Rời đi!
Đa số mọi người lúc nào cũng có thể rời đi, nhưng lại có những kẻ, ngay đến việc đi đâu cũng chẳng biết.
Hoặc giả là, rất nhiều khi, chính là không còn đường lui.
Ít nhất đối với Ngụy Tượng Xu mà nói, chính là như vậy.
Đối với một kẻ ẩn cư nơi thôn dã như Ngụy Tượng Xu, so với rất nhiều bằng hữu, ông không nghi ngờ gì là kẻ may mắn. Trước khi Mãn Thanh nhập quan, ông chỉ thi đỗ Cử nhân, chưa thực sự đạt được công danh, cũng không được ban cho quan chức. Bởi thế, trong vấn đề khí tiết sĩ đại phu vào thời kỳ gọi là thay triều đổi đại kia, Ngụy Tượng Xu may mắn hơn rất nhiều người. Ông không có những trải nghiệm và áp lực từ "nghịch thần" biến thành "nhị thần" như họ, về cơ bản có thể xem là bề tôi của "hưng triều".
Về mặt khác, mùa thu năm Thuận Trị thứ mười sáu, vì liên lụy đến án Trần Danh Hạ khi đang nhậm chức tại kinh thành, ông lại bị giáng chức xử phạt. Ngụy Tượng Xu đang ở trong giai đoạn trầm thấp nhất của cuộc đời bèn xin nghỉ hưu về quê dưỡng lão. Nhờ vậy, ông cũng tránh được thế lưỡng nan khi vài năm sau, triều Minh hạ lệnh các quan lại từng phục vụ cho Thanh phải từ quan ẩn dật, nếu không sẽ bị xem là Hán gian. Thậm chí cũng chính vì thế, ông mới có thể an ổn ẩn cư nơi thôn dã sau khi Đại Minh trung hưng.
Thế nhưng, những ngày tháng bình lặng lại luôn bị phá vỡ.
Một lá thư gửi đến từ Trung Đô, khiến Ngụy Tượng Xu ngồi một mình trong thư phòng, tất cả cửa nẻo đều được đóng kín mít không lọt gió, vậy mà toàn thân ông vẫn không ngừng run rẩy.
Tòa trạch viện này là tổ trạch của nhà họ Trần, tổ tiên ông từng nhậm chức Minh Viễn Tướng quân, phụ thân ông từng nhậm chức Chủ bạ ở huyện Tân Thành, tỉnh Giang Tây trong sáu năm. Tòa nhà này đã bao nhiêu năm không hề huy hoàng, mãi cho đến đời ông, tòa đại trạch này mới coi như trông thấy lại sự huy hoàng của ngày hôm qua. Năm mười chín tuổi, ông trở thành Tú tài. Năm Sùng Trinh thứ mười lăm, lúc hai mươi lăm tuổi, đã thi đỗ Cử nhân. Biến cố Giáp Thân, Minh Thanh thay đổi, mang lòng muốn chấn hưng gia tộc, ông không lúc nào quên việc cầu lấy công danh. Năm Thuận Trị thứ ba, ông thi đỗ Tiến sĩ, được chọn làm Thứ cát sĩ Hàn Lâm Viện, từ đó bắt đầu sự nghiệp làm quan.
Rồi sau đó thì sao?
Đối mặt với chốn quan trường vô thường, ông chọn cách từ quan về quê. Năm đó ông lặng lẽ rời kinh sư về quê nhà, dường như lựa chọn ban đầu kia vẫn không tệ. Vài năm sau, kịch biến của thiên hạ không biết đã thay đổi vận mệnh của bao nhiêu người, thậm chí ngay cả những bằng hữu chí cốt, cũng có vài người hoặc vì tội Hán gian mà bị đày ra hải ngoại, hoặc theo chân triều đình Thanh đến tận Thiểm Tây. Những kẻ an phận nơi thôn dã giống như ông được mấy người?
Vốn dĩ cuộc sống đối với Ngụy Tượng Xu mà nói là cực kỳ bình lặng, chẳng qua chỉ là đọc sách trong nhà, sau đó thỉnh thoảng bái phỏng các bậc thanh lưu danh sĩ khắp nơi… Dĩ nhiên, Ngụy Tượng Xu đang hưởng thụ cuộc sống nhàn hạ này dù thế nào cũng không thể ngờ được rằng, chính cuộc sống nhàn hạ như vậy cũng sẽ có ngày tai họa từ trên trời rơi xuống.
