Kèn hiệu trỗi dậy. Lucentio và Tranio bước vào.

LUCENTIO.

Tranio, vì lòng khao khát khôn nguôi

Được ngắm Padua xinh đẹp, cái nôi nghệ thuật này,

Ta đã đặt chân tới vùng Lombardy trù phú,

Khu vườn tươi đẹp của đất Ý đại gia,

Và nhờ tình yêu cùng sự ưng thuận của cha,

Được vũ trang bằng thiện ý của người và bầu bạn của anh,

Người đầy tớ trung thành đã qua mọi thử thách của ta,

Nào, hãy dừng chân chốn này, và biết đâu sẽ bắt đầu

Một hành trình học vấn cùng những nghiên cứu uyên bác.

Pisa, nổi tiếng với những công dân nghiêm cẩn,

Đã ban sự sống cho ta, và cho cả cha ta trước tiên,

Một thương gia buôn bán lớn khắp chốn hoàn cầu,

Vincentio, dòng dõi nhà Bentivolii.

Con trai của Vincentio, lớn lên ở Florence,

Phát tiết sao cho xứng với mọi kỳ vọng ấp ủ,

Và tô điểm vận mệnh bằng những hành vi đức hạnh:

Và bởi thế, Tranio, suốt khoảng thời gian ta dùi mài kinh sử,

Đức hạnh cùng phân ngành triết học ấy

Sẽ là điều ta tâm niệm, thứ triết học bàn về hạnh phúc

Đạt được đặc biệt thông qua con đường đức hạnh.

Hãy bày tỏ ý kiến của anh; bởi ta đã rời bỏ Pisa

Và đến Padua này tựa như kẻ rời khỏi

Một vũng nước nông để lao mình vào biển sâu,

Và trong cơn khát cháy lòng tìm cách thỏa nỗi khát khao.

TRANIO.

Mi perdonato, thưa người chủ hiền từ của tôi;

Lòng tôi cũng đồng điệu với ngài trong mọi điều;

Mừng là ngài vẫn giữ vững quyết định ấy

Để tận hưởng mật ngọt của triết học thanh tao.

Chỉ có điều, thưa chủ nhân, trong lúc chúng ta ca ngợi

Đức hạnh và kỷ luật luân lý này,

Xin ngài chớ làm những kẻ khắc kỷ hay khúc gỗ vô tri;

Hay quá tôn sùng những quy tắc của Aristotle

Đến mức ruồng rẫy hoàn toàn một Ovid bị gạt bỏ.

Hãy bàn luận logic với những người quen hiểu biết,

Và thực hành nghệ thuật hùng biện trong lời ăn tiếng nói hàng ngày;

Âm nhạc và thi ca sẽ giúp tâm hồn ngài tươi tỉnh;

Còn toán học và siêu hình học,

Cứ dấn thân vào khi nào ngài cảm thấy hứng thú:

Chẳng có ích chi khi ta làm việc mà không thấy niềm vui;

Nói ngắn gọn, thưa ngài, hãy học điều ngài yêu thích nhất.

LUCENTIO.

Đa tạ anh, Tranio, lời khuyên thật sáng suốt.

Nếu Biondello, ngươi đã cập bến,

Chúng ta có thể chuẩn bị sẵn sàng ngay lập tức,

Và tìm một chỗ trọ thích hợp để tiếp đón

Những người bạn mà thời gian ở Padua sẽ mang lại.

Nhưng hãy khoan; hội nào đang kéo tới kia?

TRANIO.

Thưa chủ nhân, chắc là có màn biểu diễn gì đó để chào đón chúng ta vào thành.

[Lucentio và Tranio đứng dạt sang một bên.]

Baptista, Katherina, Bianca, Gremio và Hortensio bước vào.

BAPTISTA.

Thưa các vị, xin đừng nài nỉ tôi thêm nữa,

Vì các vị đều biết rõ quyết định kiên định của tôi ra sao;

Đó là, sẽ không gả con gái út của tôi

Cho tới khi tôi tìm được chồng cho đứa con gái lớn.

Nếu cả hai vị đều có tình cảm với Katherina,

Bởi vì tôi hiểu rõ các vị và quý trọng các vị,

Các vị cứ tự do tùy ý ngỏ lời cầu hôn nó.

GREMIO.

Cầu hôn hay chở ra pháp trường thì có: con bé đó quá cay nghiệt đối với tôi.

Này, này Hortensio, anh có muốn lấy vợ nữa không?

KATHERINA.

