"Kỳ hóa khả cư!"

Cho đến tận lúc bước vào phủ Quế Vương, trong đầu óc Kỳ Tử Anh vẫn cứ văng vẳng câu nói mà tiểu đệ đã dặn dò.

Kỳ hóa khả cư, cũng chính là làm ăn.

Thế nhưng, kiểu làm ăn thế này, suy cho cùng vẫn cần phải mạo hiểm.

Một thương nhân tìm tới tận cửa?

Khi Phan Nhân Viễn nhìn thấy Kỳ Tử Anh xuất hiện ở trong sảnh, ông ta cũng thực sự ngẩn ngơ mất một hồi lâu. Ông ta thật sự không thể hiểu nổi, một thương nhân mở ngân hàng như kẻ trước mắt này sao lại nảy ra ý định tìm tới Quế Vương? Chẳng lẽ hắn không biết, Quế Vương là người tiết kiệm hay sao? Vả lại, tông thất thì có cái gì để mà thế chấp chứ?

Có câu rằng, khách tới là khách.

Phan Nhân Viễn vốn không phải người để xảy ra chút sơ suất nào với khách khứa, ông liền sai người báo lại chuyện này với Đại vương, rồi tự mình bước tới trước mặt Kỳ Tử Anh.

"Kỳ đông gia, để ngài đợi lâu rồi. Bỉ nhân là Trưởng lại phủ Quế Vương, Phan Nhân Viễn."

"Tiểu dân bái kiến Trưởng lại."

Kỳ Tử Anh cung kính chắp tay hành lễ, Trưởng lại phủ vương gia cũng là quan viên, y dùng lễ tiết gặp quan để chào hỏi thì không có gì sai.

Sau vài lời khách sáo đơn giản, Phan Nhân Viễn đánh giá kẻ đứng trước mặt mình – cũng chính là đông gia của ngân hàng Phú Đạt – một lượt rồi mời y ngồi xuống, đoạn lạnh nhạt cất lời.

"Kỳ đông gia chắc cũng biết, phủ Quế Vương nhân đinh thưa thớt, mỗi tháng chi tiêu không quá mấy trăm lượng, hơn nữa bổng lộc do triều đình phát đều gửi cả ở ngân hàng Đại Minh, vả lại Quế Vương không màng việc công thương, tự nhiên là không có nhu cầu vay mượn ngân hàng rồi."

Ngay khi vừa mở lời, Phan Nhân Viễn đã nói thẳng toạc ra rằng Quế Vương không cần vay tiền ngân hàng. Khác với các tông thất khác, Hoàng thượng đối đãi với Quế Vương vô cùng nhân hậu, ngoài bổng lộc Thân vương vạn lượng vạn thạch ra, còn lấy từ Ngự phủ ra ngân lượng lương thực tương ứng để ban thưởng. Ngự phủ này khác với Nội khố của Nội thị phủ; tiền bạc trong Nội khố tuy nói là của Hoàng thượng, nhưng thực tế lại mang ý nghĩa bán quan phương. Ví dụ như quan điền trong thiên hạ, vốn do quan phủ địa phương quản lý nhưng lại thuộc về Nội phủ của hoàng gia, lợi nhuận của quan điền được tính theo tỉ lệ năm năm, một nửa thuộc về quan phủ, một nửa vào Nội khố; khi triều đình có nhu cầu, có thể xin Nội phủ chi trả, mà chi tiêu của hoàng gia cũng đều do Nội phủ chi ra. Nội phủ tuy rằng thuộc về hoàng gia, có đại thần Nội thị phụng mệnh Hoàng thượng chủ trì, nhưng chi tiêu vẫn phải chịu sự giám sát của triều đình. Còn Ngự phủ lại là tư sản của Hoàng thượng, tức là lợi nhuận từ các khoản đầu tư của Bệ hạ, Hoàng thượng dù có tiêu xài ngân khoản của Ngự phủ như thế nào đi nữa, cũng không liên quan tới triều đình, do gia thần của hoàng gia nắm giữ. Cũng chính vì thế mà các khoản ban thưởng của Hoàng thượng cũng có sự khác biệt; nếu là thưởng từ Nội phủ thì gọi là "phủ thưởng", còn từ Ngự phủ ban thưởng thì gọi là "gia thưởng". Đến mức hiện nay Đại Minh có câu nói rằng: "Phủ thưởng nhẹ, gia thưởng nặng". Vì thế rất nhiều người thà muốn mười lượng gia thưởng còn hơn là nhận ngàn lượng phủ thưởng. Mà ngân lượng lương thực từ Ngự phủ ban cho Quế Vương, chính là gia thưởng, là gia thưởng do vua ban.

