Sly được tìm thấy đang mặc một chiếc áo ngủ sang trọng, xung quanh có các Đầy tớ: một số cầm y phục, chậu rửa, bình nước và các vật dụng khác; cùng Lãnh chúa ăn mặc như một người hầu.
SLY.
Lạy Chúa! Cho một vại bia nhẹ nào.
ĐẦY TỚ THỨ NHẤT.
Xin minh chủ vui lòng nhấp một chén rượu Tây?
ĐẦY TỚ THỨ HAI.
Xin đại nhân vui lòng nếm chút mứt quả này?
ĐẦY TỚ THỨ BA.
Hôm nay đại nhân muốn mặc y phục gì?
SLY.
Ta là Christophero Sly; đừng gọi ta là đại nhân hay minh chủ. Ta chưa từng uống rượu Tây trong đời; và nếu tụi bay cho ta mứt, thì hãy cho mứt thịt bò. Đừng có hỏi ta mặc y phục gì, vì ta chẳng có nhiều áo hơn lưng, chẳng có nhiều tất hơn chân, cũng chẳng có nhiều giày hơn chân; à không, có khi chân còn nhiều hơn giày, hoặc là loại giày mà ngón chân ta thò cả ra ngoài lớp da.
LÃNH CHÚA.
Trời xanh hãy dập tắt tâm trạng gàn dở này trong lòng đại nhân!
Ôi, một bậc hào kiệt dòng dõi thâm nghiêm,
Cơ ngơi bề thế, danh vọng cao vời,
Lại bị một tà ma quỷ quái ngự trị tâm can!
SLY.
Gì chứ! Các người muốn làm ta phát điên lên chắc? Ta chẳng phải là Christopher Sly, con trai của cụ Sly ở Burton-heath đó sao; gốc gác là kẻ bán hàng rong, nghề nghiệp xưa là thợ chải len, từng đổi nghề làm kẻ dắt gấu, và nay chính là một tay thợ hàn nồi? Cứ đi hỏi Marian Hacket, bà chủ quán bia béo múp ở Wincot, xem bà ấy có biết ta không: nếu bà ấy bảo ta không nợ mười bốn xu tiền bia béo, cứ việc coi ta là kẻ nói dối trơ trẽn nhất cõi đời này. Gì chứ! Ta có mất trí đâu. Đây này—
ĐẦY TỚ THỨ BA.
Ôi! Chính điều này khiến phu nhân của ngài phải đau buồn.
ĐẦY TỚ THỨ HAI.
Ôi! Chính điều này khiến các đầy tớ của ngài phải ủ rũ.
LÃNH CHÚA.
Cũng từ đây mà họ hàng lánh xa dinh thự của ngài,
Như thể hoảng sợ tháo chạy trước cơn điên lạ lùng.
Ôi vị chúa tể cao quý, hãy nhớ lại nguồn cội sinh thành,
Hãy gọi những tâm tư xưa cũ trở về từ chốn lưu đày,
Và xua đuổi những mộng tưởng đê hèn thấp kém này đi.
Kìa hãy nhìn các đầy tớ đang hầu hạ ngài,
Mỗi người đều túc trực sẵn sàng theo tiếng gọi:
Ngài muốn nghe âm nhạc chứ? Lắng nghe kìa, Apollo đang tấu khúc,
[Âm nhạc.]
Và hai mươi con chim họa mi trong lồng đang cất tiếng ca:
Hay ngài muốn nghỉ ngơi? Chúng ta sẽ đưa ngài lên một chiếc giường
Êm ái và ngọt ngào hơn cả chiếc giường dâm dật
Từng được trang hoàng riêng cho Semiramis.
Ngài muốn dạo bước ư: chúng ta sẽ rải hoa khắp lối:
Hay ngài muốn cưỡi ngựa? Ngựa chiến của ngài sẽ được trang hoàng lộng lẫy,
Bộ cương dâu nạm toàn vàng và trân châu.
Ngài thích nghề săn chim ưng chứ? Ngài có những con chim bay cao hơn cả sơn ca buổi sớm:
Hoặc ngài muốn đi săn?
Đàn chó săn của ngài sẽ làm vòm trời vang vọng tiếng tru
Và khơi dậy những âm vang từ lòng đất thẳm.
