Một

Dưới tín điều "tải đạo" và lễ giáo cấm dục, ngay cả những tác phẩm miêu tả tình yêu nam nữ trong văn học Trung Quốc cũng bị coi là vô đạo đức, huống chi là các tác phẩm miêu tả tính dục; những cuốn sách này nằm trong danh mục cấm đoán cũng không có gì lạ. Thế nhưng bất chấp lệnh cấm nghiêm ngặt, những tác phẩm miêu tả tính dục vẫn cứ sinh sôi nảy nở, "hình thành nên một cảnh quan đồ sộ". Và không những về mặt số lượng cực kỳ nhiều, mà ngay cả về chất lượng, cũng đủ để được coi là những tác phẩm đứng đầu trong văn học tính dục của các dân tộc trên thế giới. Mong độc giả đừng hiểu lầm ý nghĩa câu này. Tôi không nói rằng các tác phẩm miêu tả tính dục trong văn học Trung Quốc có thể coi là văn học tính dục hay nhất thế giới, tôi muốn nói rằng việc miêu tả tính dục một cách trần trụi và chuyên sâu vào trạng thái giao hợp như những gì Trung Quốc sở hữu, có thể nói là độc nhất vô nhị xưa nay trên thế giới. Tôi thực sự học thức nông cạn, chưa từng đọc nhiều tiểu thuyết phương Tây, đặc biệt là những tiểu thuyết chuyên viết về tính dục thì thấy rất ít, nhưng những tiểu thuyết phương Tây miêu tả tính dục một cách trần trụi được thế giới ca tụng, như cuốn "Bel-Ami" (Người đẹp trai) của Maupassant, trong đó tuy có những đoạn cực kỳ chướng mắt (điều này đã khiến người dịch không muốn dịch theo), nhưng so với miêu tả tính dục trong tiểu thuyết Trung Quốc thì vẫn không tránh khỏi cảnh "tiểu vu kiến đại vu" (múa rìu qua mắt thợ). Trong cuốn "Một cuộc đời" của Maupassant cũng có vài đoạn miêu tả tính dục không mấy nhã nhặn, nhưng vẫn nằm trong khuôn khổ tình lý, không giống như miêu tả tính dục của Trung Quốc vượt ra ngoài tình lý. Tiểu thuyết của Zola từng nói bọn lãng tử dâm phụ thích xem "sách vàng", ý nói là dâm thư; thế nhưng bạn bè nói với tôi rằng, những cuốn dâm thư cấp thấp được phát hành bí mật ở Pháp cũng không có kiểu chuyên miêu tả trạng thái giao hợp như dâm thư Trung Quốc. Maupassant có nhiều truyện ngắn, dâm loạn cực độ, nhưng đối với việc giao hợp thì vẫn viết một cách hư ảo, không giống lối viết thực tế như tiểu thuyết Trung Quốc. Vì vậy, xét về việc viết thực về giao hợp, thậm chí vẽ nên cả âm thanh lẫn hình ảnh, muôn hình vạn trạng như những gì tiểu thuyết Trung Quốc sở hữu, kẻ nông cạn như tôi thực sự chưa từng thấy trong văn học của các dân tộc khác; đây chính là một sự việc kỳ lạ đầu tiên mà chúng ta cảm thấy khi nói đến văn học tính dục Trung Quốc.

Tại sao miêu tả tính dục của Trung Quốc lại bước vào "ma đạo" này, tự nhiên là điều chúng ta nên nghiên cứu, đây cũng là một điểm chính mà bài này muốn luận bàn, nhưng bây giờ chúng ta hãy tạm gác lại điểm này, trước tiên hãy nói về diện mạo khái quát của văn học tính dục Trung Quốc.

Xét theo thông lệ, văn học miêu tả tính dục phần lớn là nghiên cứu về tính dục biến thái. Nhưng văn học tính dục của Trung Quốc lại là ngoại lệ. Trung Quốc có nhiều câu chuyện viết về tình yêu giữa tài tử giai nhân bình thường, trong đó thường chèn vào một đoạn miêu tả thực về giao hợp; những tiểu thuyết còn lại lấy tính dục biến thái làm chủ đề miêu tả thì càng không có chỗ nào là không miêu tả thực về giao hợp. Cho nên nếu hỏi diện mạo khái quát của tác phẩm tính dục Trung Quốc là gì? Có hai câu có thể bao quát hết: một là cuồng dâm, hai là phương pháp giao hợp—cái gọi là "phòng thuật". Tất cả những cảnh giao hợp được viết thực trong tiểu thuyết Trung Quốc hầu như không ngoài phương pháp giao hợp. Những miêu tả về phương pháp giao hợp này không có chút giá trị nào về mặt văn học, bản thân chúng vốn không phải là văn học. Tuy nhiên, trong nghiên cứu bệnh lý học về tính dục biến thái thì cũng có chút công dụng. Còn những miêu tả tính dục có thể gọi là văn học, thì ngoài "Phi Yến ngoại truyện" (được ngụy xưng là do Linh Huyền viết) và đoạn "Thù giản" trong "Tây Sương" ra, e rằng không còn gì khác nữa. Cho nên nói một cách chân thực, chúng ta không có văn học tính dục để làm tư liệu nghiên cứu, chúng ta chỉ có thể nghiên cứu những miêu tả tính dục trong văn học Trung Quốc—chỉ là một loại miêu tả, về cơ bản không thể tính là văn học.

