Khi đoàn thuyền của Phương Dĩ Trí cập cảng Trung Đô, Chu Minh Trung trong thân phận hoàng đế lại không hề đọc tấu chương thâu đêm suốt sáng như trong tưởng tượng của người ngoài.

Kỳ thực cho dù là thể chế Đại Minh trước kia, cũng chẳng cần một vị hoàng đế chăm chỉ. Suy cho cùng, từ khi Đại Minh thiết lập nội các, đặc biệt là sau khi Thế Tông hoàng đế nâng nội các lên trên lục bộ, hoàng đế Đại Minh đã đạt được sự tự do ở một mức độ nhất định — phân quyền cho nội các, giao cho các quan chức chính vụ chuyên nghiệp phụ trách tạp vụ. Còn hoàng đế ư... giống như một vị quản lý vậy, chỉ cần nắm bắt phương hướng lớn, không cần phải tự mình nhúng tay vào mọi việc.

Thực tế, cơ chế này vẫn luôn vận hành vô cùng tốt, ít nhất là trước khi Sùng Trinh ôm đồm mọi việc muốn tự mình giải quyết tất cả sự vụ của Đại Minh. Cơ chế này từng có thể khiến các hoàng đế Đại Minh mấy chục năm không lên triều, có thể khiến hoàng đế chìm đắm trong việc luyện đan, làm mộc mà không cần lo lắng về quốc sự. Không phải vì họ hôn ám, mà là vì họ chỉ cần nắm vững hai điểm: một là dùng người, hai là phương hướng. Chỉ cần dùng đúng người, nắm bắt tốt phương hướng, con tàu lớn Đại Minh này sẽ có thể chèo lái một cách ổn định.

Làm hoàng đế, việc gì cũng tự mình làm chưa chắc đã là một vị minh quân. Không chỉ không có đủ tinh lực, mà còn rất khó để làm được sự chu toàn mọi mặt. Cho nên đã làm hoàng đế, phải học cách phóng quyền. Đương nhiên, việc phóng quyền này phải kiểm soát được mức độ, phải nắm bắt được sự cân bằng.

Thế nhưng, cũng chính vì thế mà Chu Minh Trung mới có thể tranh thủ thời gian rảnh rỗi trong lúc bận rộn, có được thời gian của riêng mình, có thể vi hành tuần thú, mấy ngày không màng triều chính, thậm chí còn cho xây dựng hoàng thôn tránh nóng ở Hải Châu để tránh cái oi bức của mùa hè. Đương nhiên, vào thời điểm đó, các đại thần trong triều cũng phải đi theo — theo quy hoạch của Chu Minh Trung, trong mấy tháng mùa hè, hoàng thôn ở Hải Châu không chỉ là cung điện mùa hè, mà còn là một trung tâm hành chính khác của Đại Minh.

Nhưng vào phần lớn thời gian, sự tồn tại của nội các đã giúp Chu Minh Trung có thời gian làm những việc mà mình hứng thú, từ việc dựa vào trí nhớ để biên soạn các loại sách vở vật lý, hóa học, cho đến việc tiến hành muôn vàn thí nghiệm. Ngay cả hiện tại, ở trong hoàng cung, ngài cũng có một phòng thí nghiệm thuộc về riêng mình.

"Trước tiên ngâm lạnh bột thuốc... thêm etanol 95% để loại bỏ chất không hòa tan..."

Khi tiến hành thí nghiệm, Chu Minh Trung sẽ liên tục ghi chép. Lúc này, thứ lan tỏa trong phòng thí nghiệm là một mùi thảo dược thanh mát, nhưng đồng thời cũng pha lẫn mùi có phần hăng gắt. Thế nhưng, loại mùi này lại khiến ngài cảm thấy vô cùng thân thiết.

Đây chính là mùi xăng!

Đối với bất kỳ ai đến từ thế kỷ hai mươi mốt, mùi hương này sẽ khiến họ cảm thấy thân thuộc, mặc dù ở thế kỷ hai mươi mốt, mùi hương này khiến người ta buồn nôn, tượng trưng cho sự ô nhiễm, tượng trưng cho sự không lành mạnh. Nhưng ở thời đại này, mùi hương ấy lại khiến người ta cảm thấy thân thiết đến nhường nào.