ĐẦY TỚ THỨ NHẤT.
Ngài muốn đi săn đuổi chứ; bầy chó săn thỏ của ngài nhanh nhẹn
Chẳng kém gì hươu nai sung sức; phải, còn lẹ làng hơn cả hoẵng.
ĐẦY TỚ THỨ HAI.
Ngài có yêu tranh vẽ không? Chúng ta sẽ mang đến ngay
Bức họa Adonis bên dòng suối chảy,
Và Cytherea nép mình ẩn hiện giữa đám lau sậy,
Dường như đang chuyển động và đùa giỡn theo từng hơi thở
Tựa như nhành lau sậy uốn mình đùa cùng gió thổi.
LÃNH CHÚA.
Chúng ta sẽ cho ngài thấy Io thuở còn là thiếu nữ
Và nàng đã bị lừa phỉnh cùng bất ngờ ra sao,
Được khắc họa sống động như thật khi sự việc diễn ra.
ĐẦY TỚ THỨ BA.
Hay Daphne lang thang qua khu rừng gai góc,
Cào xước cả chân, khiến người ta thề rằng nàng đang rướm máu
Và trước cảnh tượng đó vị thần Apollo đau xót khóc thầm,
Từng giọt máu và giọt lệ được vẽ khéo léo như tay nghề thợ cả.
LÃNH CHÚA.
Ngài là một vị lãnh chúa, và đích thị là một lãnh chúa:
Ngài có một người vợ đẹp bội phần
Hơn mọi phụ nữ trong thời đại tàn lụi này.
ĐẦY TỚ THỨ NHẤT.
Và cho đến khi những giọt lệ nàng vì ngài mà rơi
Như những dòng lũ hờn ghen tràn ngập khuôn mặt khả ái,
Nàng là người con gái đẹp nhất trên đời;
Và đến nay nàng vẫn chẳng thua kém bất kỳ ai.
SLY.
Ta là một lãnh chúa ư? Và ta có một người vợ như thế sao?
Hay ta đang mơ? Hoặc ta đã mơ mãi cho đến tận bây giờ?
Ta không hề ngủ: ta thấy, ta nghe, ta nói;
Ta ngửi thấy hương thơm ngọt ngào, và ta cảm nhận được những vật mềm mại:
Phen này thì chắc chắn, ta thực sự là một lãnh chúa;
Chứ không phải một tên thợ hàn nồi, hay Christophero Sly nào cả.
Nào, hãy đưa phu nhân của chúng ta tới đây để ta ngắm nhìn;
Và một lần nữa, cho một vại bia nhẹ nhất nào.
ĐẦY TỚ THỨ HAI.
Xin quyền uy của ngài vui lòng rửa tay?
[Các đầy tớ dâng bình nước, chậu rửa và khăn tay.]
Ôi, chúng tôi mừng xiết bao khi thấy minh trí của ngài đã hồi phục!
Ôi, giá mà ngài lại một lần nữa nhận ra mình là ai!
Mười lăm năm nay ngài vẫn chìm trong giấc mộng,
Hoặc khi tỉnh dậy, thì cũng tỉnh như thể đang ngủ mê.
SLY.
Mười lăm năm nay! Thật có ơn Chúa, một giấc ngủ ngon lành thật.
Nhưng suốt khoảng thời gian đó ta chưa từng nói gì sao?
ĐẦY TỚ THỨ NHẤT.
Ôi! Thưa ngài, có chứ, nhưng toàn là những lời ngớ ngẩn;
Vì dẫu ngài nằm đây trong căn phòng tuyệt mỹ này,
Ngài vẫn cứ nói rằng mình bị đánh đuổi ra khỏi cửa,
Rồi mắng mỏ bà chủ quán trọ,
Và bảo sẽ kiện bà ta ra trước pháp đình,
Vì tội mang vại sành ra chứ không dùng cối chuẩn có niêm phong.
Thỉnh thoảng ngài lại gọi tên Cicely Hacket.
SLY.
Ừ, con hầu của mụ đàn bà trong quán đó.
ĐẦY TỚ THỨ BA.
Thưa ngài, ngài chẳng hề biết quán nào hay con hầu nào như thế,
Cả những kẻ ngài vừa kể tên,
SLY.
Giờ thì tạ ơn Chúa vì ta đã bình phục!
