minh ta."

Lúc này, Vương Trung Hiếu nước mắt lưng tròng, già nua đầy vẻ bi thương.

"Có lẽ ngươi nhìn thấy được, có lẽ không." Chu Minh Trung ánh mắt sáng quắc nhìn về phía xa xăm, rồi tiếp tục nói:

"Nhưng trẫm lại hy vọng ngươi nhìn thấy được. Thế hệ các ngươi có công nghiệp của thế hệ các ngươi, Tử viết 'Thệ giả như tư' chỉ dòng sông. Năm xưa quân Thanh xâm lược, Giang Nam trong chớp mắt đều hàng, nếu không phải nhờ chư vị trung thần nghĩa sĩ lực vãn cuồng lan tại lúc nguy nan, trẫm e rằng cũng chỉ biết âm thầm đau xót trong lòng mà thôi."

Đứng dậy, Chu Minh Trung chậm rãi đi bộ trong Võ Thành các, dường như muốn kéo lại dòng suy nghĩ, trầm mặc một lát, khẽ mỉm cười, ngài lại nói:

"Hiện nay Tấn phiên vào triều, tuy nói địa phương thỉnh thoảng có phỉ hoạn, nhưng chẳng qua chỉ là lũ giặc tụ tập gào thét. Nhưng quân Thanh chiếm cứ tây bắc, vọng tưởng lại vào Trung Nguyên, hơn nữa Nam Dương còn có Tây Ban Nha, Hà Lan, Anh Quốc các loại Âu di vượt biển mà đến, hôm nay nếu không thể đuổi hết chúng ra khỏi biển Thiên Trúc, ngày sau tất sẽ gây họa cho Đại Minh ta, trẫm nhất định phải triệt tận gốc những nguồn loạn này, không như vậy thì không thể an thiên hạ. Hiện tại mấu chốt là chính trị nội địa còn chưa tu minh, nhiều việc nếu không từ cái gốc này mà làm, thì sẽ làm ít công to."

Vương Trung Hiếu đã được bệ hạ đồng ý trí sĩ lúc này mới nói: "Bệ hạ có phải đang lo lắng vì các việc trong nội địa hiện nay?"

Chu Minh Trung lắc đầu nói: "Việc nay không phải là nguồn gốc. Năm xưa khi lưu lạc dân gian, trẫm cùng sư phụ du ngoạn thiên hạ, những gì nghe thấy, nhìn thấy, mỗi lần đều khiến trẫm trằn trọc không ngủ. Đại Minh ta suýt vong vì lưu khấu, chứ không phải giặc Thanh. Lưu khấu dấy lên, tuy vì thiên tai, nhưng lưu khấu thành thế gây họa toàn quốc, lại bắt nguồn từ việc đất đai bị thôn tính, sai dịch không đều, chủ đất và tá điền thế như nước với lửa, kẻ giàu càng giàu, người nghèo càng nghèo. Người nghèo đến cực điểm thì chuyện gì mà không làm ra? Giặc Tây khởi phát từ tai hoang, nhưng thế thành tại Trung Nguyên, bách tính Trung Nguyên theo giặc tuy bị chúng cưỡng ép, nhưng dựa vào là không nạp lương, cướp đoạt nhà giàu, lấy đó mua chuộc lòng người, khiến bách tính cam tâm tình nguyện theo giặc, đây mới chính là căn nguyên khiến thiên hạ Đại Minh ta sụp đổ..."

Với tư cách là hoàng đế, Chu Minh Trung tự nhiên phải cân nhắc rất nhiều vấn đề, những lời này của ngài, nhìn qua là tự phản tư của bản thân, thực tế lại chính là sự tổng kết của con người thời đại này cũng như hậu thế về sự sụp đổ của nhà Minh.