Hai

Những cuốn tiểu thuyết tính dục—dâm thư—được truyền lại hiện nay phần lớn là tác phẩm sau thời nhà Minh; cho nên miêu tả tính dục của Trung Quốc bắt đầu thịnh hành từ thời Minh là điều không nghi ngờ gì. Nhưng tôi rất nghi ngờ rằng đã có nhiều văn học miêu tả tính dục xuất hiện từ cuối thời Tây Hán, chẳng qua là phần lớn không truyền lại cho đời sau mà thôi. Các vị vương của Tây Hán phần lớn đều dâm loạn, thông dâm với thê thiếp của cha, thông dâm với chị em gái, cướp thê thiếp của em trai, những việc đại loại như vậy sử sách chép không dứt. Tư Xuyên vương Trung Cổ thậm chí còn bắt nô tỳ được sủng ái và Bát tử (hiệu của thiếp) cùng các cung nữ thị tỳ thông dâm, Trung Cổ có khi tham gia nằm chung chiếu; hoặc ban ngày bắt họ nằm khỏa thân, giao phối như chó ngựa, Trung Cổ đích thân quan sát; khi sinh con, liền nói: "Loạn không thể biết được", bắt bỏ đứa trẻ đi. (Tiền Hán thư, chương 38). Điều này quả thực là chứng cuồng dâm rất nặng. Mà sự dâm loạn trong cung cấm thời Hán Thành Đế cũng không thể không nói đến. Trong môi trường loại này, sự ra đời của các tác phẩm miêu tả tính dục là hoàn toàn có khả năng. Những tác phẩm truyền lại ngày nay bao gồm "Phi Yến ngoại truyện" (đề cũ là do Linh Huyền đời Hán soạn), "Triệu Hậu di sự" (đề cũ là do Tần Thuần đời Tống viết, nói rằng có được từ Lý sinh cùng làng, nội dung đại đồng tiểu dị với "Phi Yến ngoại truyện"), "Phi Yến di sự" (khuyết danh, tổng cộng năm mẩu chuyện nhỏ), và đặc biệt "Phi Yến ngoại truyện" là nổi tiếng nhất, hơn nữa văn từ cũng khá hơn. Tác phẩm này thuật lại xuất thân của chị em Triệu Phi Yến, lý do được sủng ái, kết thúc bằng việc Thành Đế phóng túng dục vọng đến nỗi mất mạng. Cuối bài có tự thuật của Linh Huyền, nói tự là Tử Vu, người Lộ Thủy, từ một tiểu lại dần dần đến chức Thừa tướng Hoài Nam; thiếp của ông là Phàn Thông Đức là con của Phàn Nị, đệ tử của Phàn Nị, có thể kể lại câu chuyện về chị em Phi Yến, thế nên soạn "Triệu Hậu biệt truyện". Cuối tựa còn nói rằng khi Huyền làm Hà Đông Đô úy, từng làm nhục chú của Ban Bưu, nên Bưu viết tiếp Sử ký không thu nhận. (Lưu ý: Bản lưu hành hiện nay không có bài tựa này, đây là căn cứ theo những gì trích dẫn trong Tứ khố đề yếu). Hai đoạn văn không khớp nhau, hơn nữa cũng không giống giọng điệu tự thuật. Cho nên rất nhiều người nghi ngờ rằng tựa đã giả tạo, văn cũng là ngụy tác. Nhưng những bậc thông tuệ cổ xưa như Triều Công Vũ vẫn tin; Trần Chấn Tôn tuy có thuyết nói là sách giả, nhưng lại nói chuyện Thông Đức búi tóc (xem trong tự thuật) là chuyện văn nhân thường dùng, và câu nói về "họa thủy diệt hỏa" (xem trong văn bản), Tư Mã Công đã chép trong Thông giám, thì lại là sự che đậy. Nói một cách công tâm, chúng ta tự nhiên không thể nói Linh Huyền nhất định có người này và nhất định viết văn này, nhưng những người làm giả đời sau không lấy người khác làm đề tài, mà lại cố tình chọn Hán Thành Đế, vị vua không được coi là quá hoang dâm trong chính sử làm đề tài (Lưu ý: Hán thư, Thành Đế kỷ chỉ có một câu nhẹ nhàng nói về việc đắm chìm trong tửu sắc, Ngoại thích truyện cũng chỉ ghi việc chị em Triệu Hậu ghen tuông giết hại con cái trong hậu cung mà thôi), thì rất đáng nghi ngờ; nếu lúc đó hoàn toàn không có truyền thuyết nào về sự dâm dật của chị em Phi Yến, thì kẻ làm giả tại sao lại không có gì lại tạo ra, lôi kéo một Thành Đế vào với chị em Phi Yến làm gì? Do đó, chúng ta có thể giả định rằng vào cuối thời Tây Hán có lẽ có không ít văn chương miêu tả tính dục đều lấy chị em Phi Yến làm đề tài, (Lưu ý: Tây Kinh tạp ký ghi chép về việc của Phi Yến tất cả ba mẩu, đều xuất hiện trong Ngoại truyện; Tây Kinh tạp ký đề cũ là do Cát Hồng soạn, có lời bạt của Hồng nói rằng có được 100 quyển Hán thư của Lưu Hâm, lấy đối chiếu với bản của Ban Bưu soạn, có những điểm nhỏ giống và khác nhau, những phần mà Ban Cố không lấy, có khoảng hai vạn chữ, chép ra thành Tây Kinh tạp ký, vân vân. Nhưng Tùy thư, Kinh tịch chí ghi sách này hai quyển, không ghi tên người soạn; chú của Nhan Sư Cổ trong Hán thư, Khuông Hành truyện nói rằng bản Tây Kinh tạp ký hiện nay xuất phát từ thôn dã; cũng không nói tác giả là người nào. Phần Dậu Dương tạp trở, Quảng động thực vật và Lịch đại danh họa ký của Trương Ngạn Viễn mới nói là do Cát Hồng soạn, phần Tạp trở ngữ tư lại chép lời của Dữu Tín, nói là do Ngô Quân soạn. Nhìn chung mà nói, sách này truyền từ đời Tấn, xuất phát từ thôn dã, có lẽ là những mảnh vụn của truyền thuyết, nói là do Cát Hồng soạn, hoặc Ngô Quân soạn, đều là giả thác. Nhưng căn cứ vào đây có thể thấy giữa đời Hán và Tấn vốn có rất nhiều loại câu chuyện lưu truyền như thế này. Việc của chị em Phi Yến chỉ là một trong những đề tài của nó.) Sau này có người biên tập lại thành "Phi Yến ngoại truyện" rồi thêm vào cái tên Linh Huyền để giả thác là người soạn. Cho nên bài văn "Phi Yến ngoại truyện" tuy không có giá trị gì trong lịch sử nhà Hán, nhưng giá trị trong lịch sử văn học lại không tiện xóa bỏ quá mức. Lại căn cứ theo lời của Triều Công Vũ, và chuyện Thông Đức búi tóc mà văn nhân thường dùng, nhìn vào hai điều này cũng có thể tưởng tượng được rằng bài văn này đã lưu truyền từ lâu, sợ rằng là do người trước thời Đường viết. Nếu hỏi rằng cuối thời Tây Hán đã có không ít tác phẩm miêu tả tính dục, tại sao ngày nay chỉ truyền lại câu chuyện Phi Yến, thì lời giải đáp cũng rất dễ dàng. Thứ nhất, vì miêu tả tính dục vốn là sách cấm, sau khi kỹ thuật in ấn đã được phát minh, việc lưu truyền đã vô cùng khó khăn, huống chi thời Hán vốn không có in ấn, chỉ dựa vào chép tay. Thứ hai, tiểu thuyết Trung Quốc trước thời Đường đều là thể loại Romance (truyện lãng mạn), phàm là trăm câu chuyện đều giả thác một hai nhân vật lịch sử làm chủ thể; lại vì đề tài vốn tập trung, nên sinh ra hai kết quả: (a) người đời sau gộp nhiều câu chuyện lại mà sửa đổi, và (b) những câu chuyện có thú vị nông cạn dần dần tiêu diệt. Cho nên chúng ta không tiện vì sự ít ỏi còn tồn tại ngày nay mà nghi ngờ rằng cổ thời—thời đó—chưa chắc đã nhiều.

