[Bolingbroke và Northumberland tiến vào cùng các lực lượng.]

BOLINGBROKE.

Thưa bá tước, từ đây đến Berkeley còn bao xa nữa?

NORTHUMBERLAND.

Thật lòng, thưa quý công tử, tôi là kẻ tha hương ở vùng Gloucestershire này. Những ngọn đồi hoang vu cao ngất và những con đường gập ghềnh hiểm trở cứ kéo dài dặm đường của chúng ta thêm mệt nhọc. Dẫu vậy, những lời trò chuyện êm ái của ngài tựa như mật ngọt, khiến chặng đường gian lao bỗng trở nên dịu ngọt và thú vị khôn tả. Nhưng tôi lại nghĩ chặng đường từ Ravenspurgh đến Cotswold sẽ nhọc nhằn biết bao đối với Ross và Willoughby, khi họ thiếu vắng sự đồng hành của ngài—điều mà, tôi xin cam đoan, đã vơi đi phần nào vẻ tẻ nhạt và dằng dặc trong cuộc hành trình của tôi. Song đường đi của họ sẽ được xoa dịu bởi niềm hy vọng sớm thụ hưởng gia tài mà tôi đang nắm giữ; và hy vọng được hoan hỉ cũng chẳng kém phần hân hoan so với khi hy vọng đã thành hiện thực. Nhờ có sự hiện diện của ngài, những vị bá tước mệt mỏi kia hẳn sẽ thấy con đường của họ ngắn lại chẳng khác nào tôi vậy.

BOLINGBROKE.

Sự hiện diện của tôi chẳng đáng là bao so với những lời tốt đẹp của ngài. Nhưng kìa, ai đang đến đó vậy?

[Harry Percy tiến vào.]

NORTHUMBERLAND.

Đó là con trai tôi, Harry Percy trẻ tuổi, được cử đến từ bá tước Worcester, người chú của nó, bất kể từ đâu đi nữa. Harry, chú con dạo này thế nào rồi?

PERCY.

Thưa cha, con cứ nghĩ rằng chính cha mới là người nắm rõ tình hình sức khỏe của chú ấy chứ.

NORTHUMBERLAND.

Sao cơ, chẳng lẽ nó không ở bên Hoàng hậu hay sao?

PERCY.

Thưa cha, không ạ. Chú ấy đã rời bỏ triều đình, bẻ gãy quyền trượng chức vị của mình, và giải tán toàn bộ hầu cận trong phủ của nhà vua.

NORTHUMBERLAND.

Lý do là gì chứ? Lần trước khi chúng ta trò chuyện, nó đâu có quyết định như vậy.

PERCY.

Bởi vì cha đã bị phán tội là kẻ phản nghịch. Còn chú ấy, thưa cha, đã lên đường đến Ravenspurgh để dâng hiến sức mình cho Công tước xứ Hereford, rồi sai con qua ngả Berkeley để thăm dò xem Công tước xứ York đã tập hợp được bao nhiêu binh lực ở đó, đồng thời mang theo chỉ thị để hội quân tại Ravenspurgh.

NORTHUMBERLAND.

Con đã quên mất Công tước xứ Hereford rồi sao, con trai?

PERCY.

Thưa cha, không ạ; vì làm sao con có thể quên thứ mà con chưa từng ghi nhớ bao giờ. Theo con được biết, trong đời mình con chưa từng diện kiến ngài ấy.

NORTHUMBERLAND.

Vậy thì hãy tập làm quen đi. Đây chính là vị Công tước.

PERCY.

Kính lạy ngài, tôi xin đem thân mình phụng sự ngài, dẫu cho tài hèn sức mọn và tuổi đời còn non trẻ, để rồi theo năm tháng, sự từng trải sẽ tôi luyện và vun đắp cho tôi trở nên xứng đáng hơn với những nhiệm vụ và trọng trách lớn lao.

BOLINGBROKE.

Ta cảm ơn ngươi, chàng Percy dịu dàng; và hãy tin rằng, chẳng có niềm hạnh phúc nào đối với ta lớn lao bằng việc sở hữu một tâm hồn luôn khắc ghi những người bạn tri kỷ; và khi vận may của ta nảy nở cùng tình cảm của ngươi, nó mãi mãi sẽ là sự đền đáp xứng đáng cho lòng trung thành ấy. Trái tim ta lập tức lập nên giao ước này, và bàn tay ta xin khắc ghi điều đó.

NORTHUMBERLAND.

Từ đây đến Berkeley còn bao xa, và vị công tước già uy nghiêm York đang gây ra sự náo động nào ở đó cùng với đám binh lính của ông ta?

PERCY.

Kìa là lâu đài nằm cạnh lùm cây bên kia, được trấn giữ bởi ba trăm binh sĩ, theo như con được nghe kể lại. Và bên trong đó có các vị Công tước xứ York, Berkeley và Seymour, ngoài ra chẳng còn ai có tên tuổi hay địa vị cao quý nào khác.

[Ross và Willoughby tiến vào.]

