Richard và Buckingham từ các cửa bước vào.

RICHARD

Thế nào, thế nào rồi? Bọn thị dân nói gì?

BUCKINGHAM

Thưa, nhân danh thánh mẫu của Chúa chúng ta,

Bọn thị dân ngậm tăm, chẳng thốt nửa lời.

RICHARD

Ông có đả động đến chuyện con hoang của lũ trẻ nhà Edward chứ?

BUCKINGHAM

Tôi có chứ; cả khế ước của hắn với phu nhân Lucy,

Và khế ước qua người đại diện ở tận nước Pháp;

Lòng tham không đáy trong dục vọng của hắn,

Việc hắn bức bách những người vợ trong thành;

Thói bạo ngược vì những chuyện cỏn con; cả thân phận con hoang của chính hắn,

Vì khi hắn được sinh ra, cha ngài đang ở Pháp,

Và dung mạo hắn chẳng có nét nào giống Công tước.

Thêm vào đó, tôi đã nhắc đến những đường nét trên khuôn mặt ngài,

Hình ảnhích thực của người cha quá cố,

Cả về vóc dáng lẫn sự cao quý trong tâm hồn;

Kể lể tường tận mọi chiến công của ngài ở Scotland,

Kỷ luật trong chiến tranh, sự khôn ngoan trong thời bình,

Lòng hào phóng, đức hạnh, và sự khiêm nhường tuyệt vời;

Quả thực, chẳng bỏ sót điều gì thích hợp cho mục đích của chúng ta

Mà không được bàn tới hoặc khéo léo đề cập trong bài diễn thuyết.

Và khi lời lẽ của tôi đi đến hồi kết,

Tôi bảo những ai yêu quý sự bình yên của đất nước

Hãy hô lớn: "Chúa phù hộ cho Richard, vị Vua hoàng gia của nước Anh!"

RICHARD

Và họ đã làm vậy chứ?

BUCKINGHAM

Không, có Chúa chứng giám, họ chẳng thốt một lời,

Mà như những bức tượng câm hay khối đá biết thở,

Cứ trừng mắt nhìn nhau và tái mét mặt mày.

Thấy vậy, tôi liền quở trách họ,

Và hỏi vị Thị trưởng ý nghĩa của sự im lặng bướng bỉnh này là gì.

Câu trả lời của ông ta là, người dân không quen

Nghe ai khác nói chuyện ngoại trừ Viên ký lục.

Rồi ông ta được thúc giục hãy thuật lại câu chuyện của tôi:

“Đức Công tước phán thế này, Đức Công tước đã suy luận thế kia”

Chứ bản thân ông ta chẳng dám tự mình nói lời nào.

Khi ông ta dứt lời, vài kẻ thuộc hạ của tôi

Ở phía cuối sảnh liền tung mũ lên trời,

Và độ mười giọng cất lên: “Chúa phù hộ cho Vua Richard!”

Thế là tôi liền chớp lấy thời cơ từ nhóm nhỏ đó.

“Cảm ơn những thị dân và bằng hữu hiền hòa,” tôi liền nói;

“Tràng pháo tay chung và tiếng hô hân hoan này

Chứng tỏ sự khôn ngoan và lòng yêu mến của quý vị dành cho Richard.”

Và ngay tại đó, tôi dừng lời rồi bước đi.

RICHARD

Sao chứ, chúng là những khúc gỗ không lưỡi hay sao! Chẳng lẽ chúng không chịu mở miệng? Chẳng lẽ vị Thị trưởng và các bồi thẩm đoàn sẽ không đến sao?

BUCKINGHAM

Thị trưởng đang ở đây rồi. Hãy tỏ ra sợ sệt đôi chút;

Đừng dễ dàng tiếp chuyện nếu không có sự nài nỉ thiết tha.

Và hãy nhớ cầm một cuốn sách cầu nguyện trên tay,

Đứng giữa hai vị chức sắc giáo hội đi, lạy chúa tôi,

Bởi trên nền tảng đó tôi sẽ thêu dệt nên một bài giảng đạo trang nghiêm.

Đừng dễ dàng xiêu lòng trước thỉnh cầu của chúng ta.

Hãy đóng vai trinh nữ: ngoài miệng cứ nói không nhưng tay thì nhận lấy.