Nhìn sâu hơn vào nội dung của "Phi Yến ngoại truyện", thì bài văn ngắn này trực tiếp có thể gọi là nguồn gốc của tiểu thuyết tính dục đời sau, nói cách khác, ý cảnh của tiểu thuyết tính dục trường thiên đời sau phần lớn đều thoát thai từ "Phi Yến ngoại truyện". "Ngoại truyện" nói khi Phi Yến ở nhà đã tư thông với kẻ bắn chim ở Vũ Lâm, sau khi vào cung được triệu hạnh, em gái Phàn Nị của cô biết chuyện Phi Yến và kẻ bắn chim, nên cảm thấy lạnh sống lưng—sợ Thành Đế nhìn thấu Phi Yến đã là đàn bà. Đến sau khi được hạnh, tinh đỏ chảy tràn thấm chiếu, Nị nói riêng với Phi Yến rằng: "Kẻ bắn chim không gần gũi đàn bà sao?" Phi Yến nói: "Ta nhìn vào trong ba ngày, cơ bắp đã đầy đặn; thể xác của Đế hồng hào cường tráng, làm ta bị thương rất nặng." Đây là khởi nguồn cho việc tiểu thuyết tính dục đời sau khoe khoang "thái bổ thuật". "Ngoại truyện" lại nói "Đế từng đi săn sớm, chạm tuyết mà mắc bệnh, âm vật lỏng lẻo yếu ớt không thể cương cứng; mỗi khi cầm chân của Chiêu Nghi (em gái Phi Yến là Hợp Đức), không chịu nổi dục vọng tột cùng, liền bạo khởi. Chiêu Nghi thường xoay người, Đế không thể cầm chân nàng lâu. Phàn Nị nói với Chiêu Nghi rằng: 'Thượng dùng đại đan của phương sĩ, cầu sự cường đại, không thể được; được một cái cầm chân quý nhân, thông suốt chuyển động, đây là phúc lớn của quý nhân trời ban, sao lại xoay người để Đế lại gần?' Chiêu Nghi nói: 'May mà xoay người không lại gần, còn có thể giữ được dục vọng của Đế; cũng như chị dạy Đế cầm, thì sẽ chán mà đi, sao có thể động đậy lần nữa?'... Đế bệnh lỏng lẻo yếu ớt, đại y dùng vạn phương không thể cứu, tìm thuốc lạ, từng có được xuân tuất giao, đưa cho Chiêu Nghi. Chiêu Nghi liền dâng cho Đế, một viên một lần hạnh. Một tối, Chiêu Nghi say, dâng bảy viên. Đế trong đêm tối ôm Chiêu Nghi, ở trong màn Cửu Thành, cười khanh khách không dứt, đến sáng, Đế dậy mặc y phục, tinh khí chảy tràn không dứt. Một lát sau, ngất xỉu. Lau y phục nhìn Đế, tinh dịch còn sót lại chảy ra xối xả, làm bẩn bên trong chăn. Một lát sau Đế băng hà." Đây lại là khởi nguồn cho các loại xuân dược, dâm khí và cái chết vì thoát dương trong tiểu thuyết tính dục đời sau. Mà đoạn Kim Bình Mai viết về Tây Môn Khánh uống thuốc quá liều, chết vì thoát dương, dường như là chú thích cho việc Thành Đế bạo băng trong "Ngoại truyện". "Ngoại truyện" viết việc Thành Đế rình Chiêu Nghi tắm, đút lót thị tỳ ép không được nói ra; lại nói Hậu (Phi Yến) tắm nước ngũ uẩn thất hương, ngồi trên trầm thủy hương thông, rải hương bách uẩn giáng thần, Chiêu Nghi chỉ tắm nước đậu khấu, bôi phấn lộ hoa bách anh; nhưng Đế nói riêng với Phàn Nị rằng: "Hậu tuy có hương lạ, không bằng thể xác Chiêu Nghi tự thơm." "Triệu Hậu di sự" viết chuyện này càng thêm dâm diễm: "Chiêu Nghi đang tắm, Đế rình trộm, thị tỳ báo cho Chiêu Nghi, Chiêu Nghi vội chạy ra sau nến để tránh, Đế nhìn thoáng qua, tâm hồn càng thêm mê muội. Ngày khác Chiêu Nghi tắm, Đế ngầm ban thưởng thị tỳ, đặc biệt lệnh không được nói; Đế tự rình qua khe màn, nước lan tỏa sóng sánh, Chiêu Nghi ngồi trong đó, như ba thước suối lạnh ngâm ngọc sáng. Đế ý tứ bay bổng, như không có chủ ý... Hậu biết Chiêu Nghi vì tắm mà được sủng ái hơn, nên chuẩn bị nước tắm, mời Đế xem. Sau khi đi, Hậu vào tắm, đứng khỏa thân, lấy nước dội lên mình. Hậu càng thân cận, mà Đế càng không vui, không hạnh mà đi." Đoạn miêu tả đơn giản này, rõ ràng cũng đã cho người đời sau nhiều ám thị. Cuốn "Triệu Hậu di sự", theo bản "Thuyết Phu", đề là truyện của Tần Thuần đời Tống, có bài tựa nhỏ rằng: "Trong làng tôi có Lý sinh, gia đình học nho thuật nhưng rất nghèo. Tôi từng ghé nhà ông ấy, góc tường có cái giỏ rách giấu vài chục cuốn sách chép tay cổ, trong đó có chuyện vặt về họ Triệu, tuy giấy mực rụng rời, vẫn có thể xem được; tôi liền hỏi Lý sinh lấy nó về, bổ sung chỉnh lý thành chương, truyền cho những người thích những điều này." Những lời này tự nhiên không thể vội coi là thật, sợ rằng "Di sự" này chính là do Tần Thuần viết mà giả thác là thuộc về bản chép tay cũ của Lý sinh; nếu quả đúng như vậy, thì "Di sự" cũng nên là tác phẩm mô phỏng "Ngoại truyện", hoặc thậm chí là dựa trên một truyền thuyết khác về Phi Yến; và có thể chứng minh "Ngoại truyện" cổ xưa xứng đáng được gọi là thủy tổ của văn học tính dục.

