Tôi không biết có câu chuyện thú vị nào tương tự như thế này, dường như đây là một truyền thuyết bản địa lâu đời. Người anh hùng bị phù phép biến thành một con quái vật, rồi được cứu nhờ lòng tận tụy của người yêu là con người, gợi nhớ đến mô-típ "Người đẹp và Quái vật" (Macculloch, chương IX; Crane, 7, 324 [chú thích 5 và 6]; Ralston, Tibetan Tales, tr. XXXVII f.); chỉ có điều cần lưu ý rằng những câu chuyện đó suy cho cùng là truyện về nữ anh hùng, chứ không phải nam anh hùng, bởi vì trọng tâm của câu chuyện đặt vào việc hóa giải lời nguyền do thiếu nữ đem lòng yêu hoàng tử trong hình dạng quái vật thực hiện. Lời nguyền của một mụ phù thủy mang nỗi hận thất vọng, cùng lời tiên tri rằng phải sau năm trăm năm lời nguyền mới được hóa giải, phần nào gợi liên tưởng đến mô-típ "Người đẹp ngủ trong rừng" (Grimm, Số 50; và các ghi chép công phu của Bolte-Polívka); chỉ là ở đây, sự tương đồng cũng vô cùng mờ nhạt. Không có giấc ngủ ma thuật nào trong câu chuyện của chúng ta, mà thay vào đó là sự biến hóa giống như thần Circe biến hoàng tử và toàn bộ thần dân thành muôn thú, bản thân kinh thành cũng biến thành một khu rừng cây. Chúng ta đã từng bắt gặp ở Philippines những câu chuyện dựa trên ý tưởng kết hôn với loài vật (chẳng hạn như Các số 18, 19, 29); nhưng ngay cả khi có thể chứng minh được rằng tất cả những câu chuyện đó đều là du nhập, thì điều đó cũng không nhất thiết đồng nghĩa rằng ý tưởng nguyên thủy ẩn giấu đằng sau chúng cũng là ngoại lai. Ngược lại, việc người bản địa tiếp nhận chúng có thể cho thấy rằng ý tưởng cốt lõi vốn dĩ đã rất quen thuộc rồi.
Tôi cũng xin lưu ý thêm rằng con số 500 và nhân vật hoàng tử khỉ phảng phất hơi hướng văn hóa Phật giáo.
[304]
