Tháng Năm là sinh nhật thứ mười bốn của cậu. Giờ là năm 1940 và chẳng còn ai dám cười Đoàn Thanh niên Hitler. Cô Elena chuẩn bị món bánh pudding, Jutta lấy báo gói một mẩu thạch anh, hai chị em sinh đôi, Hannah và Susanne Gerlitz, đóng giả lính đi hành quân vòng quanh phòng. Rolf Hupfauer - cậu bé năm tuổi - ngồi ở góc ghế sô pha với mí mắt nặng trĩu. Cô bé sơ sinh mới đến ngồi trong lòng Jutta, mút ngón tay. Ngoài cửa sổ, phía xa tấm rèm cửa, ngọn lửa phía trên đống rác, bốc cao khi nhìn từ xa, cháy phần phật và nổ lốp đốp.
Bọn trẻ hát và ăn ngấu nghiến bánh pudding, cô Elena nói, “đến giờ đi ngủ” và Werner tắt máy thu thanh. Mọi người cầu nguyện. Cả người cậu có cảm giác nặng trĩu lúc cậu mang cái điện đài lên tầng gác mái. Ngoài phố, những cậu bé mười lăm tuổi đang đi về hướng các trục nâng trong mỏ, đội mũ sắt và cầm đèn xếp hàng ngoài cổng. Cậu thử tưởng tượng gốc gác của họ, những ánh đèn loang loáng lặng lẽ quét qua và xa dần, dây cáp kêu lạch cạch, mọi người lặng lẽ, lao xuống bóng tối thăm thẳm đến nơi những người đàn ông cào vào mặt đất với nửa dặm đá cong vòng trên đầu.
Một năm nữa thôi. Rồi người ta sẽ đưa cho cậu một cái mũ sắt, đèn và nhét cậu vào một cái lồng với những người khác.
Đã nhiều tháng trôi qua kể từ lần cuối cùng cậu nghe được giọng Pháp ấy trên tần sóng ngắn. Một năm kể từ ngày cậu giữ cuốn sách Cơ học căn bản ố vàng. Không lâu trước đây, cậu mơ về Berlin và những nhà khoa học xuất chúng: Fritz Haber, người sáng chế ra phân bón, Hermann Staudinger, người phát minh ra nhựa, Hertz, người biến những thứ vô hình trở thành hữu hình. Tất cả những người đàn ông xuất chúng ấy làm ra nhiều thứ ở ngoài đó. Cô tin tưởng cháu, cô Elena đã từng nói như vậy. Cô nghĩ cháu sẽ làm được những điều tuyệt vời. Giờ đây, trong cơn ác mộng của mình, cậu đi trong những đường hầm của mỏ. Trần nhà trơn tuột và tối đen; một phần trần nhà hạ dần xuống người khi cậu bước đi. Mấy bức tường nứt toác, cậu khom người, bò trườn. Ngay sau đó, cậu không thể ngẩng đầu, cử động cánh tay. Trần nhà nặng mười nghìn tỉ tấn; nó tỏa ra hơi lạnh khắp nơi; nó ép mũi cậu xuống nền đất. Ngay trước khi tỉnh giấc, cậu cảm thấy da đầu tróc ra từng mảng.
Nước mưa chảy róc rách từ trên mái nhà xuống mái hiên. Werner áp trán vào cửa sổ gác mái, nhìn xuyên qua màn mưa, mái nhà bên dưới chỉ là một trong nhiều mái nhà ướt đẫm, nằm lọt thỏm giữa những tường rào mênh mông của lò luyện cốc, lò luyện kim và xưởng khí đốt, tháp giếng mỏ in bóng trên nền trời, mỏ và nhà máy vận hành liên tục, từ nơi này tới nơi khác, vượt ra ngoài tầm mắt cậu, đến xóm làng, thành phố và cỗ máy không ngừng tăng tốc, không ngừng mở rộng, đó chính là nước Đức. Và hàng triệu người đàn ông sẵn sàng ngã xuống vì đất nước.
Cậu nghĩ, nói chào. Hay heil Hitler. Mọi người đang chọn cái sau.