Ba

Tùy thư nói Hoàng hậu Giả thị của Huệ Đế tên Nam Phong, hoang dâm phóng túng. Ở phía nam Lạc Dương có tiểu lại tên Đoan Lệ, dung mạo đẹp đẽ. Một ngày nọ chợt gặp bà lão, nói nhà có bệnh tật, thầy bói nói nên được thiếu niên phía nam thành để trấn yểm, muốn tạm làm phiền, chắc chắn có báo đáp nặng. Thế là theo đi, lên xe hạ màn, nhét vào trong giỏ, đi hơn mười dặm, qua sáu bảy lần ngưỡng cửa, mở giỏ ra, chợt thấy lầu khuyết nhà đẹp, hỏi đây là đâu, nói là trên trời; liền cho tắm bằng nước thơm, quần áo tốt thức ăn ngon. Sắp vào, thấy một phụ nữ, tuổi khoảng ba mươi lăm sáu, hình dáng thấp người da đen xanh, lông mày sau có nốt ruồi; giữ lại mấy đêm, lúc về tặng rất nhiều quần áo trang sức. Sau này tiểu lại khoe quần áo trang sức, chúng nghi là trộm cắp, tiểu lại thuật đầy đủ sự gặp gỡ của mình. Người nghe phần nhiều biết người phụ nữ đó chính là Giả Hậu. Lúc đó người khác vào phần nhiều đều chết, chỉ có tiểu lại này, vì Hậu yêu nó, được toàn mạng mà ra. Căn cứ đoạn ghi chép này, có thể thấy sự hoang dâm của Giả Hậu lại mở ra một diện mạo mới. Thế nhưng trong văn học tính dục đời sau lại không thấy câu chuyện miêu tả sự dâm diễm của Giả Hậu. Điểm này dường như đáng lạ. Lời giải thích đơn giản nhất là do gặp loạn lạc liên tiếp mà thất lạc, nhưng nguyên nhân căn bản tuyệt đối không nằm ở đây. Tôi cho rằng nguyên nhân căn bản là do văn nhân đời sau không thích lấy Giả Nam Phong da đen xấu có nốt ruồi làm nhân vật chính của tiểu thuyết tính dục hương diễm. Nữ chủ nhân trong "dâm thư" nhất định phải là mỹ nhân, gần như đã trở thành định lệ của văn học tính dục Trung Quốc. Giả Hậu xấu đen, nên không thể khơi dậy nhiều văn nhân đặc biệt tạo câu chuyện cho bà ta; nếu không, lập mật thất, săn lùng nam tử đẹp, để mặc sức hoan lạc dâm ô, chính là tư liệu tốt cho văn học tính dục, người miêu tả tính dục đời sau sao nỡ bỏ qua?

Ngược lại, vì hậu cung của Tùy Dạng Đế nhiều giai nhân, Võ Tắc Thiên, Dương Thái Chân là những mỹ nhân tuyệt thế, nên đời sau mới lưu truyền nhiều câu chuyện về họ. Xét theo lịch sử, sự dâm dật của Võ Tắc Thiên chưa chắc đã quá Lữ Trĩ, nhưng người đời sau không lấy Lữ Trĩ làm tư liệu miêu tả tính dục, mà chỉ chọn Võ Chiếu (cuốn "Khống Hạc giám ký" truyền lại do Viên Mai là do Mai ngụy tạo), đại khái cũng vì Lữ Trĩ không phải là một tuyệt sắc mỹ nhân chăng.