Lá thư là do Phó Sơn gửi tới, ở một mức độ nào đó mà nói, Phó Sơn là thần tượng mà ông sùng bái khi còn trẻ, nhưng lại cũng là chí sĩ phản Thanh phục Minh. Đã có lúc, kết giao với người như vậy quả thực rủi ro quá lớn, là người trong chốn quan trường đều sẽ chọn cách đoạn tuyệt qua lại để tự bảo vệ mình. Nhưng Ngụy Tượng Xu lại dùng một chữ "Chân" để kết giao với Phó Sơn. Năm Thuận Trị thứ mười lăm, khi ông đang ở trong giai đoạn trầm thấp nhất của cuộc đời, Phó Sơn vào kinh mưu tính hành động phản Thanh phục Minh, Ngụy Tượng Xu đương nhiên trở thành đối tượng được ông ta tranh thủ, hai người họ từng có một lần tiếp xúc vô cùng cẩn trọng.
Sau khi từ quan về quê, lần liên lạc cuối cùng của hai người là vài năm trước, khi đó triều đình Thanh vẫn còn chiếm giữ kinh sư. Phó Sơn viết thư mời Ngụy Tượng Xu xuống phía Nam nhưng lại bị ông khước từ. Có lẽ sau biến cố Giáp Thân, ông không có trải nghiệm và áp lực từ "nghịch thần" chuyển sang "nhị thần", nhưng đối với một kẻ xuất sĩ phục vụ triều đình Thanh như ông, lại có những áp lực như vậy. Huống hồ, sự biến hóa khôn lường của quan trường khiến ông càng muốn ẩn mình nơi thôn dã hơn.
Thế nhưng lá thư của Phó Sơn lại phá vỡ ý niệm này của ông — Ở kinh thành có ngôn quan dâng sớ, yêu cầu triều đình truy cứu tội "tâm hoài thát lỗ" (lòng mang rợ Thát) của các ngụy quan từng làm quan cho Thanh nay đã về hưu. Trong thư Phó Sơn có nhắc đến việc ngôn quan đó viết trong tấu chương rằng: "Thân là người Hán, lại phụng sự thát lỗ. Danh nghĩa là ẩn cư nơi thôn dã, thực chất là tâm hoài thát lỗ, cam làm di dân của Kiến Nô".
Tin tức này đối với Ngụy Tượng Xu mà nói, thực chẳng khác nào sét đánh ngang tai.
Nhưng tin dữ chưa dừng lại ở đó, ông nhận được tin từ lá thư của Phó Sơn, Đề Hình Án Sát Sứ Ty đã thụ ý các nơi Đề Hình Sứ phải ám sát điều tra những việc bất pháp của các ngụy quan từng làm cho Thanh nay đã về hưu!
Nói cách khác, triều đình muốn truy cứu trách nhiệm của họ rồi.
Trong nháy mắt, tin tức này đã đẩy Ngụy Tượng Xu đang hoàn toàn không có sự chuẩn bị vào đường cùng.
Mặc dù nói ông quả thực có chút áp lực không muốn làm "nhị thần", nhưng ông tuyệt đối không hề tâm hoài Kiến Nô, càng chưa từng có ý niệm làm di dân cho chúng, thậm chí trong lòng riêng, ông cũng từng không dưới một lần vui mừng cho sự trung hưng của Đại Minh, reo hò từ tận đáy lòng. Dẫu sao, chỉ khi ở trong triều mới biết thế nào là sự khác biệt giữa Mãn và Hán, mới biết thế nào là sự bạo ngược của Mãn Châu.
Ông không muốn xuất sĩ lần nữa, một lý do quan trọng nhất là bởi quan trường thay đổi khôn lường, ông thực sự không muốn dính dáng vào đó nữa, nên càng muốn chuyên tâm làm học vấn hơn. Thế nhưng dù thế nào, ông cũng không ngờ được rằng sét đánh ngang trời lại giáng xuống đầu mình.
Nếu lá thư này là do người bình thường viết, ông đương nhiên sẽ nghi ngờ, nhưng Phó Sơn là ai chứ? Nguyên Tổng giám đốc Ngân hàng Đại Minh, nay là Hộ bộ Thượng thư. Tin tức của ông ta sao có thể không chuẩn xác?