RICHARD

Ta đi đây, và nếu ông biện hộ cho họ khéo léo chừng nào

Như ta biết cách từ chối ông chính mình chừng nào,

Chắc chắn chúng ta sẽ mang lại kết quả tốt đẹp.

BUCKINGHAM

Đi đi, lên ban công trên mái đi, Thị trưởng đang gõ cửa đấy.

[Richard rời sân khấu.]

Thị trưởng và đoàn thị dân bước vào.

Kính chào ngài Thị trưởng. Tôi đứng đây đợi từ nãy.

Tôi nghĩ Đức Công tước không chịu tiếp chuyện đâu.

Catesby bước vào.

Này Catesby, thỉnh cầu của tôi được chúa công của anh phúc đáp thế nào?

CATESBY

Ngài thỉnh cầu Ân đức của ngài, thưa đại nhân cao quý,

Hãy đến thăm ngài ấy vào ngày mai hoặc ngày kia.

Ngài ấy đang ở bên trong cùng hai vị cha cố đáng kính,

Tâm trí hoàn toàn hướng về việc tĩnh tâm;

Và không một phàm sự nào có thể lay chuyển ngài

Rời khỏi phút giây tu thiêng liêng ấy.

BUCKINGHAM

Hãy quay lại, Catesby thân mến, thưa với vị Công tước nhân từ;

Rằng chính tôi, cùng ngài Thị trưởng và các bồi thẩm,

Vì những mưu sự lớn lao, những trọng sự quốc gia,

Quan trọng không kém sự ích chung của toàn thể xứ sở,

Đã đến để có buổi hội kiến với Ân đức của ngài.

CATESBY

Tôi sẽ tâu lại ngay với ngài ấy.

[Catesby rời sân khấu.]

BUCKINGHAM

À há, chúa công của tôi ơi, vị hoàng tử này đâu phải là một Edward!

Hắn không nằm ườn trên chiếc giường ái ân nhơ nhớp,

Mà quỳ gối chắp tay trong chốn tĩnh tâm;

Không ve vãn một bầy kỹ nữ lẳng lơ,

Mà nghiền ngẫm giáo lý cùng hai bậc cao tăng uyên bác;

Không ngủ vùi để bồi dưỡng thân xác nhàn rỗi,

Mà cầu nguyện để làm phong phú tâm hồn luôn tỉnh thức.

Phúc thay cho nước Anh nếu vị vương gia đức hạnh này

Chịu gánh vác ngai vàng uy quyền của xứ sở.

Nhưng quả thật tôi lo chúng ta khó lòng thuyết phục được ngài.

THỊ TRƯỞNG

Trời đất quỷ thần ơi, Chúa chẳng để cho Ân đức của ngài từ chối chúng ta đâu!

BUCKINGHAM

Tôi sợ là ngài sẽ từ chối đấy. Kìa Catesby đã quay lại rồi.

Catesby bước vào.

Này Catesby, Ân đức của ngài nói gì nào?

CATESBY

Ngài lấy làm lạ vì sao các ông lại tập hợp

Đông đảo thị dân đến yết kiến ngài như vậy,

Trong khi Ân đức của ngài hoàn toàn không được báo trước.

Thưa đại nhân, ngài e rằng các ông có ý đồ không tốt với ngài.

BUCKINGHAM

Tôi lấy làm tiếc vì vị bá tước cao quý của tôi lại

Nghi ngờ rằng tôi có ý đồ bất thiện với ngài.

Thiên đàng chứng giám, chúng tôi đến với ngài bằng trọn vẹn chân tình,

Hãy quay lại và tâu lại điều đó với Ân đức của ngài một lần nữa.

[Catesby rời sân khấu.]

Khi những con người tôn kính và sùng đạo

Đang lần chuỗi mân côi, thật khó lòng kéo họ rời khỏi đó,

Bởi sự chiêm niệm trong niềm sành đạo mới ngọt ngào làm sao.

Richard xuất hiện ở ban công trên cao, đứng giữa hai Giám mục. Catesby quay lại.

THỊ TRƯỞNG

Kìa, hãy nhìn Ân đức của ngài đang đứng giữa hai giáo sĩ kìa!