"Điều đó là đương nhiên, tình cảm của Bệ hạ dành cho Quế phiên, chỉ riêng khoản gia thưởng hàng tháng này thôi, cũng không biết đã khiến bao nhiêu người trong thiên hạ phải ngưỡng mộ." Kỳ Tử Anh gật đầu nói.

"Đã là như vậy, ông cho rằng Đại vương có nhu cầu vay tiền ư?"

Phan Nhân Viễn nhấp một ngụm trà, rồi hỏi.

"Đại vương có gia thưởng của Bệ hạ là thật, hiện tại là đủ dùng, nhưng tương lai thì sao?"

Kỳ Tử Anh vặn hỏi lại.

"Tương lai?"

Phan Nhân Viễn ngạc nhiên.

"Phân phong đất di, làm nên chư Hạ, vỗ về man di, quy về Hoa Hạ."

Thốt ra mười sáu chữ này, Kỳ Tử Anh lại hỏi ngược lại:

"Sau này Đại vương xuất trấn đất di, lĩnh phủ vệ hơn vạn người, xây thành vỗ di ở nơi đất di, khai khẩn núi rừng, thì hưởng bổng (lương bổng) của vương thần lấy từ đâu ra? Chỉ dựa vào gia nghiệp vỏn vẹn mấy chục vạn lượng của Đại vương, thì làm sao đủ chi dùng cho hơn vạn phủ binh cùng văn quan võ tướng của vương gia?"

Bởi vì thiên hạ sớm đã biết về việc "phân phong chư vương", hơn nữa báo chí cũng bàn tán không ngớt về chuyện này, nên khi Kỳ Tử Anh nhắc đến, Phan Nhân Viễn không hề có phản ứng gì. Nhưng khi y nhắc đến chi tiêu của "Quế quốc" trong tương lai, đã khiến ông không khỏi thầm kinh hãi.

Khoảng thời gian gần đây, những sĩ tử tìm đến nương nhờ Đại vương để mưu cầu tương lai quả thực không ít, nhưng chẳng ai nghĩ tới việc sau này đến đất di thì sẽ ra sao. Dường như trong mắt họ, đất di chẳng khác gì Trung Nguyên cả.

Nhưng họ lại quên mất, tông thất là xuất trấn đất di, là "vỗ về man di".

Vỗ về thế nào?

Không phải là chiêu an, mà là trấn phủ!

Đến lúc đó, lương bổng của binh mã Quế quốc lấy từ đâu ra?

Bổng lộc của văn quan võ tướng Quế quốc lấy từ đâu ra, thậm chí ngay cả chi phí đến đất di, nếu như thiếu hụt thì lúc đó phải làm sao?

"Ừm, lời Kỳ đông gia nói rất chí phải."

Gật đầu không lộ vẻ gì, Phan Nhân Viễn thăm dò hỏi:

"Vậy nếu Đại vương có nhu cầu, quý ngân hàng có thể cho vay bao nhiêu?"

"Năm triệu lượng."

Kỳ Tử Anh không hề chớp mắt, đọc ra con số trong lòng mình.

"Ồ, đây không phải là một con số nhỏ đâu."

Trên mặt Phan Nhân Viễn lập tức hiện lên ý cười.

Năm triệu lượng!

Nhớ thuở Hiếu Liệt hoàng đế năm nào, thu nhập hàng năm của triều đình cũng chỉ hơn hai ngàn vạn lượng. Năm triệu lượng, quả thực không phải con số nhỏ.