Sở dĩ có ngôn quan làm như vậy, là có liên quan đến việc phân phong tông thất! Bởi vì tông thất đến đất phong cũng cần quan lại, cần nhân tài, nhưng không phải ai cũng nguyện ý đi ra hải ngoại. Vì vậy, mới có ngôn quan lấy danh nghĩa truy cứu tội trạng làm quan cho Thanh để giúp tông thất giải quyết vấn đề thiếu hụt quan lại. Đối với ngôn quan mà nói, họ đã lấy lòng được bệ hạ, còn đối với tông thất mà nói, họ đã có được quan lại. Nhưng đối với họ, đối với Ngụy Tượng Xu mà nói, đây đích thị là tai họa diệt đỉnh. Ông từng có chút tâm ý di dân nào cơ chứ?
Nhưng muốn gán tội thì sợ gì không có lý do. Nếu triều đình muốn ra tay với họ, Ngụy Tượng Xu ông làm sao thoát khỏi can hệ? Chỉ cần dựa vào một điểm "từng làm quan cho Thanh" là đủ định cho ông cái tội danh Hán gian!
Ngụy Tượng Xu biết ông không thoát khỏi tội danh này, hơn nữa người đời cũng sẽ không nghĩ xem liệu ông có đáng tội hay không. Ông cũng không biết nếu tên mình bị khắc lên "Hán gian bia", sẽ gây ra ảnh hưởng thế nào đối với nhà họ Ngụy… Tất cả những điều này, ông chẳng biết gì cả.
Điều ông có thể biết chỉ là, rất nhiều người đang dốc toàn lực để tạo điều kiện cho tông thất tựu quốc — cho dù là người như ông, cũng sẽ bị vạ lây trong phong ba này. Không ai đi phân biệt những điều này cả. Bởi vì người và việc liên quan đến nghi vấn Hán gian đều sẽ không có kết cục tốt đẹp.
Dù thế nào đi nữa, một khi triều đình bắt đầu truy cứu trách nhiệm của họ, thì khoảnh khắc tiếp theo, tên ông sẽ bị khắc lên bia Hán gian, cả gia tộc họ Ngụy sẽ bị lưu đày. Đến lúc đó, người dân Uất Châu đều sẽ lấy ông làm nỗi nhục! Ngụy Tượng Xu thậm chí có thể đoán được, mộ tổ nhà họ Ngụy thậm chí có khả năng bị san phẳng. Ông đã chẳng còn quan tâm đến những điều này nữa…
Ông biết tất cả đều xong rồi. Chấn hưng thanh thế nhà họ Ngụy gì chứ, tất cả mọi thứ đều xong rồi, cái gì cũng chẳng còn liên quan gì đến ông nữa. Bởi vì đã không còn cách nào cứu vãn nữa rồi.
Tất cả những điều này giống như một trò đùa, nếu năm đó tâm cầu công danh không nặng nề đến vậy, cho dù không làm chí sĩ giống như Phó Sơn, thì cũng có thể ẩn cư nơi thôn dã làm ẩn sĩ. Như vậy sao lại có kiếp nạn hiện tại? Thậm chí lúc ban đầu khi Phó Sơn viết thư mời ông, nếu ông có thể quyết đoán hơn một chút, thì sao lại rơi vào hoàn cảnh ngày hôm nay?
Nhưng hối hận thì có ích gì chứ? Ông cũng không có bất kỳ cách nào cứu vãn tất cả những điều này. Nhân sinh dường như đang đùa giỡn với ông một vố. Mà trò đùa này lại không phải là thứ mà ai cũng muốn nhìn thấy.
Lần trước, nhân sinh đùa giỡn với ông, chẳng qua là khi ông bước chân vào quan trường, bắt đầu sự nghiệp làm quan, tưởng chừng như sẽ thuận buồm xuôi gió, thì đến năm Thuận Trị thứ tư lại bị vạ lây vì sự việc, cuối cùng may mắn nhận được xử lý giáng chức khoan hồng. Khi trông thấy sắp sửa thăng tiến, thì đến năm Thuận Trị thứ mười một lại vì liên lụy đến án Trần Danh Hạ mà bị giáng chức xử phạt. Năm Thuận Trị thứ mười sáu (1659), vì thấy quan trường vô thường, ông lấy lý do phụng dưỡng mẹ già, từ quan về quê.