BUCKINGHAM

Hai trụ cột đức hạnh của một bậc vương giả Thiên Chúa giáo,

Nâng đỡ ngài khỏi sa ngã trước những thói hư tật xấu;

Và kìa, một cuốn kinh cầu nguyện trên tay ngài,

Những biểu tượngích thực để nhận diện một con người thánh thiện.

Vị Plantagenet lừng danh, bậc vương gia vô cùng nhân từ,

Xin hãy lắng nghe thỉnh cầu của chúng tôi với lòng khoan dung,

Và tha thứ cho việc chúng tôi đã mạo muội cắt ngang

Giờ phút sùng đạo cùng lòng nhiệt thành Cơ Đốc giáo chân chính của ngài.

RICHARD

Thưa đại nhân, chẳng cần phải xin lỗi như vậy đâu.

Chính ta mới phải khẩn khoản xin Ân đức của ngài tha thứ,

Vì quá mải mê phụng sự Chúa Trời của ta,

Mà trì hoãn việc tiếp đón những người bạn hiếm quý.

Nhưng gác chuyện đó sang một bên, Ân đức của ngài đến đây có việc gì?

BUCKINGHAM

Chính là vì điều đó, tôi hy vọng, điều làm hài lòng Chúa trên cao,

Và tất cả những người lương thiện trên hòn đảo vô chủ này.

RICHARD

Ta hồ nghi rằng mình đã phạm phải lỗi lầm nào đó

Trông có vẻ gai mắt trong ánh mắt của người dân thành phố,

Và các ông đến đây để quở trách sự thiếu hiểu biết của ta.

BUCKINGHAM

Ngài nói đúng đấy, thưa đại nhân. Ước gì Ân đức của ngài hoan hỉ,

Theo lời nài nỉ của chúng tôi, mà sửa chữa lỗi lầm ấy.

RICHARD

Nếu không thì hà cớ gì ta còn thở trên mảnh đất Thiên Chúa giáo này?

BUCKINGHAM

Vậy xin ngài hãy biết cho, lỗi lầm của ng ngài là đã từ bỏ

Ngai vàng tối cao, ngai báu uy nghi,

Chiếc vương trượng quyền uy của tổ tiên để lại,

Cơ nghiệp hoàng gia và quyền thừa kế bẩm sinh,

Vinh quang truyền đời của dòng tộc vương giả,

Cho sự ô hợp của một cành nhánh đã bị vấy bẩn;

Trong khi giữa sự uể oải của những suy nghĩ mơ màng,

Mà nay chúng tôi đánh thức vì lợi ích của đất nước,

Hòn đảo cao quý này đang thiếu đi những chi thể lành lặn;

Khuôn mặt bị bôi nhọ bởi những vết sẹo ô nhục,

Dòng giống hoàng gia bị ghép vào những cành cây thấp hèn,

Và suýt bị đẩy vào cái miệng vực đang ngoạm lấy

Của sự lãng quên tối tăm và vô tận;

Để hàn gắn điều đó, chúng tôi tha thiết nài xin

Chính Ân đức của ngài hãy đứng ra gánh vác trọng trách

Và cai trị đất nước này với tư cách vua chúa,

Không phải với tư cách Hộ quốc công, quản gia, người đại diện,

Hay kẻ sai nha thấp hèn mưu lợi cho kẻ khác,

Mà là vị vua chính thống, huyết thống nối dòng,

Theo quyền thừa kế bẩm sinh, quyền thống trị tối cao, hoàn toàn thuộc về ngài.

Vì điều này, đồng hành cùng các bậc thị dân,

Những người bạn vô cùng kính trọng và yêu quý của ng ngài,

Và do sự thúc giục thiết tha của họ,

Trong chính nghĩa này, tôi đến để thỉnh cầu Ân đức của ng ngài.

RICHARD

Ta không tài nào biết được nên cáo lui trong im lặng

Hay cất lời quở trách các ông một cách cay đắng

Mới là phù hợp nhất với thân phận của ta hay hoàn cảnh của các ông.

Nếu không đáp lời, các ông rất có thể sẽ nghĩ rằng

Sự tham vọng bị bóp nghẹt tiếng nói, sự im lặng không đáp lời đó,

Chính là sự chịu khuất phục để mang lấy ách vàng quyền lực,

Mà các ông đang ngây ngô muốn áp đặt lên vai ta ở đây;

Còn nếu quở trách các ông vì lời cầu xin này,

Được tô điểm bằng tình yêu trung thành của các ông dành cho ta,

Thì mặt khác, hóa ra ta lại trách mắng những người bạn của mình.

