"Lấy gì giải nỗi ưu tư, chỉ có Đỗ Khang!"

Đúng như Tào Tháo năm xưa từng nói, có lẽ trên đời này, chỉ có Đỗ Khang mới có thể giải được nỗi ưu tư. Thế nhưng, đó cũng chỉ là tê liệt nhất thời mà thôi.

Vận mệnh luôn trầm phù bất định, chẳng ai biết tương lai sẽ ra sao. Cũng như đối với thương nhân đất Tấn mà nói, vào thời cuối Minh, trong thời khắc xã hội đầy biến động, nhờ vào khứu giác nhạy bén đặc trưng, họ đã nhìn ra sự trỗi dậy của Mãn Thanh và dã tâm thống nhất thiên hạ, vì thế ngoài việc buôn bán bình thường, họ bí mật vận chuyển quân nhu cho quân Thanh, cung cấp tình báo khắp quan nội, thực hiện những cuộc mua bán chính trị.

Sau khi quân Thanh nhập quan, Thuận Trị không quên Bát đại gia đã từng lập đại công giúp mình làm chủ Trung Nguyên, bèn thiết yến ở điện bên trong Tử Cấm Thành, đích thân triệu kiến và ban tặng phục sức. Trong bữa tiệc, Thuận Trị muốn ban quan tước, Bát đại gia được sủng mà lo, hết lời từ chối. Thuận Trị bèn phong họ là "Hoàng thương".

Tuy nói không phải huân quý, nhưng cũng là cái gọi là thế tập Hoàng thương, vinh nhục cùng quốc gia.

Thế nhưng cuối cùng, vẫn không thoát khỏi kiếp hưng suy của gia quốc, dù họ đã từng tìm mọi cách để tránh né, nhưng cuối cùng tại Phúc Châu, thân tộc của Bát đại gia hầu hết đều chết dưới đao của Vạn Lễ, thậm chí đến cái mồ cũng không có – Vạn Lễ sai người chất xác của tám nhà lên thuyền cũ, kéo ra ngoài khơi rồi trầm xuống biển cho cá ăn.

Đương nhiên đó chỉ là Bát đại gia, đối với thương nhân đất Tấn mà nói, đả kích thực sự là khi Đường tặc Lý Tử Uyên tiến vào Tấn, lấy cớ thanh trừng gian thần, tịch thu toàn bộ gia sản của thương nhân đất Tấn, không biết bao nhiêu gia sản tích lũy qua nhiều thế hệ của thương nhân đất Tấn bị tịch thu, không biết bao nhiêu người chết thảm dưới đao của hắn.

Trong một đêm, đất Tấn không còn phú hộ!

Tuy nói hơi phóng đại, nhưng cũng chỉ là phóng đại một chút mà thôi.

Dẫu vậy, sau khi thiên hạ thái bình, đất Tấn vẫn đang chậm rãi hồi phục. Họ hoặc là đi xa đến vùng Mông Cổ làm nghề buôn bán da cừu, da thú, hoặc là đi về vùng Đông Bắc, bao thầu đất đai làm thương nhân. Tóm lại, người Tấn bằng phương thức đặc trưng của mình, đang khôi phục lại sự huy hoàng của ngày xưa.

Cũng giống như công trình "đường sắt" từ Khai Phong đến Đồng Quan lần này, vì được chia thành hai mươi đoạn thầu theo địa vực thi công để công khai đấu thầu, tin tức vừa công bố tự nhiên khiến các bên rục rịch muốn thử. Người đến ứng thầu lần này, ngoài thương nhân, sĩ phu bản địa Thanh Hà và Hà Nam ra, còn có cả một số huân quý khai quốc – có lẽ, triều đình mới không khuyến khích việc thâu tóm đất đai, hơn nữa thông qua phương thức quan điền, đẩy cao giá đất, khiến huân quý không có tài lực để thâu tóm đất đai, nhưng họ lại tích cực dấn thân vào công thương nghiệp, nhất thời thậm chí có câu nói "thương nhân đều là huân tước", những huân thần khai quốc đó tự nhiên sẽ không bỏ qua cơ hội phát tài này. So sánh lại, thương nhân đến từ Sơn Tây rõ ràng trông bần hàn hơn nhiều.

