Nước Anh năm 1667 không nghi ngờ gì đang ở trong cảnh phong ba bão táp. Không chỉ là cuộc chiến với người Hà Lan đang ở thế yếu, mà những đòn giáng liên tiếp cứ như bóng ma không thể xua tan, bao trùm lên nước Anh. Năm ngoái, dịch hạch bùng phát dữ dội tại London, Vua Charles Đệ Nhị vội vàng đưa gia quyến cùng triều thần chạy đến quận Oxford để lánh nạn. Khi đó, phần lớn các hoạt động thương mại tại London đều rơi vào trạng thái tê liệt, bởi các thương nhân giàu có và giới thợ thuyền trong các ngành nghề đều đã lần lượt rút đi; chỉ có một số ít mục sư, bác sĩ và dược sĩ có phẩm cách cao thượng là bằng lòng ở lại, trong suốt cả mùa hè dịch bệnh hoành hành để hỗ trợ cuộc sống cho những người dân khác.

Ngay khi dịch bệnh tại London dần khởi sắc, thì hỏa hoạn ngày 2 tháng 9 năm ngoái đã thiêu rụi phần lớn trung tâm thành phố. Đám cháy bao trùm bầu trời kéo dài suốt 4 ngày 4 đêm, thậm chí thiêu rụi cả biểu tượng của London là Nhà thờ St. Paul.

Sau trận hỏa hoạn, dịch hạch cũng hoàn toàn biến mất. Nhưng cái giá phải trả lại vô cùng thảm khốc — hỏa hoạn gây ra tổn thất kinh tế khoảng 10 triệu bảng Anh. Khi đó thu nhập hàng năm của thành phố London là 12.000 bảng Anh, về lý thuyết mà nói, cần đến 800 năm mới bù đắp nổi thiệt hại do thảm họa này gây ra.

Sau hỏa hoạn, hơn 1 vạn người rơi vào cảnh màn trời chiếu đất. Nhiều người tị nạn tạm trú trong các túp lều ở Moorfields, hoặc dựng những căn nhà tạm bợ bên cạnh ngôi nhà đã bị thiêu rụi của họ.

Dịch bệnh, hỏa hoạn cùng những thất bại về quân sự khiến nước Anh không còn khả năng tái chiến, vì vậy từ tháng 1 năm 1667, họ liên tục liên lạc với phía Hà Lan, hy vọng tiến hành đàm phán hòa bình. Thế nhưng, mong muốn hòa đàm của phía Hà Lan lại không mạnh mẽ như nước Anh, tinh thần phục thù cho sự kiện "Lửa trại Holmes" trong nước vẫn dâng cao, việc hòa đàm căn bản là không thể bàn tới.

Cũng chính vì thế, khi tin tức về việc Đại Minh xung đột với người Hà Lan, chiếm đóng các thuộc địa của Hà Lan như Đông Ấn cùng Mũi Hảo Vọng truyền đến nước Anh, ngay lập tức đã mang đến cho nước Anh đang trong cảnh phong ba bão táp một tia hy vọng. Thậm chí ở London, trên nhiều tờ báo tại nước Anh, đều khẳng định chắc nịch rằng nước Anh đang đàm phán với Đại Minh, Đại Minh sẽ phái hạm đội đến tiếp viện. Những tin tức như vậy cùng với tin tức sứ tiết Đại Minh tới châu Âu đã đối chứng lẫn nhau. Khi phái đoàn Đại Minh xuất hiện tại triều đình Tây Ban Nha và Pháp, tất cả người Anh đều tin rằng — phái đoàn Đại Minh rất nhanh sẽ đến London, sau đó hai nước sẽ đạt được đồng thuận về một số vấn đề, tiếp đó hạm đội hùng hậu của Đại Minh sẽ từ Mũi Hảo Vọng tiến về nước Anh, rồi họ sẽ phát động tấn công người Hà Lan.

Người Hà Lan so với Đại Minh chẳng khác nào trẻ sơ sinh yếu ớt!

Đối với đại đa số người Anh, đây có lẽ là tin tốt hiếm hoi trong chuỗi tin xấu. Chỉ có điều, tin tức này dường như đến nay vẫn chưa được kiểm chứng. Hiện tại, phái đoàn Đại Minh vẫn đang ở trong triều đình Pháp, giới thiệu về Đại Minh với Louis XIV và nước Pháp, trưng ra cho châu Âu thấy một quốc gia tựa như thiên đường. So với sự khí định thần nhàn của Đại Minh, sứ tiết của nước Anh tại Pháp lại tỏ ra có chút nôn nóng, họ thậm chí nhiều lần tiếp xúc riêng với đặc sứ Đại Minh, hơn nữa còn nhiều lần mời họ ghé thăm nước Anh.

Cũng chính trong hoàn cảnh này, Hùng Từ Lý với tư cách là phó sứ đã bí mật đi thuyền vượt eo biển Anh, tới London.

London năm 1667 trông như thế nào?