Do đó, để cất lời mà tránh được điều thứ nhất,

Rồi khi nói lại không vướng phải điều thứ hai,

Ta xin dứt khoát trả lời các ông thế này:

Tình cảm của các ông đáng được ta cảm ơn, nhưng sự bất tài

Không xứng đáng của ta xin chối từ thỉnh cầu cao cả ấy.

Trước tiên, giả sử mọi trở ngại đều được dọn sạch,

Và con đường dẫn đến ngai vàng của ta bằng phẳng

Như phần lợi tức chín muồi và quyền thừa kế bẩm sinh,

Thì sự nghèo nàn trong tâm hồn ta đây,

Cùng với vô vàn những khiếm khuyết to lớn,

Lại khiến ta thà ẩn mình khỏi sự vĩ đại,

Giống như chiếc thuyền con chẳng thể đương đầu với biển lớn,

Còn hơn là trong sự vĩ đại lại khao khát được ẩn giấu,

Rồi bị bóp nghẹt giữa màn sương mù của vinh quang.

Nhưng, tạ ơn Chúa, ta chẳng có lấy một chút nhu cầu nào,

Và ta cũng chẳng có khả năng giúp đỡ các ông, dẫu có nhu cầu đi nữa.

Cây cổ thụ hoàng gia đã để lại cho chúng ta trái ngọt hoàng gia,

Thứ quả được tôi luyện qua dòng thời gian trôi đi âm thầm,

Sẽ vô cùng xứng đáng ngự trị trên ngai vàng uy nghi,

Và chắc chắn sẽ mang lại cho chúng ta hạnh phúc dưới triều đại của người.

Ta đặt vào tay người ấy điều mà các ông muốn trút lên vai ta,

Quyền lực và vận mệnh từ những vì sao may mắn của ngài,

Và Chúa chẳng cho phép ta cướp đoạt điều đó từ tay người.

BUCKINGHAM

Thưa đại nhân, điều này cho thấy lương tâm trong Ân đức của ngài;

Nhưng những điều đó thật viển vông vàn vụn vặt,

Nếu xét nét kỹ lưỡng mọi khía cạnh.

Ngài nói rằng Edward là con trai của anh trai ngài;

Chúng tôi cũng xin nói vậy, nhưng không phải do người vợ của Edward sinh ra.

Bởi trước hết hắn đã đính ước với phu nhân Lucy

Mẹ ng ngài còn sống là nhân chứng cho lời thề đó,

Và sau đó lại được đại diện hứa hôn

Với Bona, em gái của Quốc vương Pháp.

Cả hai mối tình này đều bị gạt bỏ, để rồi một mụ đàn bà cầu xin tội nghiệp,

Một người mẹ đầu óc bấn loạn vì có quá nhiều con,

Một quá phụ tàn phai nhan sắc và khốn khổ,

Ngay trong buổi xế chiều của quãng đời đẹp nhất,

Đã trở thành chiến lợi phẩm và món quà cho ánh mắt dâm đãng của hắn,

Khiến đỉnh cao danh vọng của hắn rơi xuống

Sự đồi trụy thấp hèn và tội đa thê đáng kinh tởm.

Bởi mụ ta, trên chiếc giường bất hợp pháp ấy, hắn đã sinh ra

Tên Edward này, kẻ mà phép tắc của chúng ta gọi là Hoàng tử.

Tôi còn có thể kể tội hắn cay đắng hơn nữa,

Chỉ vì lòng kính trọng đối với một số người vẫn còn sống,

Nên tôi mới phải kìm hãm lưỡi mình lại.

Vậy thì, lạy Chúa tôi, xin hãy tự mình đón nhận

Món quà phẩm giá được dâng hiến này,

Nếu không phải để ban phước cho chúng tôi và xứ sở này,

Thì ít nhất cũng là để đưa dòng dõi cao quý của tổ tiên ngài

Thoát khỏi vũng lầy ô uế của thời đại nhiễu nhương

Trở về với con đường huyết thống chân chính.

THỊ TRƯỞNG

Xin hãy nhận đi, thưa ngài. Bọn thị dân đang khẩn khoản kìa.