TẤT CẢ.
Amen.
Cậu tiểu đồng bước vào trong trang phục phu nhân, cùng các Đầy tớ.
SLY.
Ta cảm ơn ngươi; ngươi sẽ không phải chịu thiệt thòi đâu.
TIỂU ĐỒNG.
Bệ hạ cao quý của tôi dạo này thế nào?
SLY.
Ấy chà, ta khỏe mạnh; vì ở đây có đủ thứ vui chơi.
Vợ ta đâu rồi?
TIỂU ĐỒNG.
Dạ thưa vị chúa tể cao quý, ngài tìm thiếp có việc gì?
SLY.
Nàng là vợ ta, sao lại không chịu gọi ta là chồng?
Bọn gia nhân phải gọi ta là lãnh chúa: còn ta là chồng của nàng đây.
TIỂU ĐỒNG.
Chồng và chúa tể của thiếp, chúa tể và người chồng yêu quý;
Thiếp xin tuân lệnh phu quân trong mọi điều.
SLY.
Ta biết rõ điều đó. Thế ta phải gọi nàng là gì?
LÃNH CHÚA.
Thưa phu nhân.
SLY.
Alice phu nhân, hay Joan phu nhân?
LÃNH CHÚA.
Chỉ gọi phu nhân, không thêm gì khác; các lãnh chúa đều gọi phu nhân như thế.
SLY.
Phu nhân vợ ơi, người ta bảo rằng ta đã mơ mộng
Và ngủ thiếp đi suốt mười lăm năm hoặc hơn thế.
TIỂU ĐỒNG.
Vâng, và với thiếp thì khoảng thời gian ấy dài đằng đẵng như ba mươi năm,
Khi suốt quãng thời gian này thiếp bị bỏ rơi khỏi giường ngài.
SLY.
Lâu thật đấy. Bọn gia nhân lui ra hết, để ta và nàng ở lại một mình.
Phu nhân, hãy cởi y phục ra, và giờ thì lên giường nào.
TIỂU ĐỒNG.
Vị chúa tể cao quý muôn vàn, xin ngài hãy rộng lòng tha thứ
Cho thiếp thêm một hoặc hai đêm nữa;
Hoặc nếu không thể, thì cũng đợi đến khi mặt trời lặn:
Bởi các ngự y đã dặn dò cẩn trọng hết sức,
Rằng nếu không muốn tái phát căn bệnh cũ,
Thì thiếp vẫn phải tạm lánh xa giường ngài:
Thiếp hy vọng lý do này đủ để làm lời biện hộ.
SLY.
Ừ, lý do đó khiến ta khó lòng chờ đợi lâu đến thế; nhưng ta lại ngán ngẩm việc rơi vào những giấc mơ cũ; vậy nên dẫu có phải đấu tranh với xác thịt này ta cũng sẽ ráng chịu đựng.
Một Sứ giả bước vào.
SỨ GIẢ.
Bọn kép hát của ngài, khi nghe tin ngài đã bình phục,
Đã đến để trình diễn một vở kịch vui;
Bởi các y sư của ngài thấy điều đó vô cùng hợp lý,
Vì nỗi buồn quá mức đã làm đông cứng dòng máu trong người ngài,
Và sự sầu muộn chính là nguồn cội của chứng cuồng loạn:
Thế nên họ cho rằng thật tốt biết bao nếu ngài được thưởng thức một vở kịch,
Và hướng tâm trí về niềm vui cùng sự hoan hỉ,
Điều có thể xua tan ngàn mối họa và kéo dài tuổi thọ.
SLY.
Được chứ, cứ để họ diễn đi. Hài kịch chẳng lẽ là mấy trò hề dịp Giáng sinh hay trò nhào lộn đó sao?
TIỂU ĐỒNG.
Không, thưa đại nhân; đó là thứ nghệ thuật thú vị hơn nhiều.
SLY.
Gì chứ! Đồ đạc trong nhà á?
TIỂU ĐỒNG.
Đó là một dạng tích truyện lịch sử.
SLY.
Thôi được, ta sẽ xem. Nào, phu nhân vợ yêu, hãy ngồi cạnh ta và mặc kệ sự đời trôi đi: chúng ta chẳng thể trẻ lại được đâu.