Còn về chuyện của Tùy Dạng, cũ có "Đại Nghiệp thập di ký", "Mê Lâu ký", "Hải Sơn ký", v.v. "Đại Nghiệp thập di ký" một tên là "Nam Bộ yên hoa lục", đề cũ là do Nhan Sư Cổ đời Đường soạn, cuối có lời bạt, nói rằng trong thời Huội Xương, nhà sư Chí Triệt có được nó ở gác chùa Ngõa Quan, bản gốc là "Nam Bộ yên hoa lục", vân vân. Diêu Khoan cho rằng "Yên hoa lục" chép trong "Đường Nghệ văn chí" ghi việc hạnh Quảng Lăng, bản này đã mất, nên người tục ngụy tạo ra cuốn sách này. ("Khê Khê tùng thoại"). "Mê Lâu ký" và "Hải Sơn ký" không ghi tên người soạn, người Minh vọng tưởng thêm thắt là do Hàn Ác soạn. Thế nhưng Lưu Phủ trong "Thanh Tỏa cao nghị" cùng chép hai bài văn này, có thể tin là do người Bắc Tống viết. "Hải Sơn ký" thuật việc của Dạng Đế ở Tây Uyển, những bài ca của Dạng Đế được ghi lại—"Vọng Giang Nam điệu"—là do Lý Đức Dụ đời Đường khởi xướng, thời Đại Nghiệp không có thể loại này; đó là dấu vết ngụy tạo của nó đã rõ ràng có thể thấy. "Mê Lâu ký" nói rằng Đại phu Hà Trâu dâng xe ngự đồng nữ, "chế độ của xe cực nhỏ, chỉ dung chứa một người, có cơ quan ở trong đó, lấy cơ quan cản tay chân của nữ, nữ không thể nhúc nhích dù là sợi tóc. Đế lấy trinh nữ thử nó, cực kỳ thích". Lại nói Trâu lại dâng xe chuyển quan, "xe kéo xung quanh, có thể lên lầu gác, như đi trên đất bằng; trong xe ngự nữ, thì tự rung động". Lại nói Dạng Đế được đen đồng, dựng quanh chỗ ngủ, mà ngự nữ trong đó, dù nhỏ bé thế nào cũng đều vào trong gương. Lại nói "Năm Đại Nghiệp thứ tám, phương sĩ dâng đại đan, Đế uống nó, dục vọng càng không thể kiềm chế, ngày đêm ngự hàng chục phụ nữ". Bảy đoạn này đều viết về chứng cuồng dâm tột độ, tuy rất giản lược, đã đủ làm ám thị cho những kẻ làm "Tùy Dạng diễm sử" sau này.

Nếu chúng ta giả định rằng tiểu thuyết tính dục loại "Phi Yến ngoại truyện" xuất hiện trước, mà "Mê Lâu ký" xuất hiện sau, thì điểm khác biệt của hai thứ này cũng rất đáng chú ý. "Phi Yến ngoại truyện" có hai tư tưởng căn bản, một là thái bổ thuật, hai là xuân phương tráng dương đến mức mất mạng. Còn về miêu tả giao hợp bản thân, không có điểm đặc dị. Nhưng những điều được ghi trong "Mê Lâu ký" như xe ngự đồng nữ, xe chuyển quan, lấy bóng bằng đồ đen đồng, đều là những miêu tả mới lạ về bản thân việc giao hợp. Bởi vì chỉ riêng hai việc thái bổ thuật và xuân phương, trong miêu tả thì hơi bị mỏng, nên tiến tới miêu tả "phòng thuật". Điều này trong miêu tả giao hợp không thể không nói là sự tiến bộ, nhưng từ đó chuyển vào ma đạo, hoàn toàn đánh mất giá trị của văn học.

Người Đường sáng tác tiểu thuyết truyền kỳ ngôn tình, cực kỳ uyển chuyển lay động, mà tác phẩm miêu tả tính dục lại rất ít. Trong sách do người hiện đại Diệp Đức Huy ấn hành có "Thiên Địa Âm Dương giao hoan Đại Lạc phú", nói là do Bạch Hành Giản soạn, có được từ bản chép tay đời Đường ở thạch thất núi Minh Sa, huyện Đôn Hoàng. Bài phú này chuyên viết về niềm vui của giao hợp, nên gọi là Đại Lạc; đầu viết về đêm tân hôn, tiếp theo viết về niềm vui của vợ chồng trong bốn mùa, sau đó thì pha trộn viết về "những cô gái xinh đẹp dịu dàng, thiếp yêu nhẹ nhàng", "dưới cửa sổ sáng, kéo dài cả ngày", và tư tình hoan hợp ngoài đồng, thậm chí cả tính dục biến thái như "nam phong", đều miêu tả một cách tận cùng, cực kỳ giống văn chương trong "Kim Bình Mai". Nếu bài phú này thực sự xuất phát từ tay Bạch Hành Giản, thì nó là tư liệu quan trọng để nghiên cứu văn tự miêu tả tính dục đời Đường; nhưng tôi rất nghi ngờ lời của Diệp thị, chưa chắc đã đáng tin. Mà lời bạt của Diệp thị nói "chú (chú gốc) dẫn "Động Huyền Tử", "Tố Nữ kinh", đều là sách cổ trước đời Đường, ... ở đây càng chứng minh sự khác biệt về nguồn gốc của hai cuốn sách, tin rằng không phải thứ người đời sau có thể ngụy tạo, mà vào thời Đường Tống, những sách phòng trung loại này lưu truyền trong miệng và văn chương của sĩ đại phu, thực sự không có gì lạ". Lại chuyên dùng bài phú này để chứng minh "Động Huyền Tử", "Tố Nữ kinh" (Lưu ý: hai cuốn sách này, vốn khắc trong "Quan Cổ Đường tùng thư" của Diệp thị, gần đây lại được biên tập ấn hành trong "Y tâm phương", tuy giả thác là sách cổ, thực ra là ngụy tác). không phải là giả, càng làm người ta nghi ngờ. Xét ra Bạch Hành Giản là em trai của Bạch Cư Dị, tự Tri Thối, đỗ tiến sĩ cuối thời Trinh Nguyên, sự tích phụ chép trong tiểu thuyết Bạch Cư Dị. Hành Giản có tập hai mươi quyển, ngày nay đã không còn; các văn chương khác, có "Lý Oa truyện" thấy trong "Thái Bình quảng ký" (quyển 484), "Tam Mộng ký" thấy trong "Thuyết Phu", phong cách ý cảnh đều không giống với "Đại Lạc phú". "Lý Oa truyện" nói con trai của tộc lớn ở Huỳnh Dương phụng mệnh cha vào kinh ứng thi, du ngoạn với kỹ nữ Lý Oa, khốn đốn vì nghèo bệnh, đến mức lưu lạc làm người hát đám tang, lại được cha dò biết, đánh đến suýt chết mà vứt bỏ bên đường. Sau đó vết thương thối rữa, đồng lứa lo cho nó, lại vứt bỏ nó; may mắn không chết, đi ăn xin trong kinh thành. Sau này vào đêm tuyết lớn, đến một ngôi nhà xin ăn, ngôi nhà đó chính là chỗ ở mới của Lý Oa, thấy vậy thì thương xót, liền quay lòng đón nhận, khuyến khích nó học, cuối cùng đỗ đạt, làm Tham quân phủ Thành Đô. Trong đó không hề có miêu tả tính dục, sự tích khúc chiết mà lay động lòng người, cực kỳ triền miên đáng xem, đủ để gọi là tác phẩm ngôn tình xuất sắc. Cho nên, muốn nói người viết "Lý Oa truyện" cùng lúc lại đột nhiên trở nên cuồng dâm, viết một bài "Đại Lạc phú", thế nào cũng là không hợp tình lý. Còn như "Tam Mộng ký" thuật giấc mơ của ba người, kỳ ảo đáng vui, không những không có mùi vị cuồng dâm dù chỉ một chút, lại càng không liên quan đến tính dục. Xưa kia Dương Thận ngụy tạo "Tạp sự bí tân", Viên Mai giả thác "Khống Hạc giám ký", thì "Đại Lạc phú" cũng chỉ là loại này mà thôi.