Tuy nhiên đối mặt với đối thủ cạnh tranh thực lực hùng hậu, thương nhân đất Tấn không hề có chút tâm ý nhút nhát. Ngược lại, họ còn qua lại khắp nơi giữa các thế lực, thậm chí lấy mức giá thấp đến mức đáng kinh ngạc, giành lấy ba đoạn thầu trong một lần.

Lấy công làm lãi, cũng được họ áp dụng vào việc đấu thầu công trình.

Tất nhiên, không ai dám bớt xén vật liệu, dù sao công trình đường sắt này cũng giống như đường sá, đều là "lặc danh vi ký", chịu trách nhiệm trăm năm, nếu bớt xén vật liệu, không những đến lúc đó phải bồi thường toàn bộ tiền vốn, người còn bị đày ra hải ngoại.

Dù thế nào đi nữa, thương nhân đất Tấn một lần nữa trở lại tầm mắt của mọi người, đó vẫn là sự thật, thậm chí so với những nơi khác, thương nhân đất Tấn còn mở ngân hàng địa phương đầu tiên tại khu vực Hoa Bắc, trước đó, ngay cả sĩ phu vùng Giang Nam cũng chưa từng mở ngân hàng. Đến năm Hưng Càn thứ ba, Ngân hàng Phú Đạt do người Tấn mở không những mở chi nhánh ở các thành phố lớn phía Bắc, mà ngay cả Trung Đô, Nam Kinh, cũng có chi nhánh ngân hàng.

"Nhị ca, chúng ta thực sự muốn đi tìm Quế Vương sao?"

Trên đường phố, một thanh niên vẫn còn vẻ ngây thơ đang rảo bước vội vã theo sau một người đàn ông trung niên vạm vỡ, truy vấn.

"Tử Đào, đệ phải nhớ kỹ, chúng ta không phải đi tìm Quế Vương, mà là bàn chuyện làm ăn."

Người đàn ông trung niên cau mày nói. Người này chính là Kỳ Tử Anh ở huyện Kỳ, Sơn Tây. Ba năm trước, chính tay ông đã cầm 10 vạn lượng bạc gom góp từ hơn hai mươi gia đình để mở Ngân hàng Phú Đạt, cũng là ngân hàng thứ ba sau Ngân hàng Giang Hoài và Ngân hàng Thanh Hà của Đại Minh. Nay sau ba năm phát triển, ngân hàng này đã sở hữu số vốn hơn một triệu lượng, tiền gửi lên tới hàng ngàn vạn.

Người đang được ông giáo huấn chính là đứa em út Kỳ Tử Đào. Kỳ Tử Đào lại chẳng hề bận tâm đến sự quở trách của anh trai, chỉ đứng bên cạnh lầm bầm.

"Ca, bàn chuyện làm ăn, cũng là bàn với Quế Vương thôi mà, ca, có phải huynh muốn cho Quế Vương vay tiền không."

Trông thấy Kỳ Tử Đào không hề kiêng dè mà bàn tán chuyện vay tiền trên con phố xá tấp nập, Kỳ Tử Anh dở khóc dở cười, không nói hai lời liền túm lấy cánh tay đứa em này kéo vào trà quán bên cạnh. Sau khi tìm được một chỗ vắng vẻ ngồi xuống, Kỳ Tử Anh lập tức nghiêm mặt quát mắng.

"Không phải đã bảo đệ ở lại khách điếm chuẩn bị cho việc ứng thí sao? Đệ chạy ra đây làm gì?"

Vốn dĩ ông đưa Kỳ Tử Đào theo là để cho nó thi vào Thanh Hà thư viện, lấy Đế sư làm sơn trưởng, lấy Đế hữu làm thầy, để sau này dễ dàng tiến thân vào quan trường, thế mà thằng nhóc này lại nhất quyết chạy theo ông.