Hùng Từ Lý không rõ diện mạo của London ngày trước ra sao, nhưng hiện tại đập vào mắt ông lại là một mảnh đổ nát. Trong đống đổ nát ấy đâu đâu cũng là những túp lều gỗ dựng tạm, rác rưởi khắp nơi, trong thành phố đâu đâu cũng sặc mùi phân uế, thối nồng nặc. Với tư cách là vị sứ tiết chính thức đầu tiên của Đại Minh đặt chân tới London, Hùng Từ Lý đã có thể lần đầu tiên quan sát kỹ lưỡng thành phố này.

"Dân số London nghe nói đã đạt tới năm mươi vạn, thực tế thì nên khoảng bốn mươi vạn. Số hộ gia đình khoảng mười vạn. Đường sá ở đây không một con đường nào có thể sánh với Trung Đô, thậm chí không bằng các phủ thành bình thường của Đại Minh, phố xá vô cùng chật hẹp. Loại đường này vẫn ở trạng thái nguyên thủy, chưa bao giờ được tu sửa nên lồi lõm, đi lại vô cùng khó khăn..."

"Người qua lại cũng không ưa sạch sẽ như người Paris, đúng như lời đồn, dù là người Paris hay người London, họ đều đại tiểu tiện khắp nơi trên đường phố, mùi hôi thối bốc lên nồng nặc. Thế nhưng họ đều đã tập thành thói quen, không hề coi là chuyện gì to tát. Nước tiểu chảy tràn lan, có thể chảy xuống sông, hoặc đổ vào bể nước. Đi đường mà không cẩn thận là sẽ giẫm phải... Sàn nhà chính là nhà vệ sinh của họ, sau khi đi xong thì dùng xẻng hất vào góc tường là xong chuyện. Vả lại họ thường ngày đã quen với mùi hôi cơ thể, nên tự nhiên thấy việc phân uế ở ngay sát bên cũng chẳng có gì đáng bận tâm."

"Mặc dù trông họ ăn mặc chỉnh tề, vui vẻ, nhưng lại vô cùng vô lễ và thô lỗ. Khi họ rời đi, mọi nơi, trong ống khói, trong thư phòng, trong phòng ngủ, dưới hầm, đâu đâu cũng đầy phân."

Với tư cách là phó sứ, Hùng Từ Lý ghi chép lại một cách trung thực mọi thứ ông nhìn thấy. Mỗi đêm, ông sẽ dùng bút ghi lại tất cả những gì chứng kiến ban ngày. Sau khi về nước, những ghi chép của ông có lẽ sẽ được công bố, trở thành tài liệu gốc để người trong nước hiểu về châu Âu. Cũng chính vì thế, ông mới cố gắng ghi lại tất cả.

"Những người châu Âu này thậm chí còn thiếu vệ sinh hơn cả thổ dân Nam Dương, ngay cả hoàng cung và phủ đệ quý tộc cũng không có nhà vệ sinh, nhiều nhất chỉ kiếm được cái bô gỗ — thế là, mọi người bèn tùy tiện đại tiểu tiện trong lò sưởi, sau cửa, trên tường và ngoài ban công. Trên mỗi viên đá ở hành lang cung đình, trên những bậc thang đón khách nguy nga, đâu đâu cũng là phân nước tiểu... Thành phố châu Âu, phần lớn quả nhiên đều rất bẩn và hôi hám, cho nên mọi người luôn thích vừa đi vừa cầm theo một bó hoa oải hương..."

Đặt bút xuống, hít thở mùi nước tiểu thoang thoảng trong không khí, lông mày Hùng Từ Lý nhíu chặt lại.

"Chẳng lẽ đây chính là thế giới văn minh trong lời Bệ hạ?"

Thế giới văn minh ư? Thế giới văn minh này từng khiến Hùng Từ Lý cùng đa số các quan viên trong phái đoàn cảm thấy sợ hãi — khi tiến vào Paris, phái đoàn từ trên xuống dưới cũng bị mùi hôi ở cổng thành hun cho đứng sững một lúc lâu, cuối cùng mới phải bịt mũi một cách không tình nguyện mà vào thành.

Giờ đây họ đã biết, bất cứ thành phố châu Âu nào chắc chắn cũng sẽ tỏa ra mùi hôi thối ở khắp mọi nơi, bẩn đến mức khiến người ta nổi da gà. Thực tế, sau khi vào thành, bạn không chỉ phải cẩn thận giẫm phải phân, mà còn phải chú ý những vật từ trên cao rơi xuống — cư dân thành phố châu Âu rất thích đổ thẳng phân nước tiểu từ cửa sổ xuống.

"Phó sứ, ta đột nhiên cảm thấy đồng cảm với Chính sứ Lý."

Trịnh Minh vốn là quân nhân, theo đoàn đến London là để quan sát, tìm hiểu về lực lượng quân sự Anh, giờ đây khi tới London, ông đã hoàn toàn bị châu Âu làm cho kinh ngạc. Nói chính xác hơn là bị sự bẩn thỉu lộn xộn ở đây làm cho chấn động. Ông thậm chí không hiểu người ở đây sống sót thế nào, lại càng nghi ngờ trong môi trường bẩn thỉu như vậy, liệu họ có thể sống nổi hay không.

