Cơ hội! Đôi khi, người ta không rõ bản thân sẽ đối mặt với loại cơ hội nào. Đối với Diệp Thích Chi và Lý Tòng Nghi mà nói, họ chỉ là những học sinh mới thi đỗ vào Đại Lương thư viện hai năm trước. Vốn dĩ lộ trình nhân sinh của họ nên là tốt nghiệp thư viện, sau đó cố gắng vượt qua văn quan khảo thí.
Tuy nói bây giờ Đại Minh đã bãi bỏ khoa cử, nhưng mọi người đều biết, tốt nghiệp thư viện tương đương với việc trở thành "Cử nhân", tức là đã có tư cách làm quan. Người tốt nghiệp có thể thông qua văn quan khảo thí để tiến vào quan trường. Ngoài việc không có các danh hiệu như Trạng nguyên, Bảng nhãn, không thể cưỡi ngựa diễu phố ra thì cũng chẳng khác gì kết quả của khoa cử.
Thông qua khảo thí, tiến vào quan trường. Từ xưa đến nay vẫn luôn là như vậy.
Đây là sơ tâm của Diệp Thích Chi, Lý Tòng Nghi cùng nhiều đồng môn khi mới thi đỗ vào thư viện. Tất nhiên, không ít người trong số họ sau khi vào thư viện lại chìm đắm vào thực học, từ đó thay đổi sơ tâm. Thế nhưng, dù là Diệp Thích Chi hay Lý Tòng Nghi, cả hai người họ đều không đổi sơ tâm, chuyên tâm vào con đường làm quan.
Chỉ là, họ không hề hay biết rằng, ngay khoảnh khắc bước vào công thất của Sơn trưởng, vận mệnh của họ đã thay đổi. Khi bước vào công thất, họ nhìn thấy Tuần phủ Lữ phủ đài, mà bên cạnh Lữ phủ đài còn đứng một thanh niên lớn hơn họ vài tuổi.
Anh ta là... người đã gặp tối hôm qua sao? Anh ta là ai?
Dù hiếu kỳ, họ vẫn hành lễ trước.
"Học sinh bái kiến Phủ đài."
"Miễn lễ."
Khi nhận lễ, Lữ Lưu Lương vẫn liếc nhìn Bệ hạ một cái, tuy nói Bệ hạ mặc tiện phục, nhưng dù sao ông cũng là thần tử. Trước đó Bệ hạ đã dặn dò, cuộc đàm đạo thâu đêm suốt sáng cùng Bệ hạ ngày hôm qua quả thực khiến ông được lợi rất nhiều, cho nên khi Bệ hạ nói muốn gặp hai học sinh này, ông tất nhiên sẽ không từ chối.
"Vị này là khách từ kinh thành tới. Hôm nay bản quan mời hai vị tới đây, chính là theo lời thỉnh cầu của vị công tử này, muốn trò chuyện cùng hai vị một chút."
Theo lời thỉnh cầu của công tử?
Diệp Thích Chi và Lý Tòng Nghi đều hiếu kỳ nhìn vị công tử kia, đối với thân phận của người đó lại càng thêm tò mò. Ngay khi hai người còn đang hiếu kỳ, chợt nghe Lữ Lưu Lương hỏi.
"Bản quan nghe nói, hôm qua hai vị đều có cao luận, nói rằng vùng đất mới thu phục như Bình Nam, Chiêm Thành không nên thi hành chế độ châu huyện, có phải vậy không?"
Lời vặn hỏi của Phủ đài khiến Diệp Thích Chi và Lý Tòng Nghi không khỏi thắt tim lại. Bàn luận loạn về triều chính... ừm, hình như triều Đại Minh vẫn chưa có ai vì nghị luận triều chính mà bị xử phạt, pháp không cấm tức là hợp pháp.
"Việc này, học sinh..."
Trong lúc do dự, đối diện với ánh mắt của Tuần phủ, liếc nhìn vị thanh niên đang cười mà không nói, biết rằng không thể trốn tránh được nữa, Diệp Thích Chi liền nói.
"Việc này đúng là học sinh từng nói."
"Ồ?"
Nhướn mày, đánh giá Diệp Thích Chi đang vận nho bào, Lữ Lưu Lương liền nói.
"Vậy hãy nói cho bản quan nghe nguyên do xem?"