"Đương nhiên, năm triệu lượng này không phải đưa một lần, khoản vay đầu tiên có thể là một triệu lượng, sau đó chia làm vài lần, vay trong vòng ba đến năm năm để tiết kiệm lãi suất cho Đại vương. Nhưng nếu Đại vương có nhu cầu, dù có đưa một lần hai ba triệu lượng cũng không thành vấn đề."

"Ừm, quả thực là như vậy."

Vừa gật đầu, Phan Nhân Viễn lại hỏi ngược lại:

"Vậy Đại vương phải dùng cái gì để làm thế chấp đây?"

Thuế muối, thuế quan, hay thậm chí là điền phú, đất đai...

Ít nhất là trong một khoảnh khắc, Kỳ Tử Anh muốn làm theo suy nghĩ ban đầu, làm như vậy không nghi ngờ gì là vẹn toàn nhất, đương nhiên cũng là thích đáng nhất.

Thế nhưng... kỳ hóa khả cư!

Những lời của tiểu đệ lại một lần nữa hiện lên trong tâm trí y, cuối cùng, y nghiến răng nói:

"Không cần thế chấp."

"Không cần thế chấp? Ngươi không sợ Đại vương không thừa nhận món nợ này sao?"

"Sợ, đương nhiên là sợ. Thế nhưng, Đại vương là bậc hiền vương khai bang lập quốc, lẽ nào lại không thừa nhận mấy triệu lượng ít ỏi này?"

"Năm triệu lượng! Ngay cả toàn bộ gia sản của Kỳ gia cũng không nhiều đến thế, đánh cược lớn như vậy, ông dựa vào đâu mà có tự tin này?"

Với tư cách là Trưởng lại trong phủ, Phan Nhân Viễn không thể nói là biết rõ tường tận về Phú Đạt, nhưng cũng có hiểu biết nhất định.

"Dựa vào chữ tín."

"Chữ tín?"

"Đúng vậy, Đại vương không chỉ là bậc hiền vương khai bang lập quốc, ngày sau nếu muốn hưng bang ở đất di, nhất định sẽ chiêu mộ nhân tài tại Đại Minh. Nếu Vương không có tín, tham lam chút tiền bạc cỏn con, thì sĩ tử trong thiên hạ làm sao chịu đầu quân, thậm chí ngay cả bình dân bách tính làm sao chịu đến làm dân cho một nước không có chữ tín? Vì thế, tiểu dân mới không cần bất kỳ thế chấp nào."

Kỳ Tử Anh tự tin đáp.

Quả nhiên câu trả lời của Kỳ Tử Anh khiến đôi mắt Phan Nhân Viễn thu lại trong giây lát. Những lời Kỳ Tử Anh nói là thật, nếu thân là Đại vương mà vay tiền không trả thì đương nhiên không thể chiêu mộ được nhân tài, ngay cả người dân thường, e rằng cũng chẳng muốn tới nơi như vậy. Người không có tín thì không đứng vững, Vương cũng như vậy.

Nhân lúc uống trà, Phan Nhân Viễn suy tư chốc lát, rồi hỏi:

"Ngân hàng trong thiên hạ nhiều như thế, tại sao Đại vương lại phải chọn quý ngân hàng?"

Thực vậy, ba năm trước, thiên hạ chỉ có ba ngân hàng, nhưng hiện tại, ngân hàng trong thiên hạ Đại Minh không dưới một trăm cái, ngân hàng nhiều như vậy, tự nhiên có nhiều lựa chọn.

"Nhân mạch!"

"Nhân mạch?"

Phan Nhân Viễn nhìn đối phương, ra hiệu cho y nói tiếp.

"Chính là nhân mạch. Trưởng lại, ngân hàng Phú Đạt của tôi đúng là ngân hàng nhỏ, vốn cổ phần không quá một triệu, nhưng cổ đông của Phú Đạt lại có tới cả ngàn người. Mà những người này vừa có sĩ thân địa phương, vừa có thương nhân khắp nơi, họ phân tán ở khắp miền Hoa Bắc. Nhân mạch của họ có lẽ không thể thông tới bậc quyền quý, nhưng lại có thể tiếp xúc với rất nhiều dân thường, điều mà các ngân hàng khác không thể nào so sánh được. Đối với Đại vương, tiền bạc dễ kiếm, nhưng người mới khó được. Đặc biệt là Đại vương khai quốc ở dị bang, sao có thể chỉ dựa vào binh lính mà không có bách tính? Nếu cổ đông ngân hàng, mỗi người mang tới cho Đại vương mười hộ di dân, Đại vương liền có thể có vạn hộ dân, như vậy, sao các ngân hàng khác có thể so sánh được?"