Xăng ở đây thậm chí có được vô cùng không dễ dàng. Suy cho cùng, trước tiên là thương thuyền vận chuyển dầu mỏ từ Trung Đông bằng thùng gỗ, sau đó trải qua quá trình chưng cất, mới thu được số xăng này, thế nên nó có giá vô cùng đắt đỏ. Trong những thí nghiệm trước đây, Chu Minh Trung đã tiêu tốn mấy thùng xăng, giá trị lên tới hàng trăm lượng. Nếu nhất định phải tính toán giá cả, thì gần như tương đương với một lít dầu một lượng bạc.

Cho dù có lãng phí như vậy, Chu Minh Trung vẫn tiếp tục thí nghiệm này. Dù sao thì thí nghiệm này liên quan trực tiếp đến đại nghiệp "Nam Dương phủ man".

"...cô đặc dưới áp suất giảm thành cao mềm..."

Có thể thu được kết tinh không?

Ánh mắt Chu Minh Trung dán chặt vào chất lỏng trong đĩa thủy tinh, thần sắc mang theo một tia chờ mong. Đây đã là lần thí nghiệm thứ mấy rồi?

Lần thứ 316!

Thế nhưng kết quả của mỗi lần thí nghiệm đều không lý tưởng. Mặc dù đã thu được kết tinh, nhưng khi thử nghiệm dược liệu, lại gặp phải một số vấn đề.

Việc chiết xuất bằng xăng cần có một quá trình. Trong lúc chờ đợi, Chu Minh Trung lại cầm một cây thanh hao lên, sau đó nhìn nó rồi lẩm bẩm một mình.

"Khu vực thích hợp nhất để trồng thanh hao là vùng Quảng Tây, là bởi vì hàm lượng thanh hao tố trong thanh hao mọc hoang ở Quảng Tây là cao nhất. Quý Châu và Hồ Bắc chắc là cũng tạm ổn, đi xa hơn về phía bắc nữa thì không được. Trong bài luận văn kia nhắc tới bao nhiêu nhỉ, hình như qua sông Trường Giang là không còn giá trị chiết xuất nữa..."

Sự phân bố thực vật trong tự nhiên thật kỳ diệu làm sao. Theo một bài luận văn từng xem qua, hàm lượng thanh hao tố trong thanh hao có mối liên hệ rất lớn với kinh tế và vĩ độ, tức là hàm lượng thanh hao tố trong thanh hao sinh trưởng ở vùng khí hậu gió mùa cận nhiệt đới của Trung Quốc là cao hơn cả.

Ở các vùng vĩ độ thấp phía nam, hàm lượng thanh hao tố cao hơn, trong khi ở các vùng vĩ độ cao phía bắc, hàm lượng thanh hao tố trong thanh hao lại thấp hơn, thậm chí nhiều khu vực còn thấp hơn 0,1%. Mà những khu vực có hàm lượng thanh hao tố cao lại chính là vùng mà bệnh sốt rét lưu hành mạnh nhất.

„Chẳng lẽ trong cõi u minh, vạn vật đều có nhân quả?“

Mặc dù miệng nói như vậy, nhưng Chu Minh Trung tuyệt không tin vào cái gọi là "ý trời", lại càng không tin sự phân bố của thanh hao sinh ra là để chữa trị bệnh sốt rét, càng không tin câu "thanh hao nhất ác, dĩ thủy nhị thăng ngâm, giảo thủ trấp, tận phục chi" (nắm một nắm thanh hao, ngâm với hai thăng nước, vắt lấy nước cốt, uống cạn). Bởi vì thanh hao tố thu được bằng phương pháp này là cực kỳ hạn chế, huống chi hàm lượng thanh hao tố trong thanh hao hoang dã vốn rất ít ỏi, hơn nữa hàm lượng ở mỗi vùng lại khác nhau một trời một vực. Cho dù có vô tình lấy được thanh hao hoang dã có hàm lượng thanh hao tố cao đi chăng nữa, thì cũng không thể đảm bảo có thể "vắt kiệt thanh hao tố" để nó phát huy tác dụng.