"Dân có ba cái khổ: đói không được ăn, rét không được mặc, mệt không được nghỉ. Nếu như vậy, thiên hạ tất sẽ đại loạn, muốn tránh tất cả những điều này, thì phải là đói được ăn, rét được mặc, mệt được nghỉ, như vậy, cho dù thỉnh thoảng có kẻ trộm tụ tập gào thét thì cũng không có căn cơ để gây loạn — những tấu sớ về Đinh ngân năm ngoái các ngươi còn nhớ chứ?"

"Thần nhớ ạ." Khi ba người cùng đáp, Trương Hoàng Ngôn với tư cách là Thủ phụ vội vàng đáp lời.

"Đinh ngân này là do quân Thanh vào năm Vĩnh Lịch thứ mười một biên soạn 'Phú dịch toàn thư', trong đó ghi chép các hạng phú thuế nguyên ngạch đều lấy ngạch cũ thời Vạn Lịch làm chuẩn, lược bỏ chút ít đính chính. Ý của chúng là dùng nhân đinh hàng ức triệu thời Vạn Lịch năm thứ bốn mươi, để trưng thu thuế của thời nay, hoàn toàn không quan tâm đến hộ khẩu thiên hạ trong cuộc tàn sát của lưu khấu và quân Thanh, đã mười phần không còn một. Như vậy tự nhiên là 'quỷ danh lũy lũy, không khuyết phân phân', mà ngạch thuế triều đình lại không thể thiếu hụt, thế là châu huyện các nơi chỉ đành lấy nhân đinh trong hộ tịch ra mà đao phủ, số bạc nhân đinh phải nạp do hư tăng chỉ đành bắt nhân đinh trong hộ tịch bồi thường, nhân đinh trong hộ tịch không chịu nổi gánh nặng, chỉ đành trốn chạy, thế là đinh ngân của người đã chạy lại phải cộng thêm vào người chưa chạy. Bồi thường dẫn đến trốn chạy, trốn chạy dẫn đến càng nhiều bồi thường, cứ thế ác tính tuần hoàn, nhân đinh trong hộ tịch ngày càng ít, đinh dao ngày càng nặng. Như ở Hà Nam, có những nơi thậm chí chồng chất lên đến 6-7 lượng bạc. Như vậy, Hà Nam Tuần phủ Lữ Lưu Lương mới kiến nghị 'Sở đinh nhập mẫu', bệ hạ năm nay hạ lệnh đẩy mạnh, bách tính thiên hạ không ai không cảm niệm hoàng ân hạo đãng của bệ hạ."

Mặc dù nhìn có vẻ như là đang khen ngợi hoàng đế, nhưng thần sắc của Trương Hoàng Ngôn lại tỏ ra khá đắc ý, dù sao Lữ Lưu Lương cũng xuất thân từ mạc phủ của ông, mà "Sở đinh nhập mẫu" cũng hoàn toàn nhờ ông dốc sức ủng hộ mới được đẩy mạnh trên toàn quốc. Tất nhiên, mặc dù "Sở đinh nhập mẫu" dẫn đến Đinh ngân sụt giảm mạnh, nhưng mặt khác, triều đình lại tăng thu nhập từ thuế muối trong năm nay, bởi vì từ sớm thời kỳ Giang Bắc đã đẩy mạnh "phế bỏ bao thương, tựu trường chinh thuế", việc tăng thuế tại tràng, khiến triều đình không những không giảm thu nhập, trái lại còn tăng thêm hơn hai triệu lượng bạc thuế thu vào.

Muối là biến tướng của thuế đầu người, dù sao thiên hạ, ai cũng không thể thiếu muối.

"Hoàng ân hạo đãng không giả, nhưng sau đại loạn, tất có đại trị, dưới tình hình 'Thịnh thế tư đinh', ngày sau nhân đinh ngày càng nhiều, đất đai ngày càng ít, thì phải làm sao? Vả lại đất đai thôn tính mỗi lúc một thêm gay gắt, nhân đinh càng nhiều, đất đai càng ít. Thiên hạ làm sao có thể an ổn?"