"Nhưng mà, đại ca, đệ đã xem qua đề thi này rồi, năm nay thực học chiếm ba phần, trong Tứ thư thập tam kinh, nhiều nhất chỉ có năm phần, cộng thêm hai phần thời sự, đệ dù có xem thêm, năm nay chắc chắn không có hy vọng rồi. Thế nên đệ mới nghĩ, năm nay cứ vào học lớp dự bị ở thư viện một năm, năm sau làm lại từ đầu. Nghe nói đại ca muốn tìm Quế Vương, chắc chắn là để cho Quế Vương vay tiền. Phú Đạt của chúng ta hiện nay vấn đề lớn nhất là tiền gửi nhiều mà tiền cho vay ít, lâu dần chắc chắn không thể bền lâu, cho nên đại ca mới mở lối đi riêng, muốn mưu cầu trên người phiên vương. Đệ đương nhiên muốn đi theo."

Kỳ Tử Đào phân tích rất rành mạch.

Nhìn đứa em trước mặt, Kỳ Tử Anh vỗ vỗ vai cậu ta, nói.

"Chuyện làm ăn đại ca tự sẽ có cách giải quyết. Đệ chỉ cần đọc sách cho tốt là được, tương lai đỗ đạt công danh, làm rạng danh cho Kỳ gia chúng ta."

"Đại ca, huynh không thấy sao, bây giờ cái thời thế này chuyện làm ăn mới là quan trọng nhất, đừng nói là thương nhân, ngay cả huân thần trong triều, có mấy người không kinh doanh? Thậm chí ngay cả Bệ hạ, chẳng phải cũng có người quản lý hoàng sản cho ngài sao? Có thời gian đọc sách làm quan, chi bằng học huynh, rồi tích lũy thêm trải nghiệm kinh nghiệm."

Kỳ Tử Đào bất phục lầm bầm.

"Đệ nói nhảm cái gì thế! Đệ phải an tâm đọc sách, tương lai thi đỗ công danh để rạng danh tổ tông. Tuyệt đối không được có tư tưởng thoái chí. Đạo thương nhân, rốt cuộc cũng không phải chính đạo! Nếu đệ không muốn làm đại ca thất vọng, thì hãy dẹp ngay ý nghĩ đó đi!" Kỳ Tử Anh quát mắng. Cày, đọc, buôn là truyền thống của các gia đình thương nhân Sơn Tây thời Minh. Mà Kỳ Tử Đào từ nhỏ đã thông minh, trí nhớ đặc biệt hơn người. Khi còn nhỏ cùng ông học ở tư thục, thường xuyên được thầy khen ngợi, thường chỉ cần đọc một lần, rất nhiều văn chương Kỳ Tử Đào đã thuộc làu, thậm chí có thể đọc vanh vách. Chính vì thấy đứa em út tư chất bất phàm, Kỳ Tử Anh mới từ bỏ học nghiệp, rời nhà kinh doanh để chu cấp cho em trai đọc sách. Nào ngờ nó bây giờ lại nói ra những lời "không có tiền đồ" như vậy.

Kỳ Tử Đào vốn còn muốn phản bác, muốn nói Hoàng đế cũng kinh doanh. Nhưng thấy vẻ mặt giận dữ của đại ca, nó nào dám cãi lại, huynh trưởng như cha, đạo lý này sao nó lại không hiểu, vội vàng chắp tay tạ tội.

"Đại ca, đệ biết sai rồi. Sau này sẽ không bao giờ nói lời đó nữa."

Thấy Kỳ Tử Đào nhận lỗi, Kỳ Tử Anh cũng không muốn trách mắng nó nữa. Dù sao phong khí thiên hạ hiện nay là "không hổ thẹn khi bàn về lợi", em trai còn nhỏ tuổi mới đi vào đường quanh co như vậy. Nghĩ đến đây, Kỳ Tử Anh không khỏi thành khẩn khuyên bảo em trai.