[Nói với Baptista] Xin thưa cùng cha, có phải ý cha muốn

Biến con thành trò cười giữa đám đàn ông này không?

HORTENSIO.

Trò cười, cô em! Cô có ý gì thế? Chẳng có ai muốn làm chồng cô đâu,

Trừ phi cô có bản tính dịu dàng và ôn hòa hơn.

KATHERINA.

Thưa cha nội, ngài chẳng bao giờ phải lo lắng điều đó đâu;

Tôi dám chắc lòng ngài còn lâu mới chạm tới được trái tim tôi;

Nhưng giả sử có thế đi nữa, chớ nghi ngờ gì về việc tôi sẽ lo liệu

Lấy chiếc ghế đẩu ba chân mà nện vào cái đầu hói của ngài,

Rồi bôi nhọ mặt ngài, và đối xử với ngài như một thằng ngốc.

HORTENSIO.

Cầu Chúa nhân từ cứu chúng con khỏi những mụ ác phụ thế này!

GREMIO.

Cả tôi nữa, lạy Chúa nhân từ!

TRANIO.

Trật tự nào, chủ nhân! Sắp có màn vui hay ho đấy:

Cô ả kia chắc điên tiết lên rồi hoặc là cực kỳ bướng bỉnh.

LUCENTIO.

Nhưng qua sự im lặng của người kia, ta lại thấy

Nết na thùy mị và vẻ dịu dàng của một thiếu nữ.

Im lặng nào, Tranio!

TRANIO.

Hay lắm, thưa chủ nhân; ngậm miệng và cứ ngắm cho thỏa thích đi.

BAPTISTA.

Thưa các vị, để tôi sớm thực hiện điều

Tôi vừa mới nói,—Bianca, con hãy vào trong đi:

Và xin con chớ buồn lòng, Bianca ngoan của ta,

Bởi ta vẫn yêu thương con chẳng kém gì, con gái ạ.

KATHERINA.

Đúng là một ả õng ẹo dễ thương! Tốt nhất là cứ che mặt khóc lóc đi, dù chẳng hiểu vì sao mình khóc.

BIANCA.

Thưa chị, xin hãy bằng lòng trong nỗi bất bình của em.

Thưa cha, con xin khiêm nhường vâng theo ý muốn của cha:

Sách vở và nhạc cụ sẽ là bầu bạn của con,

Để con ngắm nhìn và tự mình luyện tập.

LUCENTIO.

Lắng nghe kìa, Tranio! Anh có thể nghe thấy tiếng nói của nữ thần Minerva.

HORTENSIO.

Signior Baptista, sao ông lại cư xử kỳ cục thế?

Tôi lấy làm tiếc vì thiện ý của chúng tôi lại mang đến

Nỗi buồn cho Bianca.

GREMIO.

Sao ông lại giam cầm con bé lại,

Signior Baptista, vì cớ mụ ác tinh địa ngục này,

Và bắt nó phải chịu đựng hình phạt từ cái lưỡi của mụ?

BAPTISTA.

Thưa các vị, xin hãy yên tâm; tôi đã quyết định rồi.

Vào trong đi, Bianca.

[Bianca bước ra.]

Và bởi tôi biết nó vốn rất say mê

Âm nhạc, nhạc cụ và thi ca,

Tôi sẽ thuê những ông thầy giáo về nhà

Để dạy dỗ tuổi trẻ của nó. Nếu ông Hortensio,

Hoặc Signior Gremio, nếu hai ông biết ai như thế,

Hãy giới thiệu họ tới đây; bởi với những kẻ tài hoa

Tôi sẽ vô cùng hậu hãi, và rất hào phóng

Trong việc nuôi dạy các con mình nên người;

Và giờ, xin chào tạm biệt. Katherina, con có thể ở lại;

Vì ta còn có chuyện muốn trò chuyện với Bianca.

[Baptista bước ra.]

KATHERINA.

Ơ hay, chắc con cũng được phép đi chứ, phải không nào? Gớm thật! Bộ con bị ấn định giờ giấc phải không, cứ như thể con chẳng biết điều gì nên nhận và điều gì nên bỏ qua ấy nhỉ? Hừ!

[Katherina bước ra.]

GREMIO.