Cũng chính vì thế, ông mới đồng cảm với Lý Long, bởi vì Lý Long cùng những người khác cần phải thường trú tại châu Âu. Đây là nơi ở của con người sao? Đừng nói là đường phố bên ngoài, ngay cả trong cái gọi là cung điện này, cũng đâu đâu cũng sặc mùi nước tiểu, cái gọi là cung điện chẳng qua cũng chỉ là một nhà xí lớn mà thôi.

"Đừng nói là quan thăng ba cấp, ngay cả binh sĩ trong quân đội cũng cảm thấy, châu Âu căn bản không phải nơi con người ở. Trong thành phố chất đầy phân đầy đường không ai quản, cho đến khi bị giày dép, móng ngựa và xe cộ nghiền thành mặt đường mới... Ta cũng đã hiểu vì sao ở đây lại hôi thối rồi! Đường sá lại được lát bằng phân cũ lâu năm!"

Sau tiếng cảm thán đó, giọng điệu của Trịnh Minh có vẻ hơi phóng đại. Tuy nhiên, sự đồng cảm của ông là thật lòng. Dù sao trong mắt ông, những nơi này thực sự không phải là nơi con người ở. Ông cũng đã hiểu ra tại sao không ai muốn đến châu Âu, đây đâu phải là thành phố, rõ ràng là một cái nhà xí khổng lồ, không đúng, căn bản chính là một hầm phân!

"Đệ huynh dưới quyền ta cũng coi như đã trải qua trăm trận, kết quả vừa vào Paris đã bị mùi hôi làm cho choáng váng. Ngài nói xem, Đặc sứ Lý vậy mà phải thường trú tại châu Âu, nếu có thể sống quen ở nơi thế này, thì mũi của ngài ấy tuyệt đối có thể chống chọi được mọi thứ."

Những lời phàn nàn của Trịnh Minh khiến Hùng Từ Lý cười lớn. Đối với sự bẩn thỉu của thành phố châu Âu, điều này cũng vượt quá dự đoán của ông. Tuy nhiên so với Trịnh Minh, ông không bị sự bẩn thỉu bề ngoài làm cho mê hoặc.

"Đâu chỉ có vậy, lúc ngươi vào cung đình, không thấy những quý tộc và thục nữ Pháp nho nhã lịch sự kia thực chất chỉ là một lũ nhếch nhác đầy bụi bẩn, trên đầu đầy chấy rận, tất cả đều trông cậy vào nước hoa để giải quyết vấn đề sao. Nếu cởi hết quần áo ra, ta dám chắc, không ít ăn mày ở Đại Minh ta còn sạch sẽ hơn bọn họ!"

Những lời của Hùng Từ Lý không hề phóng đại. Người châu Âu lúc bấy giờ rất sợ tắm rửa, nếu không có chỉ dẫn của bác sĩ, thì quý bà Pháp vốn yêu sạch sẽ nhất mỗi năm cũng chỉ tắm hai lần, ngày thường chủ yếu dùng khăn khô lau người. So sánh mà nói, ăn mày Đại Minh trước đây khi chưa bị lưu đày, họ cũng thường xuyên tắm rửa. Còn với bách tính bình thường, ngay cả trong mùa đông cũng thường xuyên tắm rửa, nếu là mùa hè thì càng ngày nào cũng tắm.

"Chẳng phải sao, lúc ta ở Pháp, nghe nói ngay cả Vua Pháp là Louis XIV cũng phải tắm rửa một cách thận trọng dưới sự chỉ dẫn của bác sĩ, mấy năm qua không tắm một lần nào. Phó sứ, lúc đó ở trong cung đình các ngài làm sao chịu nổi mùi đó! Mấy chục năm không tắm, mùi đó chắc không khá hơn thịt thối là bao."

"Hôi thối nồng nặc!"

Sau khi thốt ra bốn chữ này, Hùng Từ Lý nghiêm túc nói:

"Người châu Âu không thích tắm rửa, trên người quốc vương của họ và người thường đều hôi thối nồng nặc như nhau. Giờ ngươi biết tại sao nước hoa của Đại Minh ta bán chạy ở đây như vậy rồi chứ... Bởi vì mọi người đều không tắm rửa, họ cần dùng nước hoa để che đậy mùi hôi trên cơ thể!"

So với Đại Minh hiện tại, kỹ nghệ nước hoa của châu Âu có thể nói là rất lạc hậu, cũng chính vì thế, hiện tại nước hoa cũng là hàng hóa xuất khẩu quan trọng của Đại Minh, rất được xã hội thượng lưu châu Âu hoan nghênh.

"Cho nên, lần này đến London, trong số những lễ vật chúng ta tặng Vua Anh, đã bao gồm cả nước hoa. Mùi hôi thối nồng nặc trên người họ, đối với chúng ta mà nói chính là một thị trường khổng lồ!"