"Bẩm Phủ đài, học sinh cho rằng như vùng đất mới thu phục là Bình Nam, Chiêm Thành mà thi hành chế độ châu huyện, chẳng những sẽ phản tác dụng, không thể khiến nơi đó quy phục thành hành tỉnh châu huyện của Đại Minh ta, mà thậm chí còn khiến tâm huyết kinh doanh của triều đình ta hủy hoại trong chốc lát."
Lữ Lưu Lương không hề ngắt lời cậu ta, mà ra hiệu cho cậu nói tiếp. Về phần Chu Minh Trung thì chỉ bưng chén trà, ngồi ở đó, nhìn hai người trẻ tuổi này. Đôi khi, sự đàm luận của người trẻ luôn có thể mở rộng tầm nhìn của người ta.
"Năm Vĩnh Lạc thứ năm, Lê thị ở An Nam cướp quyền, Thành Tổ liền dấy binh nam chinh thảo phạt, tiêu diệt chúng. Triều đình tìm khắp con cháu họ Trần muốn lập làm quốc vương, nhưng quan lại kỳ lão An Nam nói rằng đã bị Hồ Quý Ly "diệt sạch, không còn người thừa kế nhà Trần", đồng thời kiến nghị với triều đình Minh "An Nam vốn là Giao Châu, nguyện khôi phục quận huyện cũ, cùng dân đổi mới". Năm Vĩnh Lạc thứ sáu, Thành Tổ ban "Bình An Nam chiếu", đáp ứng yêu cầu của quan lại kỳ lão An Nam, đổi tên nơi đó thành "Giao Chỉ", tiến hành cai trị trực tiếp, thiết lập Thừa tuyên Bố chính sứ ti, Đô chỉ huy sứ ti, Đề hình Án sát sứ ti gọi là "Tam ty", xây dựng phủ, châu, huyện không khác gì hành tỉnh nội địa. Có thể nói, Đại Minh ta thu phục An Nam là thuận theo dân ý, theo lý mà nói, đã được lòng dân, thì Giao Chỉ nên vĩnh viễn thuộc về Đại Minh. Nhưng tại sao chỉ vỏn vẹn hai mươi năm sau lại vô công mà lui, đối mặt với sự kháng cự của quân dân Giao Chỉ, triều đình đành phải rút khỏi An Nam?"
"Việc mất Giao Chỉ đã có định luận từ sớm. Khi Nghiêm Tùng Giản bàn về chuyện mất An Nam từng nói, Đại Minh ta mất An Nam, thứ nhất là không để Trương Phụ trấn thủ An Nam. Năm xưa Thành Tổ lấy Trương Phụ làm soái, ông ta liên tiếp bốn lần bình định Giao Chỉ, thiết lập quận ấp. Cho nên người Giao Chỉ sợ Trương Phụ nhất. Vì vậy, sau này Trương Phụ bị điều về trung khu, Lê Lợi lại dấy binh tạo phản. Thời Tuyên Đức, Liễu Thăng lại bại trận ở Giao Chỉ, Tuyên Tông triệu tập đại thần đình nghị, dự định từ bỏ Giao Chỉ, Trương Phụ dốc sức tranh luận cũng không thể thay đổi. Thứ hai là quan lại trú thủ An Nam tham lam tàn bạo, khiến An Nam động đãng bất an; thứ ba là bề tôi thời đó chỉ biết tính toán chi li nhỏ nhặt, mà không nhìn thấy lợi ích lâu dài của việc giữ An Nam. Tất nhiên, Tuyên Tông từ nhỏ đã chịu ảnh hưởng sâu sắc của lý học, tin rằng "tại đức bất tại hiểm", luôn ghi nhớ tổ huấn của Cao Hoàng đế về việc không xâm lược các nước, vốn đã có ý định từ bỏ Giao Chỉ, đúng lúc quân Minh vừa thất bại, đương nhiên cũng thuận nước đẩy thuyền."
Lữ Lưu Lương trả lời không chút do dự. Sau cuộc đàm đạo thâu đêm với Bệ hạ ngày hôm qua, vốn dĩ thức trắng đêm, ông muốn đến thư viện lật xem sử sách để tìm kiếm tư liệu về An Nam, nhưng vì thời gian đã muộn, không muốn làm phiền ai, nên giờ ông chỉ trả lời dựa vào chút ký ức khi đọc sách trước đây mà thôi.
