Chuyện do Dolores Zafra, một người Tagalog ở Pagsanjan, kể lại sau khi nghe từ chính ông của bà.
Ngày xửa ngày xưa, có một vị vua lúc nào cũng buồn bã. Ông thường lên núi và leo lên cái cây cao nhất ở đó. Một ngày nọ, khi đang ở trên ngọn cây, ông nhìn thấy một nàng công chúa xinh đẹp trên ngọn núi khác, tên là Doña Maria. Khi trở về cung điện, ông ban chiếu khắp vương quốc rằng ai có thể đưa Doña Maria từ ngọn núi đó về trước mặt ông, người đó sẽ được ban một nửa vương quốc.
Juan là một kẻ ăn mày; thói quen của cậu là mỗi khi thấy một người ăn mày giống mình, cậu đều chia sẻ số của cải được bố thí với người ấy. Một ngày kia, cậu gặp một bà lão khốn khổ, và vì thương hại bà, cậu đã đem toàn bộ số thức ăn mình xin được trong ngày hôm đó cho bà. Bà lão, người vốn biết về chiếu chỉ của nhà vua, liền bảo Juan: “Này cháu, cháu hãy tâu với nhà vua rằng cháu sẽ mang Doña Maria về cho ngài.” Juan không muốn, vì cậu bảo mình chẳng biết nơi nào và làm thế nào để tìm được Doña Maria; nhưng cuối cùng, bà lão thuyết phục được Juan lên đường bằng cách hứa sẽ đi cùng và giúp đỡ cậu. Sau khi Juan vào cung tâu với nhà vua rằng cậu sẽ mang công chúa Doña Maria về cho ngài, cậu bé nghèo cùng bà lão bắt đầu chuyến hành trình đến ngọn núi xa xôi. Khi đến cổng thành, bà lão nói với Juan: “Juan à, ta rất mệt, không đi tiếp được nữa, nhưng ta sẽ cho cháu chiếc khăn tay này. Khi đến ngọn núi đầu tiên, cháu hãy trải khăn xuống đất, nhiều con ngựa béo tốt sẽ tiến lại gần cháu; nhưng ta khuyên cháu đừng chọn con nào trong số chúng. Hãy chọn con cuối cùng, trông nó có vẻ gầy gò và yếu ớt. Đó chính là con ngựa có thể chịu đựng gian khổ và sẽ đưa được cháu tới cung điện của công chúa.”
Khi thời cơ đến, Juan làm theo lời khuyên của bà lão và chọn con ngựa gầy. Cậu leo lên lưng nó và cưỡi về phía ngọn núi của Doña Maria. Khi đi được một quãng rất xa, cậu thấy trước mặt là một ngọn đồi đầy kiến. Cậu sợ không dám băng qua đồi vì lo lũ kiến sẽ ăn thịt cả cậu lẫn con vật. Con ngựa bảo cậu: “Cháu hãy xin chiếc khăn tay cho ta ít thức ăn, chúng ta sẽ cho lũ kiến ăn.” Juan trải khăn tay ra và cầu xin nó mang cho mình thật nhiều thức ăn. Sau khi rải thức ăn xuống đất cho lũ kiến, kiến chúa tiến lại gần Juan và nói: “Vì ngươi đã rất tử tế với chúng ta, ta sẽ cho ngươi một cái chân của ta; bất cứ khi nào ngươi cần chúng ta giúp đỡ, hãy đốt cái chân này rồi để tro bay theo gió. Chúng ta sẽ đến giúp ngươi.”
Khi Juan đi được một quãng xa nữa từ ngọn đồi, cậu thấy bầu trời đầy những con chim đang bay lượn tìm thức ăn. Con ngựa lại bảo Juan xin thức ăn từ chiếc khăn tay, để họ có thể cho lũ chim ăn mà không bị chúng giết và ăn thịt. Juan làm theo và cho lũ chim tất cả những gì chúng muốn. Sau đó, vua của các loài chim, một con đại bàng, bay đến gần Juan và nói: “Để đáp lại lòng tốt của ngươi, ta sẽ cho ngươi vài chiếc lông từ cánh của ta. Bất cứ khi nào ngươi cần chúng ta giúp đỡ, chỉ cần đốt vài cái lông và để tro bay theo gió. Chúng ta sẽ đến với ngươi.” Juan cảm ơn con chim và cất những chiếc lông vào túi, nơi cậu giữ cái chân kiến.