Bốn

Dựa trên những điều đã nói ở trên, đủ để biết tiểu thuyết tính dục trước đời Tống phần lớn lấy nhân vật lịch sử (đế hoàng) làm trung tâm, bắt buộc phải giả thác vào sử sách, vẫn chưa dám trực tiếp miêu tả cuộc sống thường nhật, đây cũng là cách trốn tránh bất đắc dĩ dưới lưới nghiêm ngặt của lễ giáo. Và việc tiểu thuyết nói chung chưa thoát khỏi hình thức Romance (tức là tiểu thuyết chuyên lấy đế hoàng và hiệp sĩ võ thuật làm đề tài) cũng là một trong những nguyên nhân. Cho đến khi "Kim Bình Mai" ra đời, mới mở ra một con đường mới.

"Kim Bình Mai" đến thời Vạn Lịch năm Canh Tuất của nhà Minh (1610) mới có bản khắc, không biết tác giả là ai; truyền thuyết nói là Vương Thế Trinh, đó là vì "Dã hoạch biên" của Thẩm Đức Phù nói xuất phát từ tay đại danh sĩ thời Gia Tĩnh, nên người đời sau cho rằng là Vương Thế Trinh; hoặc nói là do môn nhân của Vương soạn (tựa của Tạ Di). Cuốn sách này miêu tả thế tình, cực kỳ sâu sắc, đặc biệt có nhiều miêu tả tính dục trần trụi. "Phi Yến ngoại truyện" và "Mê Lâu ký" v.v. đều là tác phẩm văn ngôn, "Kim Bình Mai" lại dùng bạch thoại viết, nên những chỗ miêu tả tính dục càng lộ liễu và gây sốc. Toàn bộ sách một trăm hồi, những đoạn miêu tả giao hợp chiếm sáu bảy phần mười—vừa nhiều vừa cực kỳ biến hóa, thực sự có thể gọi là sự tập đại thành của miêu tả giao hợp. Sự thật toàn sách, giả thác Tây Môn Khánh trong "Thủy Hử truyện" làm manh mối. Khởi đầu của câu chuyện chính là Tây Môn Khánh tư thông với Phan Kim Liên, hạ độc chết Võ Đại, chiếm Kim Liên làm thiếp. Sau này Võ Tòng đến báo thù, tìm Tây Môn Khánh không được, giết nhầm Lý Ngoại Phó, bị đày đến Mạnh Châu; Tây Môn Khánh từ đó càng phóng túng. Có Lý Bình Nhi, chồng là Hoa Tử Hư vốn quen biết Tây Môn Khánh, gia tư giàu có; Tây Môn Khánh ngầm sai đảng cánh dụ Hoa Tử Hư đi kỹ viện, mà tự mình tư thông với Lý Bình Nhi. Sau đó Hoa Tử Hư chết vì bệnh hư chứng, Bình Nhi liền mang gia sản về làm thiếp cho Tây Môn Khánh. Tây Môn Khánh lại cưới góa phụ Mạnh Ngọc Lâu, cũng có nhiều tiền của riêng. Vì vậy Tây Môn Khánh càng phóng túng dục vọng không độ. Lại có được xuân dược của Hồ tăng, tâm dâm càng nóng bỏng; những gia nô có chút nhan sắc, không ai là không tư thông. Phan Kim Liên vì giỏi nịnh, càng được sủng ái. Một tối, Tây Môn Khánh say trở về, Kim Liên dùng bảy viên xuân dược của Hồ tăng dâng cho hắn, hoang dâm suốt đêm, Tây Môn Khánh cuối cùng chết vì thoát dương. Từ đó nhà Tây Môn Khánh ngày một bại vong. Phan Kim Liên cùng tỳ nữ Xuân Mai tư thông với con rể của Khánh là Trần Kính Tế, việc bị phát giác nên bị đuổi bán; Lý Kiều Nhi, Mạnh Ngọc Lâu, v.v. cũng rời cửa ra đi. Vợ của Khánh là Ngô Nguyệt Nương sau đó dẫn con trai Hiếu Ca tránh quân Kim, muốn chạy đến Tế Nam, gặp hòa thượng Phổ Tĩnh trên đường, dẫn đến chùa Vĩnh Phúc, dùng nhân quả hiện mộng để cảm hóa nó, Hiếu Ca liền xuất gia.