Câu trả lời của Kỳ Tử Anh khiến lòng Phan Nhân Viễn không khỏi chấn động. Xét về hiện tại, nếu Đại vương phân phong ở đất di, chắc chắn cần bách tính, nhưng bách tính từ đâu ra?

Đất nước này dựa vào cái gì?

Dựa vào người!

Phan Nhân Viễn vốn đọc nhiều sử sách nên biết rằng, thời Chiến Quốc, quốc lực của các nước đều dựa vào con người. Có đủ người mới có thể canh tác chiến đấu, mới có thể lược đoạt di dân, mới có thể hóa di thành Hán.

Có lẽ sau này Đại vương có thể chinh phạt bốn phương nghìn dặm, nhưng nếu không có bách tính, không có người cày cấy, không có người thuần hóa man di, thì việc chinh phạt như vậy có ích lợi gì?

Nhưng bách tính từ đâu ra? Chỉ dựa vào triều đình là không đủ, bởi lẽ triều đình còn phải cân nhắc tới vô số lãnh thổ hải ngoại, còn mấy chục nước chư hầu, việc phân chia tài nguyên cho Quế quốc như vậy rõ ràng là không đủ.

Mà điểm này lại chính là ưu thế lớn của ngân hàng Phú Đạt. Cổ đông của Phú Đạt không phải là phú hộ gia tài bạc triệu; mặc dù năm xưa Tấn thương phú giáp thiên hạ, nhưng sau khi bị Lý Tử Uyên quét sạch một phen, những phú thương đó hoặc là mất mạng, hoặc là gia sản bị cướp đoạt. Tóm lại, ba năm trước, thương nhân sĩ thân đại hộ đất Tấn gần như không còn tồn tại. Mấy năm nay, thương nhân Sơn Tây nhờ vào ưu thế địa lý, nhìn thời thế mà đầu quân vào đất Mông, mở ra từng con đường buôn bán trên vùng đất Mông Cổ bao la, như vậy mới tích lũy lại được chút tài sản, cũng khiến cho vốn cổ phần của họ không lớn, ít thì vài trăm lượng, nhiều thì vài ngàn lượng. Nhưng chính vì vậy, họ mới có thể tiếp xúc với nhiều người nghèo, tự nhiên có thể du thuyết những người nghèo đó di cư đến đất di.

Đương nhiên, trong quá trình này, những thương nhân Tấn đó cũng có thể nhận được lợi ích, bởi vì họ có thể nhờ đó mà nhúng tay vào việc buôn bán trên biển ở Nam Dương. Hiện tại, việc buôn bán trên biển ở Nam Dương hoàn toàn do Nam Dương thương hiệu và các thương nhân Giang Nam, Quảng Đông, Phúc Kiến thao túng, Tấn thương dù muốn nhúng tay cũng không có cơ hội. Nhưng nếu Quế quốc nhận được sự giúp đỡ của họ khi khai quốc, tương lai tự nhiên sẽ nhìn họ bằng con mắt khác. Thêm vào đó, bách tính trong nước cũng có rất nhiều người Tấn, như vậy, họ tự nhiên có thể ung dung nhúng tay vào việc buôn bán trên biển.

Còn về ngân hàng thì sao?

Dù là Đại vương hay bách tính, đều không thể tách rời ngân hàng, đều cần đến ngân hàng, Phú Đạt tự nhiên đã làm ăn tới tận Nam Dương, hơn nữa còn có một khách hàng lớn – lấy cả một nước làm khách hàng, còn có khách hàng nào lớn hơn thế nữa không?

Người Tấn này quả thật là cực kỳ tinh khôn!

Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng trong lòng, Phan Nhân Viễn cười lớn:

"Kỳ đông gia quả là có khí phách! Ông nói như vậy, xem ra Đại vương nhất định sẽ hợp tác với ông rồi."