Cô cứ đi thẳng xuống âm phủ đi cho khuất mắt: những tài đức của cô lớn lao thế chẳng có ma nào thèm rước cô đâu. Tình yêu của chúng ta đối với Bianca chẳng lớn lao gì cho cam, hỡi Hortensio, chí ít là chúng ta vẫn có thể cùng nhau ngồi xuýt xoa vì lạnh và chịu đói móm mém cho qua ngày; xôi hỏng bỏ không cả lũ rồi. Thôi chào anh: nhưng vì tình cảm tôi dành cho nàng Bianca ngọt ngào của mình, nếu bằng cách nào đó tôi tìm được một người thầy thích hợp để dạy con bé những điều nó thích, tôi sẽ tiến cử ngay với cha nó.

HORTENSIO.

Tôi cũng vậy thôi, Signior Gremio ạ: nhưng xin nói một lời đã. Dù bản chất cuộc tranh chấp giữa chúng ta xưa nay chưa từng khoan nhượng, giờ hãy suy tính lại đi, việc này có lợi cho cả đôi bên,—để chúng ta có thể một lần nữa tiếp cận người thương của mình, và trở thành những đối thủ hạnh phúc trong tình yêu của Bianca,—đó là cùng nhau chung sức thực hiện một việc đặc biệt.

GREMIO.

Việc gì thế, xin ngài cho biết?

HORTENSIO.

Chà, thưa ngài, đó là đi tìm chồng cho chị của nàng.

GREMIO.

Tìm chồng á! Tìm quỷ sứ thì có.

HORTENSIO.

Tôi bảo là tìm chồng.

GREMIO.

Tôi bảo là tìm quỷ sứ. Anh nghĩ đấy, hả Hortensio, dẫu cha con ả ta rất giàu có, liệu có gã đàn ông nào ngốc nghếch đến mức đâm đầu vào địa ngục mà cưới mụ ta không?

HORTENSIO.

Thôi đi, Gremio! Dù sức chịu đựng của anh và tôi đều đã cạn kiệt trước những trận lôi đình của ả, nhưng này bác ạ, trên đời này vẫn có những gã trai gan dạ, nếu tình cờ gặp được, sẵn sàng rước ả về với mọi tật xấu kèm theo một cục tiền đủ lớn.

GREMIO.

Tôi thì chịu chết; nhưng nếu phải nhận của hồi môn của ả kèm theo điều kiện này: sáng nào cũng bị quất roi ở cây thánh giá giữa chợ, thì tôi thà nhận việc đó còn hơn.

HORTENSIO.

Thật đấy, như anh nói đấy, trong đám táo thối thì chẳng có trái nào ra hồn. Nhưng thôi; vì vật cản pháp lý này khiến chúng ta trở thành bạn đồng hành, thì cứ duy trì sự thân thiện ấy cho tới khi giúp cô con gái lớn của Baptista tìm được chồng, qua đó giải thoát cô con gái út để đường hoàng đi bước nữa, rồi lúc đó chúng ta lại tính sổ tiếp. Nàng Bianca ngọt ngào! Chúc kẻ may mắn sẽ giành được phần thưởng! Ai chạy nhanh nhất sẽ lấy được nhẫn. Anh thấy sao, Signior Gremio?

GREMIO.

Tôi đồng ý; và tôi sẵn sàng dâng con chiến mã tốt nhất ở Padua cho bất kỳ ai khởi xướng việc tán tỉnh, người mà dám tán tỉnh cô ta đến nơi đến chốn, cưới cô ta, đưa cô ta lên giường và tống cổ cô ta ra khỏi nhà. Đi thôi nào.

[Gremio và Hortensio bước ra.]

TRANIO.

Xin ngài hãy cho biết, có lý nào mà tình yêu

Lại chợt bùng lên chiếm ngự tâm trí nhanh đến thế?

LUCENTIO.

Ôi Tranio! Cho đến khi tự mình trải nghiệm,

Ta chưa từng nghĩ điều đó là khả thi hay có thật;

Nhưng kìa, trong lúc ta đứng ngẩn ngơ nhìn ngắm,

Ta đã nếm trải sức mạnh của tình yêu lúc nhàn rỗi;

Và giờ đây ta xin thành thực thổ lộ với anh,

Người mà với ta vừa kín đáo lại vừa thân thiết

Như nàng Anna đối với Nữ vương thành Carthage xưa,

Tranio, ta đang bừng cháy, ta đang hao mòn, ta đang tàn lụi, hỡi Tranio,

Nếu ta không chiếm được trái tim của thiếu nữ đoan trang này.

Hãy hiến kế cho ta, Tranio, vì ta biết anh thừa sức làm điều đó;

Hãy giúp đỡ ta, Tranio, vì ta biết anh sẽ sẵn lòng.

TRANIO.