BUCKINGHAM

Xin đừng từ chối tình yêu này, hỡi vị vương gia quyền uy.

CATESBY

Ôi, hãy làm cho họ vui lòng; hãy chấp thuận thỉnh cầu chính đáng của họ.

RICHARD

Hỡi ôi, sao các ông lại cứ chất những gánh nặng ấy lên vai ta?

Ta không hề thích hợp với việc triều chính và ngai vàng uy nghi.

Ta nài xin các ông, đừng hiểu lầm;br>Ta không thể, và sẽ không bao giờ, nhượng bộ các ông đâu.

BUCKINGHAM

Nếu ngài từ chối, với tất cả tình yêu và lòng nhiệt thành

Vốn không nỡ phế truất đứa trẻ, con trai của anh trai ngài—

Như chúng tôi thừa biết sự mềm yếu trong tim ngài

Cùng sự xót xa dịu dàng, nhân hậu và đầy nữ tính,

Mà chúng tôi vẫn thường thấy ngài dành cho họ hàng,

Và quả thực là công bằng với tất cả mọi tầng lớp—

Thì xin ngài hãy biết cho, dù ngài có chấp thuận thỉnh cầu của chúng tôi hay không,

Con trai của anh trai ngài cũng sẽ không bao giờ được làm vua của chúng ta,

Mà chúng tôi sẽ đưa một kẻ khác lên ngai vàng,

Đến nỗi sỉ nhục và sụp đổ cả dòng họ của ngài.

Và với quyết định này, chúng tôi xin cáo lui.

Nào các thị dân; chà, ta chẳng buồn nài nỉ thêm nửa lời.

[Buckingham, Thị trưởng và các thị dân rời đi.]

CATESBY

Xin hãy gọi họ quay lại, hỡi Hoàng tử anh minh; hãy chấp thuận thỉnh cầu của họ.

Nếu ngài từ chối, toàn bộ xứ sở này sẽ phải hối hận đấy.

RICHARD

Các người định ép ta gánh lấy cả một thế giới lo âu hay sao?

Hãy gọi họ quay lại đi. Ta đâu phải làm bằng đá,

Mà vẫn có thể động lòng trước những lời nài nỉ thiết tha của các người,

Dẫu điều đó đi ngược lại lương tâm và linh hồn ta.

Buckingham và những người khác bước vào.

Hỡi người anh em họ Buckingham, và những bậc hiền triết nghiêm nghị,

Vì các ông cứ muốn trói chặt Nữ thần Vận mệnh lên lưng ta,

Bắt ta phải gánh chịu gánh nặng của nàng, dù ta muốn hay không,

Thì ta đành phải nhẫn nại để chịu đựng sức nặng ấy vậy.

Nhưng nếu sự tai tiếng đen tối hay nỗi hổ thẹn xấu xa

Lại đeo bám theo sau việc các ông ép buộc ta,

Thì chính sự ép buộc đó của các ông sẽ rửa sạch cho ta

Khỏi mọi vết nhơ và vết bẩn ô uế của nó,

Bởi Chúa Trời thấu tỏ, và các ông cũng phần nào thấy được,

Ta vốn xa cách với lòng tham muốn điều này nhường nào.

THỊ TRƯỞNG

Chúa phù hộ cho Ân đức của ng ngài! Chúng tôi đều thấy rõ, và xin khẳng định điều đó.

RICHARD

Nói thế nghĩa là các ông chỉ đang nói lên sự thật mà thôi.

BUCKINGHAM

Vậy tôi xin tôn vinh ng ngài với tước hiệu hoàng gia này:

Nguyện chúc Vua Richard muôn năm vạn tuế, vị Vua xứng đáng của nước Anh!

TẤT CẢ

Amen.

BUCKINGHAM

Ngày mai ngài có vui lòng lên ngôi vua không?

RICHARD

Lúc nào các ông muốn cũng được, vì các ông đã quyết định vậy mà.

BUCKINGHAM

Vậy ngày mai, chúng tôi sẽ đến hầu cận Ân đức của ng ngài;

Và giờ chúng tôi xin hân hoan cáo từ.

RICHARD

[Nói với các Giám mục.] Nào, chúng ta hãy quay lại với công việc thánh thiện của mình thôi.

Vĩnh biệt người anh em họ, vĩnh biệt những người bạn hiền hòa.

[Họ rời đi.]