Kể bởi Eutiquiano Garcia ở Mexico, Pampanga.

Đang là giữa trưa. Cái nắng chói chang buộc mọi loài động vật ưa nước — như lợn, trâu nước và rùa — phải ra các bờ sông để tìm cách giải nhiệt trong làn nước. Tại một khúc bờ sông nơi có một cội cây lớn tỏa bóng mát, một con khỉ và một con rùa đang vui vẻ trò chuyện, bàn luận về quá khứ, hiện tại và tương lai. Đúng lúc đó, chúng nhìn thấy một thân cây chuối trôi dạt tới.

“Cậu có nghĩ rằng việc chúng ta vớt thân cây chuối đó về trồng là một ý kiến hay không?” con khỉ nói.

“Cậu biết bơi không?” rùa đáp.

“Không, tớ không biết, nhưng cậu thì có,” khỉ nói.

“Tớ sẽ đi vớt cây chuối,” rùa nói, “với điều kiện chúng ta phải chia đôi nó. Cậu phải để cho tớ phần ngọn phía trên, nơi có những chiếc lá.” Khỉ đồng ý; nhưng khi thân cây được kéo vào bờ, khỉ ta lại lấy phần lá cho riêng mình và chỉ cho rùa phần gốc. Vì con rùa hiền lành không đủ sức đấu lại con khỉ, tất cả những gì nó có thể làm là nhặt phần của mình mang vào rừng rồi trồng xuống đất. Không có gì lạ khi phần của con khỉ đã chết héo, trong khi phần của con rùa lại đơm những buồng chuối chín mọng sau một thời gian.

Khi con khỉ hay tin chuối đã chín, nó liền đến thăm người bạn rùa của mình. “Tớ sẽ cho cậu nửa số chuối,” rùa nói, “nếu cậu chịu leo lên thân cây và hái quả xuống cho tớ.”

“Rất sẵn lòng,” khỉ đáp. Chưa đầy một phút sau, nó đã leo lên đến ngọn cây. Trên đó, nó thong thả ăn thỏa thích, thỉnh thoảng lại dừng lại để ném vỏ chuối xuống cho người bạn ở bên dưới. Tội nghiệp con rùa, nó biết làm sao đây? Nó hoàn toàn không thể leo trèo được.

“Tớ biết mình phải làm gì rồi!” nó thầm nghĩ. Nó thu thập những chiếc cọc nhọn rồi cắm xung quanh gốc cây. Sau đó, nó hét lớn với con khỉ rằng: “Thợ săn đến kìa! Thợ săn đến kìa!” Con khỉ vô cùng hoảng sợ, liền nhảy phốc xuống đất với hy vọng thoát thân; nhưng nó đã bị những chiếc cọc nhọn đâm thủng, và chỉ vài giờ sau thì chết. Bằng cách đó, con rùa đã trả thù được con khỉ ích kỷ.

Khi con khỉ đã chết, rùa lột da nó, phơi khô thịt và đem bán cho những con khỉ khác trong vùng. Nhưng trong lúc lột da, rùa ta rất bất cẩn: nó để sót lại đây đó nhữngúm lông dính trên miếng thịt; và từ chi tiết đó, những con khỉ mua thịt đã quy tội rùa sát hại một thành viên đồng loại của chúng. Thế là chúng bắt rùa giải lên trước mặt tù trưởng và đem ra xét xử.

Khi tội trạng của con rùa đã được xác lập, tù trưởng loài khỉ liền ra lệnh thiêu sống nó.

“Lửa chẳng làm hại gì được tôi đâu,” con rùa nói. “Các người không thấy phần đỏ trên lưng tôi đó sao? Cha tôi đã từng thiêu đốt tôi rất nhiều lần rồi.”

“Chà, nếu lửa không hại được nó, hãy băm vằm nó ra từng mảnh,” tù trưởng loài khỉ tức giận ra lệnh.

“Hình phạt này cũng chẳng có tác dụng gì với tôi đâu,” con rùa khôn ngoan tiếp lời. “Lưng tôi chi chít những vết sẹo. Cha tôi trước kia đã từng cắt xẻ tôi hết lần này đến lần khác.”

“Chúng ta phải làm gì với nó đây?” lũ khỉ ngu ngốc lẩm bẩm. Cuối cùng, kẻ thông minh nhất hội mới lên tiếng: “Chúng ta sẽ dìm nó xuống hồ.”

Vừa nghe thấy vậy, rùa ta vô cùng sung sướng, vì nó biết chắc mình sẽ không chết dưới nước. Tuy nhiên, nó vẫn giả vờ tỏ ra vô cùng sợ hãi, van xin lũ khỉ đừng ném mình xuống hồ. Thế nhưng trong lòng nó thầm nghĩ: “Ta đã qua mặt toàn bộ lũ khỉ ngốc nghếch này rồi.” Chẳng chần chừ thêm giây nào, lũ khỉ khiêng nó ra hồ rồi quăng xuống nước. Con rùa lặn xuống; rồi nó ngóc đầu lên khỏi mặt nước, cười thật lớn vào mặt chúng.

Cứ thế, mạng sống của con rùa được bảo toàn, bởi nó đã biết dùng trí khôn của mình để mưu tính con đường thoát thân.