Thưa chủ nhân, bây giờ không phải lúc để trách mắng ngài;

Tình cảm là thứ không thể răn đe mà dứt bỏ khỏi trái tim:

Nếu tình yêu đã chạm đến ngài, chẳng còn cách nào khác ngoài việc chấp nhận:

Redime te captum quam queas minimo.

LUCENTIO.

Đa tạ anh bạn trẻ; cứ tiếp tục đi; lời này thật phải ý;

Phần còn lại sẽ được an ủi, vì mưu kế của anh vô cùng vững vàng.

TRANIO.

Thưa chủ nhân, ngài đã đăm đăm ngắm nhìn nàng thiếu nữ lâu đến thế.

Có lẽ ngài đã không chú ý đến điều cốt lõi nhất.

LUCENTIO.

Ồ, có chứ, ta đã thấy nét đẹp dịu ngọt trên khuôn mặt nàng,

Tựa như dung nhan của người con gái nhà Agenor,

Đã khiến thần Jove vĩ đại phải cúi mình quy phục,

Khi ngài quỳ gối hôn lên bờ cát xứ Crete.

TRANIO.

Ngài không thấy gì nữa sao? Ngài không để ý cách người chị của nàng

Bắt đầu la mắng và tạo ra một cơn cuồng phong

Đến mức tai người trần khó lòng chịu nổi tiếng ồn ào ấy sao?

LUCENTIO.

Tranio, ta chỉ thấy đôi môi san hô của nàng mấp máy,

Và từng hơi thở của nàng làm thơm cả bầu không khí;

Mọi điều ta thấy nơi nàng đều thật thiêng liêng và ngọt ngào.

TRANIO.

Thôi được rồi, vậy thì đã đến lúc đánh thức ngài khỏi cơn mê sảng này.

Xin ngài hãy tỉnh mộng đi: nếu ngài đã yêu mến nàng,

Hãy dốc toàn tâm trí và trí tuệ để chinh phục nàng. Sự tình là thế này:

Người chị của nàng ta đanh đá và chua ngoa đến mức,

Cho tới khi ông bố tống khứ được mụ ta đi,

Thưa chủ nhân, người thương của ngài sẽ phải ở vậy chăn đơn gối chiếc trong nhà;

Và đó là lý do vì sao lão ta cẩn thận giam cầm nàng lại,

Để nàng không bị quấy rầy bởi những kẻ theo đuổi.

LUCENTIO.

Ôi Tranio, lão bố vợ mới tàn nhẫn làm sao!

Nhưng anh có để ý là lão ta đã nhọc công

Đi tìm những ông thầy giáo uyên bác về để dạy dỗ nàng không?

TRANIO.

Vâng, thưa ngài, tôi có để ý chứ, và giờ thì mưu kế đã hình thành.

LUCENTIO.

Ta nghĩ ra rồi đây, Tranio.

TRANIO.

Thưa chủ nhân, tôi dám cá

Cả hai chúng ta đều cùng chung một ý tưởng.

LUCENTIO.

Hãy nói ý của anh trước xem nào.

TRANIO.

Ngài sẽ đóng vai thầy giáo,

Và nhận nhiệm vụ dạy dỗ nàng thiếu nữ:

Đó chính là kế hoạch của ngài.

LUCENTIO.

Đúng thế: liệu có thực hiện được không?

TRANIO.

Không thể nào đâu; vì ai sẽ đóng thay vai của ngài

Và ở lại Padua này trong vai con trai của Vincentio đây;

Trông nom nhà cửa, dùi mài kinh sử, tiếp đón bạn bè;

Thăm hỏi và khoản đãi những đồng hương của ngài nữa?

LUCENTIO.

Basta, hãy yên tâm đi, vì ta đã có sẵn toàn bộ tính toán rồi.

Chúng ta vẫn chưa bị ai nhìn thấy mặt ở bất kỳ ngôi nhà nào,

Cũng chẳng ai phân biệt được khuôn mặt của chúng ta

Ai là chủ, ai là tớ: vậy thì sự việc sẽ diễn ra thế này:

Anh sẽ đóng làm chủ nhân, hỡi Tranio, thay thế vị trí của ta,

Trông nom nhà cửa, dinh cơ và gia nhân y như ta phải làm;

Còn ta sẽ hóa thân thành kẻ khác; một người Florence nào đó,

Một gã người Naples, hay một kẻ bình dân nghèo khó ở Pisa.

Mọi chuyện đã được định đoạt, và sẽ tiến hành như thế: Tranio, hãy mau

Cởi bỏ đi; lấy chiếc mũ và áo choàng có màu của ta mặc vào.

