Tiếng chuông nhà thờ làm Marie-Laure thức giấc: hai, ba, bốn, năm. Thoang thoảng mùi mốc. Tấm đệm lông vũ cũ đã sờn rách. Bức tường phía sau chiếc giường lồi lõm cô đang ngồi được dán giấy lụa. Khi cô duỗi hai cánh tay, cô gần như có thể chạm vào cả hai vách tường.

Tiếng chuông vọng lại từ xa đã ngừng. Cô gần như đã ngủ cả ngày. Tiếng ầm ầm nghẹn lại cô nghe được là tiếng gì vậy? Đám đông ư? Hay đó vẫn là tiếng biển?

Cô đặt chân xuống sàn. Vết thương sau gót chân cô giật giật. Cây ba toong của cô đâu rồi? Cô di chuyển loanh quanh sao cho cẳng chân không phải đụng trúng thứ gì đó. Phía sau rèm cửa, cánh cửa sổ cao ngoài tầm với của cô. Đối diện cửa sổ, cô tìm thấy một cái tủ nhỏ có nhiều ngăn với những ngăn kéo chỉ mở được một phần trước khi đụng phải cái giường.

Khí hậu ở nơi này: bạn có thể tự cảm nhận qua các ngón tay.

Cô dò dẫm xuyên qua cánh cửa dẫn tới đâu đây? Một đại sảnh sao? Ở ngoài này tiếng ầm ầm nhỏ hơn, chỉ còn là tiếng rì rào.

“Có ai không?”

Yên lặng. Rồi có tiếng hối hả vang lên từ bên dưới, đôi giày to nặng của bà Manec leo lên các bậc thang hẹp, uốn cong, mùi khói thuốc của bà ngày càng gần hơn, ba tầng, bốn tầng - tòa nhà này có mấy tầng? - giờ là tiếng gọi của bà, “cháu gái” và cô được nắm tay, dẫn quay trở lại căn phòng cô vừa tỉnh giấc, ngồi bên mép giường. “Cháu có cần dùng nhà vệ sinh không? Chắc chắn là có, rồi tắm rửa, cháu đã ngủ một giấc rất ngon, ba cháu đang vào thành phố để thử đánh điện báo, dù bà đã quả quyết với ba cháu rằng chỉ tốn công vô ích thôi. Cháu đói không?”

Bà Manec ngồi lên nệm, vỗ tấm chăn. Marie-Laure cố tập trung vào thứ gì đó nhỏ, thứ gì đó có thể sờ bằng tay. Mô hình đã bị bỏ lại ở Paris. Một vỏ ốc biển trong phòng thí nghiệm của tiến sĩ Geffard.

“Cả tòa nhà này là của ông Etienne ạ?”

“Tất cả các phòng.”

“Làm thế nào mà ông mua được ạ?”

Bà Manec cười vang. “Cháu cũng đoán được là ông không thể mua được, phải không nào? Ông chú cháu thừa kế tòa nhà này từ cha mình, tức là ông cố của cháu, ông cố của cháu là một người thành đạt có rất nhiều tiền.”

“Bà biết ông ư?”

“Bà đã làm việc ở đây kể từ khi Cậu Etienne chỉ mới là một cậu bé.”

“Ông nội cháu nữa? Bà cũng biết ông đúng không?”

“Bà biết.”

“Hôm nay cháu sẽ gặp ông Etienne chứ?”

Bà Manec ngập ngừng. “Có lẽ không.”

“Nhưng ông ở đây chứ?”

“Đúng, cô bé. Lúc nào ông cũng ở đây.”

“Luôn luôn ư?”

Đôi tay dày, to lớn của bà Manec bọc lấy tay cô. “Đi tắm nào. Ba cháu sẽ giải thích khi quay về.”

“Nhưng ba chẳng giải thích gì cả. Ba chỉ nói là ông tham gia chiến tranh cùng với ông nội cháu.”

“Đúng đấy. Nhưng ông chú Etienne của cháu, khi ông ấy về nhà” - bà Manec ngừng lại để tìm từ thích hợp - “ông ấy hoàn toàn khác so với lúc ra đi.”

“Ý bà là ông dễ hoảng sợ hơn ạ?”

“Ý bà là mất mát. Một con chuột bị mắc bẫy. Ông ấy đã thấy người chết đi qua những bức tường. Những thứ khủng khiếp trên góc phố. Giờ thì ông chú cháu không bước chân ra khỏi nhà.”

“Không bao giờ sao?”

“Không đi ra ngoài trong nhiều năm rồi. Nhưng cháu sẽ thấy ông Etienne là một người phi thường. Ông biết mọi thứ.”

Marie-Laure lắng nghe tiếng gỗ kẽo kẹt ở trong nhà, tiếng quang quác của những con mòng biển, tiếng ầm ầm khẽ dội vào qua cửa sổ. “Chúng ta đang ở trên cao, đúng không bà?”

“Chúng ta đang ở tầng sáu. Đó là một cái giường êm ái, đúng không? Bà nghĩ cháu và ba có thể nghỉ ngơi thoải mái ở trên này.”

“Cửa sổ có mở được không ạ?”

“Mở được, cháu yêu. Nhưng có lẽ tốt nhất nên đóng cửa chớp lại.”

Marie-Laure đã đứng trên giường, lướt lòng bàn tay dọc theo tường. “Có thể nhìn thấy biển từ đây không ạ?”