"Tử Đào, đại ca biết đệ đang nghĩ cho ngân hàng. Nhưng đệ có từng nghĩ, vì sao huân quý trong triều lại có thể hoành hành trên thương giới, rốt cuộc cũng chẳng phải vì dính đến cái chữ "quan" đó sao. Lần đấu thầu đường sắt này, thương nhân đất Tấn chúng ta trông có vẻ giành được ba đoạn đường, nhưng dựa vào là giá thấp, mà phần lớn đều do Bắc Dương thương hiệu, Nam Dương thương hiệu thầu, mà cổ đông của hai thương hiệu đó là ai? Chẳng phải chính là huân quý đương triều hay sao. Cho nên đọc sách làm quan, không chỉ vì đệ, mà còn vì Kỳ gia chúng ta!"

Được Kỳ Tử Anh nói như vậy, Kỳ Tử Đào cũng cảm thấy trách nhiệm nặng nề, nhưng sau khi cúi đầu suy nghĩ một lúc, cậu ta vẫn lên tiếng.

"Đại ca, đệ hứa với huynh là không hỏi về việc huynh đến phủ Quế Vương. Nhưng huynh có từng nghĩ đến một việc khác chưa?"

"Việc khác?" Kỳ Tử Anh nhướng mày ngạc nhiên nói.

"Nếu đệ không đoán sai, những ngày này huynh đi khắp nơi nghe ngóng về Quế Vương, chắc chắn là vì triều đình có ý định phân phong các nước ở đất Di, nhưng triều đình có thể cho phiên vương bao nhiêu tiền bạc? Nếu tiền bạc không đủ, địa phương lại không có thuế thu, họ lấy tiền ở đâu ra? Cho nên huynh mới muốn cho phiên vương vay tiền, như vậy tiền của ngân hàng chúng ta mới cho vay được, đúng không."

Bị em trai nói trúng tâm tư, Kỳ Tử Anh đành phải trả lời thành thật.

"Quả thực là như vậy. Việc buôn bán có sự khác biệt về địa vực, tự nhiên ngân hàng cũng thế, ngân hàng chúng ta vì sao có thể thu hút ngàn vạn tiền gửi, chính vì chúng ta là ngân hàng của người Tấn, nên thương nhân đất Tấn ở khắp nơi đều muốn gửi tiền vào Phú Đạt, nhưng khi cho vay lại gặp vấn đề. Dù sao những huân quý đó vốn dĩ có rất nhiều người là cổ đông của ngân hàng, thương hiệu của họ tất nhiên sẽ không dùng tiền của chúng ta. Cho nên chúng ta mới gửi một ngàn, mà chỉ cho vay được vỏn vẹn vài trăm vạn lượng."

Kỳ Tử Anh có chút bất lực nói.

"Cho nên, huynh mới nảy ra ý định trên người các phiên vương. Nhưng đệ yên tâm, huynh biết những tông thất đó không có nhiều thứ để thế chấp, cho nên huynh mới bảo họ lấy thuế muối, thuế quan làm vật thế chấp, như vậy, tương lai chắc chắn có thể thu hồi được vốn. Đệ cứ về đợi tin tốt của ta đi."

Kỳ Tử Anh nói xong, liền đứng dậy muốn rời khỏi trà quán, và ngay khi ông vừa đứng dậy, liền nghe thấy em trai ở đó nói.

"Sự cẩn trọng của đại ca, đệ đương nhiên biết, nhưng đại ca..."

Nhìn đại ca, Kỳ Tử Đào nói.

"Đại ca còn nhớ Bát đại Hoàng thương năm xưa không?"

Câu hỏi ngược lại của em trai khiến Kỳ Tử Anh sững sờ, ông không hiểu nhìn em trai nói.

"Bát đại Hoàng thương đều là Hán gian, không những hại bách tính thiên hạ của chúng ta, mà còn hại cả tỉnh Tấn, nếu không phải vì họ nhận giặc làm cha, người Tấn chúng ta sao lại có tiếng xấu như hiện nay?"

"Không phải!"

Lắc đầu, Kỳ Tử Đào nói khẽ.

"Đại ca có biết, Bát đại Hoàng thương năm xưa, tại sao lại là Hoàng thương? Đại ca, có biết thế nào là "kỳ hóa khả cư" (hàng lạ có thể tích trữ) không?"