Sau khi "Kim Bình Mai" ra đời, liền có nhiều người mô phỏng. Thời Vạn Lịch có cuốn "Ngọc Kiều Lý", nói cũng xuất phát từ tay tác giả của "Kim Bình Mai". Cuốn sách này ngày nay đã thất truyền, Thẩm Đức Phù từng thấy hồi đầu, nói "dơ bẩn trăm đường, trái luân thường diệt lý... nhưng ngòi bút phóng túng sảng khoái, dường như còn thắng cả 'Kim Bình Mai'". Còn như câu chuyện trong sách, thì giả thác là quả báo nhân quả, tương ứng với nhân vật trong "Kim Bình Mai". Lại có "Tục Kim Bình Mai", đề là "Biên tập bởi Tử Dương Đạo Nhân", thực ra xuất phát từ tay Đinh Diệu Kháng ở Sơn Đông đầu thời Thanh. Ý đồ toàn sách gần giống với "Ngọc Kiều Lý", cũng thuật lại nhân vật trong "Kim Bình Mai" chuyển sinh thành nam nữ, mỗi người ăn quả báo ác nghiệp. Miêu tả tính dục cũng bắt chước "Kim Bình Mai", tuy nhiên, bút lực không bằng.

Tại sao tiểu thuyết tính dục lại thịnh hành vào thời Minh? Điều này cũng có bối cảnh xã hội của nó. Nhà Minh sau thời Thành Hóa, triều dã đua nhau bàn luận "phòng thuật", coi đó là điều không xấu hổ. Phương sĩ dâng phòng trung thuật mà đột nhiên trở nên quý hiển, là điều người đời ngưỡng mộ. Thời Gia Tĩnh, Đào Trọng Văn dâng hồng diên mà được sủng ái, quan đến chức Đặc tiến Quang lộc đại phu, Trụ quốc, Thiếu sư, Thiếu phó, Thiếu bảo, Lễ bộ Thượng thư, Cung Thành bá. Thậm chí như Thịnh Đoan Minh và Cố Khả Học vốn có khí chất tiến sĩ cũng đều nhờ vào "xuân phương"—xuân phương thạch thu—mới được làm quan lớn. Đã có người nhờ vào phòng thuật và xuân phương mà được phú quý, tự nhiên liền trở thành trào lưu của xã hội; xã hội đã có phong khí này, văn học tự nhiên sẽ phản ánh ra. Những cuốn sách như "Kim Bình Mai" chủ ý ở việc miêu tả thế tình, khắc họa thói xấu, gần giống với "Người đẹp trai"; những miêu tả tính dục cuồng dâm trong đó chỉ là chịu ảnh hưởng của phong khí thời đại, không có gì đáng lạ, và không được tập trung chú trọng điểm này để đánh giá "Kim Bình Mai". Tuy nhiên, những tác giả hạ lưu mô phỏng "Kim Bình Mai" đời sau, không thể quan sát nhân sinh, tận cùng tình giả, để thành tác phẩm lớn, ngược lại chỉ chú ý vào việc miêu tả giao hợp, thậm chí những tập sách nhỏ mỏng, từ đầu đến cuối không ngoài giao hợp, điều này thực sự đã bước vào ma đạo, e rằng không phải điều tác giả "Kim Bình Mai" có thể lường trước. Loại tiểu thuyết nhỏ này, trong ngày nay khi kỹ thuật in ấn hưng thịnh, lưu truyền trên phố phường rất mạnh; chúng tất nhiên không xứng đáng được gọi là văn học miêu tả tính dục, và cũng không đủ làm tư liệu cho những người nghiên cứu tính dục biến thái. Trong đó có cuốn "Nhục Bồ Đoàn", ý cảnh khá hơn một chút, mục đích của nó là đánh thức người đời cắt đứt tình dục, cái gọi là "cần phải giác ngộ từ 'Nhục Bồ Đoàn', mới có ích thực tế", cho nên đặc biệt miêu tả chuyện dâm ô, dẫn người vào rồi mới giáng đòn trực diện.

Nhưng độ dài không nhiều của cuốn sách này vẫn từ đầu đến cuối hầu như toàn là miêu tả giao hợp, chưa từng viết về hiện tượng xã hội ngoài giao hợp; đây là một khuyết điểm cực lớn, làm giảm giá trị của nó rất nhiều.

Năm

Trong tiểu thuyết tính dục của Trung Quốc, rất rõ ràng biểu hiện ra vài đặc điểm kỳ dị: một là thái bổ thuật bắt nguồn từ tư tưởng sùng bái cơ quan sinh dục của người nguyên thủy. Người nguyên thủy không hiểu ý nghĩa khoa học của chức năng sinh dục, nhìn thấy việc giao cấu giữa hai giới mà có thể sinh con, cảm thấy đó là việc kỳ lạ không thể nghĩ bàn, và do đó đối với cơ quan sinh dục có một sự mê tín kỳ diệu; điều này không lạ trong thời đại nguyên thủy; nhưng Trung Quốc lại sau khi văn hóa hưng thịnh vẫn bảo tồn tư tưởng nguyên thủy này, lại còn thần thánh hóa nó, tạo thành quan niệm hoang đường về "thái bổ thuật". Cái gọi là Hoàng Đế ngự một nghìn phụ nữ mà được tiên thăng, vân vân, những lời đồn thổi nhảm nhí như vậy, liền trở thành cơ sở lịch sử của thái bổ thuật. Hầu như không có thời đại nào trong lịch sử Trung Quốc lại không có những lời đồn delusive về thái bổ thuật như vậy lưu truyền công khai hay bí mật trong xã hội. Phương sĩ thời Hán, Đường, Minh chính là những người tạo ra và tuyên truyền thái bổ thuật. Họ không hiểu tác dụng sinh lý của việc giao hợp, tưởng rằng tinh dịch của nam nữ là một loại bảo vật kỳ diệu nhất, vọng tưởng khi giao hợp hút tinh dịch của đối phương để nuôi dưỡng bản thân, thậm chí có thể trường sinh bất lão; họ—những phương sĩ—tạo ra những lời nô lệ này, một nửa chắc chắn là để khoe khoang lừa người, mà một nửa cũng chính là tự lừa dối. Nhưng thái bổ thuật vẫn mang tính thần bí, người truyền khó che giấu sự giả dối, người học khổ vì xa vời không có hiệu quả nhanh chóng; thế nên các học thuyết tà ác dựa trên nguyên lý của thái bổ thuật, muốn trực tiếp ứng dụng tinh dịch của nam nữ đã ra đời. "Dã tẩu bộc ngôn" nói rằng Lý Hựu Toàn có thể tráng dương phóng túng sau khi uống tinh dịch nam tử, phương sĩ thời Minh luyện hồng diên bằng kinh nguyệt trinh nữ, đều là những ví dụ. Đây có thể gọi là sự bình dân hóa của thái bổ thuật. Tuy nhiên lại càng xấu xa vô lý. Đại khái trong tiểu thuyết tính dục cổ đại, phần lớn viết về thái bổ thuật thần bí của tả đạo, còn trong tiểu thuyết tính dục cận đại thì chỉ có thái bổ thuật bình dân kiểu uống tinh dịch người mà thôi.