"Phủ đài nói rất đúng, chỉ là, theo góc nhìn của học sinh, ý thứ nhất và thứ ba đều chỉ là lời nói miễn cưỡng. Người An Nam sợ Trương Phụ là thật, nhưng chẳng lẽ triều đình phải để Trương Phụ vĩnh viễn trấn thủ An Nam hay sao? Cái gọi là "Trương đi thì Lê phản", chẳng qua chỉ là lời nói suông mà thôi, ngay cả khi Trương Phụ còn ở Giao Chỉ, thỉnh thoảng vẫn có thổ quan khởi sự. Còn về ý thứ ba, cho dù Tuyên Tông có ghi nhớ tổ huấn của Cao Hoàng đế về việc không xâm lược các nước, nếu không phải quân quan ở Giao Chỉ liên tục bại trận, triều đình sao có thể thuận nước đẩy thuyền?"
Thấy Diệp Thích Chi không hề khách khí xé toạc hai tấm màn che giấu sự hổ thẹn của việc Đại Minh rút khỏi Giao Chỉ, Chu Minh Trung gật đầu tán thưởng.
"Quả thật là vậy! Trương Phụ không thể trấn thủ An Nam mãi mãi, hơn nữa, nếu không phải liên tục bại trận, dù cho Tuyên Tông có ý rút quân, cũng không dám dễ dàng từ bỏ vùng đất mới khai khẩn của tổ tông."
"Công tử nói rất đúng, Giao Chỉ tuy là hóa ngoại, nhưng cũng là vùng đất mới khai cương của tổ tông, ai dám dễ dàng nói từ bỏ? Nếu như vậy, thì thật là bất hiếu..."
Không đợi Diệp Thích Chi nói hết câu, Lữ Lưu Lương đã nghiêm giọng quát.
"Lớn mật! Ngươi là kẻ nào, dám lấy thân phận bề dưới nói chuyện với bề trên..."
"Lữ Phủ đài nói nặng lời rồi. Lấy nay bàn xưa, lấy dưới nói trên, chẳng qua là bàn về sự việc, chứ không phải bàn về con người, không sao cả."
Chu Minh Trung mỉm cười ra hiệu cho Diệp Thích Chi nói tiếp. Bị Lữ Lưu Lương quát mắng như vậy, lại thấy vị công tử này nhẹ nhàng bâng quơ vài câu đã khiến Tuần phủ không nói lời nào, đối với thân phận của người đó nghiễm nhiên càng thêm hiếu kỳ. Mà Lý Tòng Nghi đứng một bên, khi chú ý tới sự cung kính của Tuần phủ, lại liên tưởng tới tuổi tác của vị "công tử" này, trong lòng lập tức thắt lại, lẽ nào là... là vị đó.
Tuy nhiên, Diệp Thích Chi không hề chú ý tới những chi tiết này, bị Tuần phủ quở trách một trận, ý thức được mình lỡ lời, cậu ta vội vàng quay lại chủ đề chính.
"Khi Thành Tổ mới thiết lập Giao Chỉ, lấy Hoàng Phúc làm Giao Chỉ Bố chính sứ ti, ông từng dâng tấu lên triều đình: "Thuế khóa Giao Chỉ nặng nhẹ không đều, xin chước định, vụ phải lấy nhẹ giảm bớt..."... đãi dân khoan dung như vậy mới có được sự an ổn lúc mới quy phụ Giao Chỉ. Đến năm Vĩnh Lạc thứ chín, Giao Chỉ Tả tham chính Lưu Bản tấu với triều đình: "Giao Chỉ ở nơi hẻo lánh góc biển, dân mới quy phụ, chưa biết lễ giáo triều đình, mong khoan dung vỗ về. Nếu nghiêm ngặt đột ngột, pháp độ thêm vào lao dịch phiền phức, chưa có ai không kích động làm phản... Nếu đem tất cả những việc không cấp bách tạm dừng lại, ban ân chỉ, vỗ về lòng dân, mong sao man dân dập tắt ý niệm làm giặc." Những lời này tương đương với việc nói quan lại Đại Minh ta ở Giao Chỉ bắt bớ tội nhân đột ngột, lao dịch không dứt, cầu lợi trước mắt, bóc lột bách tính, là nguyên nhân căn bản khiến bách tính Giao Chỉ phản kháng. Đặc biệt là sau khi Hoàng Phúc trở về phương Bắc, người Giao Chỉ bị bóc lột gấp bội không còn nơi kêu oan, tình thế quan bức dân phản đã hoàn thành, thế là phản loạn nổi lên khắp nơi, lửa chiến tranh cháy khắp chốn, như vậy Giao Chỉ tự nhiên không giữ được."