Sau đó cậu tiếp tục hành trình. Khi họ đến gần cung điện của Doña Maria, con ngựa bảo Juan hãy trốn đi, và nói rằng mình nó sẽ vào khu vườn của nàng; nhưng trước khi trốn, Juan phải xin chiếc khăn tay một bộ yên cương đầy đủ để một quý cô có thể cưỡi ngựa. Juan làm theo, trốn đi, và con ngựa đi lang thang vào khu vườn của Doña Maria. Khi công chúa nhìn thấy con ngựa, nàng vô cùng tức giận và nói: “Kẻ nào mà táo tợn dám để ngựa vào vườn của ta vậy?” Nàng nhìn quanh nhưng chẳng thấy ai cả, nên nàng tự nhủ: “Ta sẽ cưỡi con ngựa này và xem chủ của nó là ai.” Nàng cưỡi lên con ngựa, nó lập tức chạy đến nơi Juan đang trốn và bảo cậu leo lên lưng. Rồi con ngựa nhanh chóng chở họ quay về ngôi nhà nhỏ của Juan. Khi về đến nhà, Juan cho người báo tin cho nhà vua rằng công chúa Doña Maria đang ở chỗ mình. Nhà vua, cùng toàn bộ tùy tùng, long trọng tiến đến nhà của Juan, ban cho cậu một nửa vương quốc và đưa Doña Maria trở về cung điện.
Bấy giờ, Doña Maria rất xinh đẹp, và nhà vua đã đem lòng yêu nàng sâu đậm. Khi chỉ có hai người trong cung điện, ông bắt đầu tán tỉnh nàng. Ông ngỏ lời muốn nàng làm vợ mình; nhưng Doña Maria nói: “Chỉ người nào có thể làm được điều ta muốn thì mới là chồng ta. Ta sẽ trộn một trăm bao gạo đã xát với một trăm bao thóc. Kẻ nào trong một đêm có thể tách riêng hai loại gạo đó, và còn phải dời cung điện của ta về vương quốc của ngài, thì mới được cưới ta.” Nhà vua nói rằng không ai có thể làm được những việc đó; nhưng Doña Maria bảo ông rằng có một người có thể làm được, và người đó chính là Juan.
Nhà vua liền cho người gọi Juan đến và bảo: “Juan, ở đây có một trăm bao gạo đã xát trộn lẫn với một trăm bao thóc. Đêm nay, ngươi phải tách số ngũ cốc này thành hai đống riêng biệt, và còn phải dời cung điện của Doña Maria về vương quốc của ta. Nếu ngươi không hoàn thành cả hai việc trước sáng mai, ngươi sẽ mất đầu.” Juan ra đi với vẻ mặt rất buồn bã hướng về phía ngọn núi. Khi đang đi dọc đường, cậu gặp lại con ngựa gầy đã giúp mình trước đây. Con ngựa hỏi: “Sao cậu buồn thế, Juan?” Juan kể cho con ngựa nghe những gì nhà vua đã ra lệnh. Con ngựa liền nói: “Đừng buồn, Juan! Cậu có thể hoàn thành cả hai nhiệm vụ khó khăn đó. Cậu không nhớ cái chân kiến và những chiếc lông đại bàng đã được trao cho cậu, cũng như lời hứa của lũ kiến và lũ chim sao?” Vậy là Juan lấy cái chân kiến và mấy chiếc lông ra khỏi túi, đốt chúng và tung tro vào không trung. Chỉ trong chốc lát, hàng ngàn con chim và lũ kiến kéo đến và hỏi cậu muốn gì. Juan liền nói: “Ta muốn cung điện của Doña Maria được dời đến đây trước khi trời sáng, và hai trăm bao gạo trộn lẫn kia được tách riêng ra.” Khi nghe lệnh của Juan, lũ chim bay đến ngọn núi để khiêng cung điện, còn lũ kiến thì hối hả đến khuôn viên nhà vua để tách gạo ra khỏi thóc.
Đến sáng, cả hai nhiệm vụ đều hoàn thành: thế là Juan được cưới Doña Maria, vì nàng nhất quyết không chịu lấy bất kỳ người chồng nào khác.