Thứ hai là cuồng dâm—hầu như mỗi đoạn miêu tả tính dục đều mang không khí cuồng dâm. Bệnh thái cuồng dâm vốn không phải chỉ có một loại, mà điều thường thấy trong tiểu thuyết tính dục Trung Quốc là loại nam tử tìm thấy niềm vui trong việc khiến phụ nữ cảm thấy đau đớn khi giao hợp. "Kim Bình Mai" viết về Tây Môn Khánh thích "đốt hương" trên thân phụ nữ khi giao hợp, cho rằng đó là niềm vui. Mà những miêu tả tính dục tinh tế nhất, cũng thường nhắc đến nỗi đau của phụ nữ, làm nổi bật niềm vui của nam giới.

Thứ ba là chủ nghĩa quả báo. Miêu tả những việc cực kỳ dâm ô, nhưng lại cố tình đội một cái bảng hiệu cực kỳ đường hoàng—khuyên thiện; và nhất định là chủ nghĩa quả báo mê tín. Kẻ thích dâm ắt gặp tai họa kỳ quái, là tín điều của mọi tiểu thuyết tính dục—không cần hỏi tác giả có xuất phát từ chân tâm hay không. Viết tiểu thuyết miêu tả tính dục để khiến người ta biết "kẻ thích dâm ắt gặp tai họa kỳ quái" tự nhiên là một việc có ý nghĩa. Nhưng không để kẻ dâm ô chịu sự chế tài của xã hội hay pháp luật, mà lấy "quả báo" làm sự trừng phạt thì lại không thỏa đáng. Vì chủ nghĩa quả báo bắt nguồn từ sự mê tín quỷ thần, một khi mê tín không đủ để trói buộc lòng người, chủ nghĩa quả báo liền mất tác dụng. Khi đó, sách khuyên thiện ngược lại thành mồi nhử điều ác.

Ba mục nêu trên, miễn cưỡng có thể bao gồm diện mạo chung của tiểu thuyết tính dục Trung Quốc. Theo tôi được biết, ba điều này quả thực có thể coi là những đặc điểm đặc biệt của tiểu thuyết tính dục Trung Quốc. Miêu tả cuồng dâm, tuy rằng thường thấy trong văn học tính dục của các nước, nhưng như tiểu thuyết tính dục Trung Quốc không chỗ nào không phải cuồng dâm—không có cuồng dâm thì không có miêu tả tính dục—cũng là điều độc đáo. Còn thái bổ thuật và chủ nghĩa quả báo, không cần nói, có thể gọi là "quốc túy".

Lại như miêu tả giao hợp vẽ nên cả âm thanh lẫn hình ảnh thì tôi đã nói rồi, lại là đặc sản của Trung Quốc.

Cho nên chúng ta không thể không nói rằng miêu tả tính dục trong văn học Trung Quốc đã bước vào ma đạo ngay từ đầu, khiến Trung Quốc không có văn học miêu tả tính dục đàng hoàng. Chúng ta cần biết mục đích của miêu tả tính dục là ở việc thể hiện tính dục bệnh hoạn—đây là một loại bệnh tâm lý xã hội, rất đáng nghiên cứu. Muốn thể hiện tính dục bệnh hoạn, không cần phải miêu tả nhiều về giao hợp, và đặc biệt không nên miêu tả "phòng thuật". Không may thay, các tiểu thuyết gia Trung Quốc lại lầm tưởng việc miêu tả "phòng thuật" là phương pháp duy nhất của miêu tả tính dục, lại thêm những lời đồn delusive về thái bổ thuật của các phương sĩ từ xưa đến nay, lan tràn trong xã hội, kết quả liền tạo ra các tiểu thuyết tính dục hiện nay. Dù có nâng bảng hiệu khuyên thiện ra sao, cho lời giải thích miêu tả thế tình thế nào, bảo người ta đừng coi chúng là dâm thư, thì những miêu tả giao hợp thô lỗ trần trụi này chỉ có thể dẫn người ta đến những quan niệm sai trái về tính, tuyệt đối không thể khơi dậy dù một chút ý vị văn học. Về điểm này, chúng ta cảm thấy những quan niệm sai lệch về tính vốn lưu hành trong xã hội Trung Quốc, thực sự nên do những tiểu thuyết tính dục đó chịu trách nhiệm. Mà nguyên nhân xảy ra những tiểu thuyết tính dục như vậy ở Trung Quốc, nguyên nhân đơn giản cũng không ngoài: (1) Sự phản động của chủ nghĩa cấm dục. (2) Sự kém phát triển của giáo dục giới tính. Điểm sau mới là nguyên nhân căn bản. Những phong khí xấu xa do các đế hoàng thích phòng thuật tạo nên, fanning the flames throughout history, như cuối đời Minh, cũng chẳng qua là hiện tượng tất yếu trong một xã hội không chú trọng giáo dục giới tính mà thôi.