"Tại sao lại cứ riêng Giao Chỉ như vậy, mà những quan lại ở nội địa lại không dám như thế?" Vừa gật đầu tán thành, Lữ Lưu Lương hiếu kỳ hỏi.
"Phủ đài, An Nam từ thời Tần Hán cho đến tận thời Đường, đều là cương thổ Trung Quốc. Thành Tổ khôi phục lại, cải thành tỉnh Giao Chỉ, mới khiến vùng đất cũ trở về với Trung Quốc. Thế nhưng, điều đó vẫn không thay đổi được sự thật Giao Chỉ là vùng đất mới thu phục. Do tỉnh Giao Chỉ nằm ở nơi xa xôi hẻo lánh, quan lại nội địa coi Giao Chỉ là chốn hiểm nguy, quan chức địa phương của nó đa số đến từ ba tỉnh lân cận là Quảng Tây, Quảng Đông, Vân Nam, hơn nữa chỉ là biết đôi chút chữ nghĩa, họ mạo hiểm dấn thân vào chốn hoang man, mục đích chẳng qua chỉ là phát tài. Hơn nữa vì Giao Chỉ mới quy phụ, ngay cả khi sự bóc lột của họ khiến dân phản, cũng có thể nói rằng "thổ dân nhớ chủ cũ làm loạn" để che đậy sự bóc lột của mình. Nếu có kẻ kiệt hiệt xúi giục, tự nhiên sẽ là phản loạn nổi lên khắp nơi."
"Theo như cậu nói, đều là ác lại làm hỏng việc ở Giao Chỉ ta sao? Nếu cứ một mực đãi dân khoan dung, thì làm sao khiến thổ dân sợ phép nước? Khiến họ cam tâm làm thuận dân, chịu sự giáo hóa của Trung Quốc ta." Lữ Lưu Lương cười lạnh.
"Cho nên, mới cần ân uy song hành, người thuận theo thì chịu sự giáo hóa của Trung Quốc ta, kẻ nghịch thì giết. Nhưng nếu quan bức dân phản, tự nhiên là hai mươi năm kinh doanh, trôi theo dòng nước."
"Vậy thì, theo như cậu nói, thi hành châu huyện ở Chiêm Thành, Bình Nam, chẳng qua chỉ là hạ sách, tuyệt đối không có đạo lý nào để thi hành?"
Khi hỏi câu này, Lữ Lưu Lương cố ý liếc nhìn Bệ hạ một cái. Hai nơi này, chính là cương vực mà Bệ hạ đã đánh hạ cho Đại Minh.
"Không phải là tuyệt đối không có, mà là không thỏa đáng!" Diệp Thích Chi trả lời thẳng thắn.
"Năm xưa quan lại coi Giao Chỉ là chốn hiểm nguy, ngày nay học sinh cũng nghe nói quan lại trong triều đều coi Chiêm Thành, Bình Nam là chốn hiểm nguy, coi việc nhậm chức tại hai nơi này không khác gì bị lưu đày. Mà Lại bộ khi chọn người, thường lấy quan lại không xứng chức đi tới hai nơi này như một hình phạt. Như vậy, lâu dần, khi hai nơi toàn là lại lại tồi tệ, chính là ngày mà hai nơi phản loạn nổi lên khắp nơi."
"Cho nên..." Lữ Lưu Lương nhìn Diệp Thích Chi, sau đó trầm giọng nói.
"Cậu mới dùng phân phong làm phương pháp giải quyết?"
Khi nhắc tới phân phong, trong lòng Lữ Lưu Lương vẫn chấn động mạnh. Dù sao, ông cũng là người ủng hộ phân phong, hơn nữa còn là người ủng hộ tông thất lĩnh binh phân phong. Về điểm này, rất nhiều quan lại trong triều có lập trường giống với ông. Dù sao, bài học về việc Thanh lỗ nhập khấu đã khiến họ không thể không lấy đó làm gương. Chỉ là từ trước tới nay, họ đều không thể thuyết phục được Bệ hạ, nhưng bây giờ, Bệ hạ hình như đã có chút dao động.
"Phong kiến Tây Nam, có gì không ổn?"
Đón ánh mắt của Lữ Lưu Lương, Diệp Thích Chi trả lời.
"Thà rằng để công lao hàng chục năm của triều đình hủy hoại trong tay tham quan ô lại, còn hơn là liệt thổ tông thất làm chư hầu, để họ mở mang bờ cõi, thủ biên cho Đại Minh!"