Trên thực tế, trong mấy năm qua, Chu Minh Trung cũng từng ngầm cho phép quân đội sử dụng phương pháp được ghi chép trong cuốn "Trửu Hậu Bị Cấp Phương" của Cát Hồng thời Tấn Đông: "thanh hao nhất ác, dĩ thủy nhị thăng ngâm, giảo thủ trấp, tận phục chi" để thử nghiệm chữa trị bệnh sốt rét. Trong đó có cả những ví dụ thành công, nhưng thất bại lại chiếm phần lớn.

Cũng chính vì thế, hiện tại bệnh sốt rét vẫn là chứng bệnh nan y, thậm chí ngay cả bản thân Chu Minh Trung cũng không thể không đối mặt với sự đe dọa của nó. Còn mấy viên thanh hao tố mang theo lúc ban đầu thì đã sớm hết hạn, bất quá chỉ có thể cầm lấy dùng thử một phen sau khi nhiễm bệnh sốt rét mà thôi.

Còn cây canh ki na... loại cây đó ở tận châu Mỹ, hơn nữa các giống cây canh ki na lại rất nhiều. Vì sự khác nhau của các giống loài mà hàm lượng quinin trong vỏ cây cũng muôn hình vạn trạng. Không biết phải mất bao nhiêu năm mới có thể tìm hiểu rõ rốt cuộc là loại cây nào có hàm lượng quinin cao.

Chính vì thế, so với việc nhập khẩu cây canh ki na từ châu Mỹ, Chu Minh Trung đã chọn một phương pháp mà ngài cho là hiệu quả hơn — chiết xuất thanh hao tố.

Kỳ thực quy trình chiết xuất thanh hao tố không hề phức tạp. Trong tất cả các quy trình chiết xuất, phương pháp chiết xuất hồi lưu bằng xăng cho tỷ lệ thu hồi và hàm lượng cao nhất. Đây cũng là phương pháp chính để chiết xuất thanh hao tố ở thế kỷ hai mươi mốt. Kỹ thuật của nó là sử dụng xăng có điểm sôi thấp làm dung môi, ngâm chiết lặp đi lặp lại. So với quy trình chiết xuất kiềm thực vật, nó chẳng có điểm nào phức tạp cả, nhưng trong thao tác thực tế lại xuất hiện rất nhiều vấn đề. Thậm chí từ năm ngoái, dưới sự chỉ điểm của Chu Minh Trung, thầy trò Thanh Hà thư viện đã sử dụng thuốc phiện nhập khẩu để chiết xuất ra morphin. Mặc dù morphin từ khi điều chế đến nay chỉ mới dùng một năm, nhưng morphin với tư cách là thuốc giảm đau đã được ứng dụng trong quân đội, và được ứng dụng rộng rãi trong các ca phẫu thuật ngoại khoa.

Thế nhưng so với việc chiết xuất morphin, việc chiết xuất thanh hao tố lại vướng phải một số vấn đề. Điểm khác biệt quan trọng nhất là thanh hao tố được chiết xuất bằng xăng, sự khác biệt về quy trình chiết xuất đã quyết định trực tiếp việc quá trình chiết xuất của nó phức tạp hơn, cũng khó khăn hơn. Cũng chính vì thế, mới khiến ngài tiến hành hàng trăm lần thí nghiệm, mà kết quả thí nghiệm lại không được lý tưởng cho lắm.

"Dù sao thì cũng có chút tiến ít nhiều. Ít nhất từ các loại thuốc được bào chế từ kết tinh thanh hao tố thu được hiện nay mà xem, tỷ lệ thành công đã đạt được một nửa rồi..."

Lật xem một bản báo cáo khác trên bàn, đó là kết quả thử nghiệm điều trị của bệnh viện Thanh Hà. Nói ra cũng thật buồn cười, kể từ sáu năm trước khi Chu Minh Trung thiết lập khoa y tại thư viện, bắt đầu truyền bá một số kỹ thuật y tế đời sau, đặc biệt là kỹ thuật ngoại khoa thông qua học viện y, tương ứng với đó là bệnh viện được thành lập sau này của thư viện. Mà bệnh viện đó mang tính chất từ thiện, miễn phí, các sinh viên ở đó lấy bệnh nhân ra để luyện tập... Việc sinh viên lấy bệnh nhân ra để luyện tay nghề này, cho dù là đến thế kỷ 21 cũng vẫn như vậy, chỉ có điều thế kỷ 21 thu phí, còn hiện tại thì không thu phí.