Vương Trung Hiếu ở một bên đáp: "Bệ hạ, thôn tính đất đai từ thời Thủy Hoàng đến nay, bất kể triều đại nào cũng đều có, thái bình lâu rồi chuyện này khó tránh khỏi, chỉ có thể tùy theo thế mà làm. Vả lại, hiện nay triều đình nắm giữ bốn năm phần mười ruộng đất thiên hạ, đợi đến khi nhân đinh đông đúc, cũng có thể do quan phủ phát bán cho bách tính, từ đó làm dịu đi biến động do thiếu ruộng đất..."

Cố Viêm Vũ vẫn luôn im lặng liền nói thẳng: "Nếu quan phủ phát bán, e rằng cuối cùng chỉ rơi vào tay nhà giàu, dân nghèo có mấy ai mua nổi ruộng? Nếu quan phủ phát bán, nhà giàu tất sẽ cấu kết với quan phủ, như vậy, há chẳng phải làm vừa lòng nhà giàu sao?"

Vương Trung Hiếu lập tức phản bác: "E rằng không thể đánh đồng như vậy, trong người giàu có kẻ vui làm việc thiện, có kẻ giàu không nhân nghĩa; trong dân nghèo có kẻ cần cù chất phác, tự nhiên cũng có kẻ điêu ngoa vô lại. So ra, trong dân nghèo vẫn là người không tuân pháp độ nhiều hơn, dù sao người không có hằng sản thì không có hằng tâm. Chỉ cần triều đình chế định tốt pháp độ, tự nhiên có thể công bằng phát bán quan điền."

Suy nghĩ một lát, Trương Hoàng Ngôn lắc đầu nói: "Dù là phát bán quan điền, nếu gặp phải con cháu điêu ngoa lười biếng, ngày sau tất sẽ bán đi tổ sản, như vậy thôn tính đất đai tự nhiên không thể tránh khỏi, triều đình hôm nay có thể xuất quan điền, ngày sau há có nguồn quan điền bất tận để bán ra?"

"Vậy..." Trầm mặc một lát, Cố Viêm Vũ ngẩng đầu nhìn bệ hạ nói: "Vậy nếu di dân ra hải ngoại thì sao? Thịnh thế nhân đinh sinh sôi, ngày sau Trung Quốc chắc chắn là người đông đất chật, nhưng đất hải ngoại lại là người thưa đất rộng, nếu có thể di chuyển nhân đinh nhàn rỗi ra hải ngoại, cho dù thỉnh thoảng có thôn tính đất đai, chắc hẳn cũng không đáng lo. Dù sao, ruộng dù nhiều đến mấy, vẫn cần người đi cày cấy, nếu bách tính vì không có ruộng hoặc ít ruộng mà ùn ùn di cư ra hải ngoại, không có đủ sức lao động cày ruộng, nhà giàu tự nhiên sẽ không muốn mua đất nữa. Dù sao, ruộng họ mua về, không có tá điền cày cấy, cuối cùng lại phải gánh chịu thuế má của triều đình một cách oan uổng. Thôn tính đất đai này tự nhiên có thể giải quyết dễ dàng."

Cố Viêm Vũ nói như vậy, khiến mắt của Vương Trung Hiếu và Trương Hoàng Ngôn đều sáng lên, họ tuy biết lợi ích của việc di dân hải ngoại, nhưng lại không hề biết nó còn có lợi ích ức chế thôn tính đất đai.

"Quả thật là vậy." Chu Minh Trung biết, đây là một vòng tuần hoàn kinh tế thị trường hết sức bình thường. "Hơn nữa tá điền càng ít, giá nhân công càng cao, cuối cùng cày ruộng trái lại không còn lời lãi, tự nhiên cũng không còn ai muốn thôn tính đất đai nữa, nhưng mà... làm sao để bách tính nguyện ý di dân đây?"