Khi Biondello tới, hắn sẽ hầu hạ anh;

Nhưng trước tiên ta sẽ dặn dò để hắn phải ngậm miệng lại.

[Họ đổi y phục cho nhau.]

TRANIO.

Ngài làm vậy là phải lắm.

Nói tóm lại, thưa ngài, vì đây là ý muốn của ngài,

Và tôi bị buộc phải tuân theo;

Bởi khi chia tay, thân phụ ngài đã dặn dò tôi rằng,

“Hãy tận tụy phục vụ con ta,” người đã nói như vậy,

Dù tôi nghĩ ý ngài lúc đó hoàn toàn khác:

Tôi đành cam tâm làm Lucentio vậy,

Bởi tôi vô cùng yêu quý Lucentio.

LUCENTIO.

Tranio, hãy cứ làm thế, bởi Lucentio đang yêu;

Và hãy để ta làm kẻ tôi đòi, để chinh phục người thiếu nữ ấy,

Kẻ mà chỉ mới thoáng nhìn qua đã bắt giữ đôi mắt đang thổ thức của ta.

Biondello bước vào.

Kìa tên vô lại đến rồi. Này anh bạn, ngươi đã đi đâu thế hả?

BIONDELLO.

Tôi đi đâu á? Ơ kìa! Quái lạ, ngài đang đứng ở đâu thế này?

Chủ nhân ơi, có phải anh bạn Tranio đã đánh cắp quần áo của ngài không?

Hay ngài đã ăn trộm đồ của anh ta? Hoặc cả hai người? Xin cho biết có chuyện gì thế ạ?

LUCENTIO.

Này cậu kia, lại đây: bây giờ không phải lúc để đùa giỡn,

Thế nên hãy biết điều mà cư xử cho đúng lúc đúng nơi.

Cậu bạn Tranio đây của ta, để cứu mạng ta,

Đã mặc y phục và đóng giả làm ta,

Còn ta để trốn chạy đã mặc đồ của cậu ta;

Bởi vì trong một vụ xô xát từ lúc vừa cập bến

Ta đã lỡ tay giết chết một người, và sợ rằng mình đã bị phát hiện.

Ngươi hãy phục tùng cậu ấy, ta ra lệnh cho ngươi, như phép tắc phải thế,

Trong lúc ta tìm đường rời khỏi đây để bảo toàn tính mạng.

Ngươi có hiểu ý ta không?

BIONDELLO.

Dạ thưa ngài! Hoàn toàn không hiểu tí gì ạ.

LUCENTIO.

Và không một lời nhắc đến cái tên Tranio nữa nghe chưa:

Tranio nay đã đổi thành Lucentio rồi.

BIONDELLO.

Thế thì tốt cho anh ta quá: ước gì tôi cũng được như vậy!

TRANIO.

Ta cũng ước thế, cậu em ạ, để có thể đạt được điều ước tiếp theo,

Đó là chính Lucentio sẽ cưới được cô con gái út của Baptista.

Nhưng này cậu kia, không phải vì ta mà vì chủ nhân của cậu, ta khuyên

Cậu phải biết cư xử khôn ngoan và kín đáo trong mọi hoàn cảnh:

Khi ta ở một mình, thì ta chính là Tranio;

Nhưng ở bất cứ đâu khác, ta là chủ nhân của cậu, là Lucentio.

LUCENTIO.

Tranio, chúng ta đi thôi.

Vẫn còn một việc nữa cậu phải tự mình thực hiện,

Đó là hãy gia nhập vào hàng ngũ những kẻ cầu hôn này: nếu cậu hỏi ta lý do vì sao,

Chỉ cần biết rằng những lý do của ta vừa hay ho lại vừa quan trọng.

[Họ bước ra.]

[Những khán giả trên lầu lên tiếng.]

ĐẦY TỚ THỨ NHẤT.

Thưa chúa công, ngài đang gật gà gật gù; ngài chẳng chú ý gì đến vở kịch cả.

SLY.

Có chứ, thưa thánh nữ Anne, ta có chú ý chứ. Quả là một cốt truyện hay: còn đoạn nào nữa không thế?

PAG.

Thưa chúa công, vở kịch mới chỉ bắt đầu thôi ạ.

SLY.

Đúng là một tác phẩm vô cùng xuất sắc, thưa phu nhân quyền quý: ước gì nó kết thúc quách đi cho rồi!

[Họ ngồi xuống và chăm chú theo dõi.]