Ít nhất so với các sinh viên tại các học viện y châu Âu thế kỷ 19, thầy trò trong bệnh viện Thanh Hà đã sớm nắm vững rất nhiều kinh nghiệm mà loài người phải đánh đổi bằng hàng vạn sinh mạng mới có được. Nói một cách đơn giản nhất, sinh viên trong thư viện biết rằng trước khi làm phẫu thuật, bắt buộc phải rửa tay bằng nước tẩy trắng và xà phòng, hơn nữa tất cả dụng cụ, băng gạc đều bắt buộc phải tiến hành khử trùng ở nhiệt độ cao. Các bước khử trùng trước phẫu thuật ngoại khoa đã trở thành kiến thức thông thường tối thiểu mà các bác sĩ ngoại khoa Đại Minh nắm giữ. Nhưng trái lại, ở châu Âu hiện tại, thậm chí cho đến tận giữa thế kỷ 19, các bác sĩ châu Âu tự nhận họ giống bác sĩ, chi bằng nói họ giống đồ tể hơn. Họ thậm chí còn mặc tạp dề kiểu đồ tể, trên tạp dề đầy vết máu ô uế, trên dụng cụ cũng y như vậy. Sở dĩ làm như vậy là để chứng minh cho người khác thấy — kinh nghiệm của hắn vô cùng phong phú.

Kinh nghiệm giết lợn!

So với những đồng nghiệp ở châu Âu, Đại Minh hiện tại cho dù là nội khoa dựa vào y học cổ truyền hay ngoại khoa được Chu Minh Trung "bơm kim cương", đều vượt xa châu Âu. Thế nhưng, bị giới hạn bởi thời đại, rất nhiều căn bệnh mà đời sau có thể dễ dàng chữa trị, ở thời đại này thường vẫn cứ là chứng bệnh nan y, ví dụ như bệnh sốt rét là một trong số đó.

Mà việc có thể chữa trị được bệnh sốt rét hay không, lại liên quan trực tiếp đến một mấu chốt khác — chinh phục Đông Nam Á. Kỳ thực việc châu Âu chinh phục toàn diện Đông Nam Á cũng là chuyện sau thế kỷ 19, cho đến khi phát hiện ra quinin, con người mới khắc phục được bệnh sốt rét, mới khiến người da trắng có thể đánh bại các quốc gia thổ dân phân bố rải rác trên các hòn đảo, và không bị bệnh sốt rét ảnh hưởng trong chiến tranh.

Trước đó, so với việc trực tiếp chinh phục, sự thống trị của Hà Lan và Tây Ban Nha không hề lan rộng ra toàn bộ Đông Ấn hay Philippines, mà chỉ giới hạn ở một vài thành phố và khu vực xung quanh.

Chỉ khi giải quyết được những nỗi khổ do bệnh tật gây ra, mới có thể đứng vững ở nơi đó, quan trọng hơn là di dân mới có thể cắm rễ sinh sôi ở đó mà không phải chết vì bệnh tật với số lượng lớn. Quan trọng hơn một điểm nữa là, trong một thời gian rất dài trong tương lai, thanh hao tố đều có thể được dùng làm công cụ để củng cố mối quan hệ giữa Đại Minh và các nước chư hầu, thậm chí có thể dùng làm một loại vũ khí... giống như trà đối với Tây Tạng, đối với Mông Cổ vậy.

Đương nhiên, điều kiện tiên quyết là bắt buộc phải chiết xuất được thanh hao tố, khiến hiệu quả của nó trở nên rõ rệt hơn. Đây cũng là vấn đề mà Chu Minh Trung cần phải giải quyết hiện tại.

Đêm đã khuya, mà đối với Chu Minh Trung trong phòng thí nghiệm, đêm nay bất quá chỉ mới bắt đầu...