Cũng chính vì thế, Ngụy Tượng Xu mới không muốn dấn thân vào quan trường lần nữa, mới cam tâm ẩn cư nơi thôn dã. Thế nhưng… hiện tại, ngay cả điểm này cũng đã trở thành xa xỉ.
Thôi vậy, thôi vậy! Có lẽ, đây chính là mệnh chăng! Mệnh có khi, cuối cùng vẫn là có! Mệnh không có, cuối cùng vẫn là không!
Thở dài một tiếng, Ngụy Tượng Xu nhìn bát thạch tín lớn đặt trên bàn, đây là thứ ông bảo gia bộc đi mua, nói là dùng để bẫy chuột, nhưng thực ra là để cho chính mình uống mới đúng… Ông run rẩy nâng bát lên.
Bát thuốc độc này uống xuống, tính mạng coi như không còn. Người chết là hết, như vậy, triều đình dù có truy cứu, cũng không tìm được người sống. Chắc hẳn sẽ tha cho nhà họ Ngụy một con đường sống chứ nhỉ!
Người chết… liệu có được tha không? Đương nhiên, Ngụy Tượng Xu nghĩ đến Hầu Phương Vực, nghĩ đến cả gia tộc họ Hầu bị lưu đày ở Đài Loan, Nam Dương khắp nơi. Có lẽ vì tội lỗi của Hầu Phương Vực quá nặng, nên mới phải bị truy cứu ngay cả sau khi đã chết.
Giống như ông… bất quá chỉ là một nhân vật nhỏ bé mà thôi. Triều đình chắc sẽ không làm đến mức đó chứ! Nhưng nếu lỡ như truy cứu thì sao? Nếu lại gán thêm cho ông cái tội danh "lấy cái chết để trốn tội, chết vẫn không hối cải" thì sao?
Trong phút chốc, Ngụy Tượng Xu bưng bát thuốc độc không khỏi có chút do dự. Ông không biết mình nên làm thế nào. Nên lựa chọn ra sao? Là sống? Hay là chết?
Sống, phải chịu đựng quá nhiều sự sỉ nhục. Mà chết, liệu có thể thoát khỏi tất cả những điều này không? Không thoát khỏi được, tên của nhà họ Ngụy sẽ bị khắc lên "Hán gian bia" bên ngoài thành Uất Châu, khắc đá ghi lại, cảnh tỉnh thế nhân. Mà trên dưới Uất Châu đều sẽ lấy nhà họ Ngụy làm nỗi nhục, nhục vì là Hán gian, thậm chí ngay cả mộ tổ cũng sẽ bị bách tính thừa đêm san phẳng.
Nhà họ Ngụy cuối cùng sẽ để lại cái gì? Chỉ là một nỗi nhục làm Hán gian! Mà trong nhà họ Ngụy, ai là Hán gian? Chính là ông Ngụy Tượng Xu, chính là Ngụy Tượng Xu này đây! Nghĩ đến đây, Ngụy Tượng Xu nhìn bát thuốc độc, là uống, hay là…
"Lão gia…" Đột nhiên, tiếng thư đồng ngoài cửa khiến Ngụy Tượng Xu giật mình, đến nỗi trong lúc hoảng loạn, tay ông suýt chút nữa làm đổ bát thuốc độc ra ngoài.
Chết là không được! Ông vội vàng đặt bát lên bàn, cuối cùng lại nhìn thoáng qua bát thuốc độc, sau đó trấn tĩnh tâm thần, lại hít một hơi thật sâu, mới hỏi: "Chuyện gì?"
"Có một vị tiên sinh họ Lã cầu kiến, nghe giọng điệu là người Giang Nam."
Họ Lã? Người Giang Nam? Trong lòng Ngụy Tượng Xu không khỏi cảm thấy ngạc nhiên, trong số những người Giang Nam mà ông quen biết, không có ai họ Lã cả. Lúc này, bèn nghe ngoài cửa nói tiếp: "Ông ta nói có một vật muốn nhờ tiểu nhân chuyển giao cho lão gia, lão gia nhất định sẽ gặp ông ta…"
Thật là cố tình làm ra vẻ huyền bí! Ngụy Tượng Xu lắc đầu, trong lòng thở dài một tiếng, đang định bảo thư đồng đuổi người kia đi, thì chợt nghĩ lại, dù sao ở trong nước cũng chẳng ở được bao lâu nữa, gặp một lần thì có sao đâu? "Là vật gì?"