NORTHUMBERLAND.

Kìa các vị bá tước Ross và Willoughby đang tiến đến, mình mẩy đẫm máu vì thúc ngựa, mặt đỏ bừng vì vội vã.

BOLINGBROKE.

Chào mừng các vị. Ta hiểu rằng tình cảm của các vị đang hướng về một kẻ phản nghịch bị lưu đày. Toàn bộ kho báu của ta hiện giờ chỉ là những lời tri ân chưa thể hiện thành vật chất, nhưng khi chúng được đền bù xứng đáng hơn, đó sẽ là phần thưởng cho tình bằng hữu và sự nhọc nhằn của các vị.

ROSS.

Sự hiện diện của ngài đã khiến chúng tôi trở nên giàu có, thưa vị công tước cao quý.

WILLOUGHBY.

Và vượt xa cả những công sức chúng tôi bỏ ra để đến được đây.

BOLINGBROKE.

Xin mãi mãi gửi lời tri ân, thứ ngân khố của kẻ khó; cho đến khi vận mệnh non trẻ của ta trưởng thành, nó sẽ thay cho lòng hào phóng của ta. Nhưng kìa, ai đang đến nữa thế?

[Berkeley tiến vào.]

NORTHUMBERLAND.

Theo tôi đoán, đó chính là Bá tước Berkeley.

BERKELEY.

Thưa Công tước xứ Hereford, sứ mạng của tôi là dành cho ngài.

BOLINGBROKE.

Thưa ngài, câu trả lời của ta—đó là "Lancaster", và ta đến đây để tìm lại cái tên ấy trên đất nước Anh; và ta phải nghe được tước hiệu ấy thốt ra từ cửa miệng các người trước khi ta đáp lại bất cứ điều gì các người nói.

BERKELEY.

Xin chớ hiểu lầm tôi, thưa ngài, ý tôi không phải là xóa bỏ dù chỉ một tước hiệu danh dự của ngài. Tôi đến gặp ngài, dù ngài mang tước hiệu nào đi nữa, theo lệnh từ vị nhiếp chính tối cao của xứ sở này, Công tước xứ York, để tìm hiểu điều gì đã thúc đẩy ngài lợi dụng thời điểm vắng bóng nhà vua, và làm hoảng sợ nền hòa bình bản địa bằng thứ vũ khí tự thân.

[York tiến vào cùng tùy tùng.]

BOLINGBROKE.

Ta chẳng cần phải nhờ ngài truyền đạt lời lẽ của mình nữa. Kìa chính thân vương đã đến bằng xương bằng thịt. Thưa người chú kính yêu của con!

[Quỳ xuống.]

YORK.

Hãy trưng ra cho ta thấy một tấm lòng khiêm nhường của ngươi, chứ đừng bày đặt cái đầu gối với thứ đạo lý giả dối và lừa lọc ấy.

BOLINGBROKE.

Kính lạy người chú nhân từ—

YORK.

Thôi đi, thôi đi! Đừng có mà "kính lạy" với ta, cũng đừng nhận "chú" với cháu ở đây. Ta chẳng phải chú của kẻ phản nghịch nào cả, và cái từ "kín lạy" thốt ra từ một cái miệng bất lương chẳng khác nào sự báng bổ.

Tại sao đôi chân bị lưu đày và cấm đoán kia lại dám cả gan đặt chân lên dù chỉ một hạt bụi trên mảnh đất nước Anh này? Nhưng điều đáng nói hơn nữa: tại sao chúng lại dám hành quân bao nhiêu dặm đường trên bầu ngực yên bình của xứ sở, gieo rắc nỗi kinh hoàng cho những ngôi làng xanh xao bằng chiến tranh và sự khoe khoang của thứ vũ khí đáng khinh bỉ ấy? Ngươi đến đây là vì vị vua được xức dầu đã vắng mặt phải không? Chà, tên ngốc nghếch ạ, nhà vua đã ở lại phía sau, và quyền uy của ngài đang nằm trong lồng ngực trung kiên của ta đây. Giá như giờ đây ta còn là chúa tể của một đám thanh niên sôi nổi như khi dũng tướng Gaunt, cha ngươi, và chính ta từng giải cứu Hoàng tử Đen, vị thần chiến tranh trẻ tuổi ấy giữa hàng vạn tên lính Pháp, ồ, thế thì cánh tay này của ta, vốn đang là tù nhân của chứng liệt rung, sẽ nhanh chóng trừng phạt ngươi và giáng cho ngươi một bài học đích đáng vì tội lỗi của mình!

BOLINGBROKE.

Thưa người chú nhân từ, xin hãy cho con biết lỗi lầm của con là gì. Nó nằm ở hoàn cảnh nào và ra sao?

YORK.

Nó nằm ngay trong hoàn cảnh tồi tệ nhất, trong tội phản loạn tày trời và sự phản nghịch đáng phỉ nhổ. Ngươi là kẻ bị lưu đày, và lại dám quay về đây trước khi thời hạn kết thúc, mang theo gươm giáo thách thức chính vị quân vương của mình.

