Thuở ấy, có một vị thần quyền năng tên là Ama [nghĩa là “cha”], cha và cũng là người cai trị tất cả các vị thần khác, đồng thời là đấng sáng tạo ra loài người. Ngài ngự ở một nơi chốn diệu kỳ trên không trung, từ đó ngài có thể quan sát vạn vật. Trong số các người con của ngài, Agueo [nghĩa là “mặt trời”, “ngày”] và Bulan [nghĩa là “mặt trăng”] là hai người con được yêu quý nhất, và ngài đã ban cho mỗi người một cung điện rực lửa. Theo ý nguyện của người cha, Agueo và Bulan hằng ngày sánh bước cùng nhau băng qua trái đất, và cùng nhau chiếu sáng cho nhân loại. Agueo có tính tình trầm lặng, ủ dột, nhưng luôn rất vâng lời cha; trái lại, Bulan lại là kẻ vui vẻ và nghịch ngợm.

Một lần, khi sắp kết thúc công việc trong ngày, họ nhìn thấy những tên trộm trên mặt đất bên dưới, đang mong cho trời mau tối để tiếp tục những việc làm bất hợp pháp của chúng. Bulan, vốn cũng thuộc loại ưa quậy phá, đã giục Agueo đi nhanh lên để mặt đất mau chìm vào bóng tối. Vì Agueo kiên quyết không chịu vội vàng, một cuộc cãi vã đã nổ ra giữa hai anh em. Người cha, vốn đang dõi theo hai cậu con trai và nghe thấy tất cả những gì xảy ra giữa họ, đã vô cùng giận dữ trước thái độ nghịch ngợm của Bulan; trong cơn thịnh nộ, ngài chộp lấy một tảng đá khổng lồ và ném nó xé gió bay vút đi. Tảng đá va vào cung điện của Bulan, vỡ thành hàng ngàn mảnh nhỏ, những mảnh vỡ ấy nhờ tiếp xúc với cung điện rực lửa mà nhận được ánh sáng vĩnh cửu. Giờ đây người ta vẫn có thể nhìn thấy chúng trên bầu trời, và chúng được gọi là Bituen [nghĩa là “các vì sao”]. Bulan bị cấm không được đi cùng Agueo nữa, mà buộc phải dùng cung điện đã mờ nhạt ánh sáng của mình để chiếu sáng con đường cho bọn trộm cắp từ đó về sau.

Một câu chuyện thần thoại khá tương đồng của người Pampango cũng có thể được kể ra ở đây, vì nó chưa từng được in ấn trước đó. Câu chuyện do ông Leopoldo Layug ở Guagua, Pampanga kể lại và có tiêu đề là “Mặt Trời và Mặt Trăng”.

Ngày xửa ngày xưa, trái đất được tạo ra và cai trị bởi Bathala. Ngài có hai người con là Apolaqui và Mayari. Chính từ đôi mắt của hai người con này mà trái đất nhận được ánh sáng đầu tiên. Người dân, chim chóc trên bầu trời, muông thú nơi rừng núi, và thậm chí cả loài cá dưới biển, đều vui mừng vì có ánh sáng, và vì thế họ là những người bạn thân thiết của hai người con này.

Bathala yêu thương các con hết mực, và không bao giờ muốn chúng rời xa mình. Vì vậy, cho dù mệt mỏi đến đâu, ngài vẫn luôn dõi theo chúng trong những chuyến đi bộ hằng ngày. Nhưng thời gian trôi qua, Bathala trở nên già yếu và không còn đủ sức theo kịp hai người con năng động, ngài bèn yêu cầu chúng luôn ở bên cạnh mình; nhưng chúng lại quá đắm chìm trong những thú vui của riêng mình nên đã không mảy may để tâm đến ý nguyện của cha. Một ngày nọ, ngài đột ngột lâm bệnh và qua đời mà không để lại di chúc nào về việc phân chia vương quốc. Lúc này, Apolaqui muốn cai trị trái đất mà không chia sẻ chút quyền lực nào cho em gái Mayari. Nàng từ chối đồng ý với kế hoạch của anh trai, và một cuộc xung đột gay gắt đã nổ ra giữa hai người. Trong một thời gian dài, họ đánh nhau bằng những cây gậy tre. Cuối cùng, Mayari bị chọc mù một mắt. Khi Apolaqui nhìn thấy điều mình đã gây ra cho em gái, chàng vô cùng hối hận, và nói rằng họ không nên đấu đá nhau nữa, mà hãy cùng chia sẻ quyền lực ngang nhau trên trái đất, chỉ là vào những thời điểm khác nhau. Kể từ đó, Apolaqui, người nay được gọi là Mặt Trời, cai trị trái đất vào ban ngày, và chúng ta nhận được ánh sáng rực rỡ từ đôi mắt của chàng. Mayari, người được gọi là Mặt Trăng, cai trị thế giới vào ban đêm. Tuy nhiên, ánh sáng của nàng mờ nhạt hơn của anh trai, bởi vì nàng chỉ còn một con mắt.

Cuộc tranh đấu giữa hai thiên thể vĩ đại này cũng được phản ánh trong hai bài hát ru ngắn mà những người mẹ Pampangan thường hát cho con nghe để dỗ dành chúng. Những vần thơ này do ông Lorenzo Licup ở Angeles đóng góp:—

Ing bulan ilaning aldo

Mitatagalan la baho

Pangaras da quetang cuarto

Nipag sundang, mipagpusto.

“Mặt Trăng và Mặt Trời rượt đuổi nhau trên cao. Khi bước vào căn phòng, chúng rút đoản kiếm bên hông và sẵn sàng lao vào đánh nhau.”

Ing aldo ilaning bulan

Mitatagalan la lalan

Pangaras da quetang Pampang

Mipagpustu, ’t, mitabacan.

“Mặt Trời và Mặt Trăng rượt đuổi nhau bên dưới. Khi đến bên bờ, chúng chuẩn bị sẵn sàng, rồi bắt đầu dùng dao bolo lao vào đánh nhau.”

Hai câu chuyện và hai khổ thơ vừa nêu dường như là những truyền thống cổ xưa đích thực của người bản địa, chưa hề bị ảnh hưởng bởi Kitô giáo.

Để tìm hiểu các thần thoại về mặt trời, mặt trăng và các vì sao của người Tinguian, Bukidnon, Mandaya và Visayan, hãy xem M. C. Cole, 65, 124, 145, 201.