BOLINGBROKE.

Khi con bị lưu đày, con bị lưu đày với tư cách là Hereford; nhưng khi con quay lại, con trở về với tư cách là Lancaster. Và thưa người chú kính yêu, con khẩn khoản xin người hãy nhìn nhận những nỗi oan khiên của con bằng một con mắt vô tư. Người chính là cha con, vì hình như trong con người người, con vẫn thấy bóng dáng của cụ Gaunt già nua đang sống mãi. Ôi thưa người cha, lẽ nào người nỡ để con phải chịu cảnh bị kết án như một kẻ lang thang vô gia cư, trong khi những quyền lợi và tước hiệu hợp pháp của con bị tước đoạt khỏi tay một cách vũ lực rồi đem ban phát cho lũ kẻ ăn người ở vô tích sự và ngông cuồng? Con sinh ra để làm gì chứ? Nếu người anh họ của con là Vua nước Anh, thì hiển nhiên người ta phải công nhận con là Công tước xứ Lancaster. Người có một người con trai là Aumerle, người anh em họ quý mến của con. Giả sử người qua đời trước và nó bị chà đạp thế này, hẳn nó cũng sẽ tìm thấy ở người chú Gaunt một người cha sẵn sàng đứng lên đòi lại công lý và truy cùng diệt tận những kẻ gây tổn hại cho nó. Con bị từ chối quyền thụ hưởng gia tài của mình tại đây, dẫu cho các chiếu thư hợp pháp vẫn cho phép con làm điều đó. Toàn bộ tài sản của cha con đều bị tịch thu và bán sạch, và những thứ đó, cùng tất cả mọi thứ khác, đều đang bị sử dụng sai mục đích. Người muốn con phải làm gì đây? Con là một thần dân, và con đòi hỏi công lý. Các luật sư bị từ chối không cho phép đại diện cho con, vì thế con đành phải tự mình đứng ra đòi lại quyền thừa kế hợp pháp từ tổ tiên.

NORTHUMBERLAND.

Vị công tước cao quý đã phải chịu đựng quá nhiều bất công rồi.

ROSS.

Đã đến lúc điện hạ phải đứng ra đòi lại công đạo cho ngài ấy.

WILLOUGHBY.

Những kẻ đê tiện nhờ vào tài sản của ngài ấy mà trở nên cao sang.

YORK.

Hỡi các vị bá tước nước Anh, để ta nói cho các vị điều này: Ta từng thấu hiểu những nỗi oan khiên của người cháu họ và đã làm tất cả những gì có thể để đòi lại công lý cho nó. Nhưng việc xông đến theo kiểu này, mang theo gươm giáo thách thức, tự mình định đoạt và mở đường tìm kiếm lẽ phải bằng những hành vi sai trái, điều đó là không thể chấp nhận được. Và những ai tiếp tay cho nó theo cách này chính là đang nuôi dưỡng sự phản loạn và tất cả đều là những kẻ phản nghịch.

NORTHUMBERLAND.

Vị công tước cao quý đã thề rằng ngài trở về chỉ để lấy lại những gì thuộc về mình; và vì lẽ phải đó, tất cả chúng tôi đã cùng nhau thề sẽ hết lòng phò trợ ngài; và nguyện cho kẻ nào phá vỡ lời thề ấy sẽ chẳng bao giờ biết đến niềm vui!

YORK.

Thôi được, thôi được, ta thừa biết kết cục của cuộc nổi dậy này rồi. Ta không thể ngăn cản được, đành phải thú nhận điều đó, bởi vì lực lượng của ta quá yếu ớt và đã bị bỏ mặc hoàn toàn; nhưng nếu ta có thể làm được, nhân danh Đấng đã ban cho ta sự sống, ta sẽ bắt giữ tất cả các ngươi và buộc các ngươi phải cúi đầu trước lòng thương xót tối cao của nhà vua. Nhưng vì ta không thể làm thế, xin thông báo để các ngươi rõ rằng ta chọn đứng ngoài cuộc. Thử hỏi các ngươi có muốn bước vào trong lâu đài và nghỉ ngơi qua đêm nay hay không—nếu các ngươi thấy thuận tiện.

BOLINGBROKE.

Đó là một nhã ý mà chúng tôi xin nhận thưa chú; nhưng chúng tôi phải thuyết phục điện hạ cùng đi với chúng tôi đến lâu đài Bristol, nơi mà người ta đồn đại đang bị chiếm giữ bởi Bushy, Bagot cùng bè lũ của chúng, những con sâu mọt của đất nước mà ta đã thề sẽ nhổ tận gốc và tiêu diệt.

YORK.

Có thể ta sẽ đi cùng các ngươi; nhưng để ta suy nghĩ đã, vì ta vốn không đành lòng phá vỡ luật lệ của giang sơn này. Dù là bạn hay thù, các ngươi đều được chào đón. Những chuyện đã qua không thể cứu vãn giờ đây với ta cũng chẳng còn bận tâm nữa.

[Họ cùng rời đi.]