“Chúng ta nghĩ là nên đóng cửa chớp và cửa sổ. Nhưng có lẽ chỉ một phút thì được.” Bà Manec xoay một tay nắm, đẩy hai tấm kính ở hai bên bản lề cửa sổ và thúc khuỷu tay mở cửa chớp. Gió: lùa vào ngay, rạng rỡ, ngọt ngào, mặn mòi, thoáng đãng. Tiếng ầm ầm lúc to lúc nhỏ.

“Ngoài đó có ốc không bà?”

“Ốc hả? Ngoài biển sao?” Lại một tiếng cười. “Nhiều như giọt mưa vậy. Cháu thích ốc à?”

“Vâng, vâng, vâng. Cháu đã tìm được mấy con ốc trên cây và ốc trong vườn. Nhưng cháu chưa bao giờ tìm thấy ốc biển.”

“Chà”, bà Manec nói. “Cháu đến đúng chỗ rồi đấy.”

Bà mang nước nóng lên bồn tắm ở tầng ba. Trong bồn tắm, Marie-Laure lắng nghe tiếng bà đóng cửa, phòng tắm chật hẹp võng xuống dưới sức nặng của nước và những bức tường kẽo kẹt, như thể cô đang ở trong một căn buồng bên trong con tàu Nautilus của thuyền trưởng Nemo. Vết thương ở gót chân đã bớt đau. Cô cúi đầu xuống dưới làn nước. Không bao giờ ra khỏi nhà! Ẩn náu hàng thập kỷ bên trong tòa nhà lạ lùng, chật hẹp này!

Vào bữa tối, cô được phủ lên người một chiếc váy hồ cứng của ai đó cách đây cả thập kỷ. Họ ngồi tại một cái bàn ăn vuông, cha và bà Manec ngồi đối diện, đầu gối chạm nhau, cửa sổ được đóng chặt, cửa chớp được hạ xuống. Một chiếc máy thu thanh lầm rầm tên các vị bộ trưởng với thanh âm bị nhiễu, ngắt quãng - tướng de Gaulle ở London, ông Pétain lên thay ông Reynaud. Họ ăn món cá hầm với cà chua xanh. Cha thông báo là chẳng có lá thư nào được giao hoặc tập hợp lại trong ba ngày qua. Đường dây điện thoại mất tín hiệu. Số báo mới nhất là sáu ngày trước. Trên máy thu thanh, phát thanh viên đọc những mẩu tin giúp đỡ cộng đồng.

Ông Cheminoux lánh nạn ở Orange tìm kiếm ba người con của mình, bị bỏ lại cùng hành lý ở Ivry-sur-Seine.

Francis ở Genève tìm kiếm thông tin về Marie-Jeanne, được nhìn thấy lần cuối cùng ở Gentilly.

Mẹ gửi những lời cầu nguyện đến Luc và Albert, dù các con đang ở đâu.

L. Rabier tìm kiếm tin tức về người vợ của ông, được nhìn thấy lần cuối cùng ở nhà ga Orsay.

A. Cotteret muốn mẹ anh biết rằng anh đang an toàn ở Laval.

Bà Meyzieu tìm kiếm chỗ ở của sáu cô con gái, được gửi đi bằng tàu hỏa đến Redon.

“Người nào cũng bị lạc mất ai đó”, bà Manec lẩm bẩm, cha Marie-Laure tắt máy thu thanh, các đèn điện tử kêu lách cách khi chiếc máy tắt tiếng. Trên tầng, loáng thoáng, cũng giọng nói ấy đang đọc những cái tên. Hay đó là do cô tưởng tượng? Cô nghe thấy bà Manec đứng dậy, thu dọn bát, cha cô nhả ra làn khói thuốc như thể nó đè nặng lên phổi của ông và vui mừng thổi nó ra.

Đêm đó cô và cha hổn hển leo lên mấy cầu thang xoắn ốc, nằm ngủ cạnh nhau trên chiếc giường lồi lõm trong căn phòng ở tầng sáu có giấy dán tường bằng lụa đã bị sờn. Cha bận rộn với chiếc ba lô, với chốt cửa, với những que diêm. Chẳng bao lâu sau có mùi thuốc lá quen thuộc: hiệu Gauloises xanh. Cô nghe thấy tiếng gỗ răng rắc và tiếng rên rỉ khi hai cánh cửa sổ mở ra. Tiếng rít khi gió lùa vào trong phòng, hay có lẽ đó là tiếng của biển và gió, tai cô không thể tách riêng biệt hai âm thanh ấy. Cùng với gió là mùi mằn mặn của muối, cỏ khô, chợ cá, đầm lầy ở xa và chắc chắn chẳng có thứ gì có mùi chiến tranh.

“Ba ơi, ngày mai chúng ta có thể đi ra biển không?”

“Có lẽ ngày mai không được.”

“Ông Etienne ở đâu?”

“Ba nghĩ rằng ông ở trong phòng mình ở tầng năm.”

“Nhìn thấy những điều không có thực ư?”

“Chúng ta may mắn vì có ông, Marie.”

“May mắn vì có bà Manec nữa. Bà là một đầu bếp thiên tài, đúng không ba? Có lẽ bà chỉ nấu ngon hơn ba chút xíu thôi đúng không?”

“Chỉ hơn một chút xíu thôi.”

Marie-Laure vui mừng khi nghe tiếng cười trong giọng nói của cha. Nhưng ẩn bên dưới cô có thể đoán được tâm trí của cha đang kích động như con chim bị mắc bẫy. “Điều đó nghĩa là gì hả ba, chúng sẽ chiếm đóng chúng ta?”

“Nó có nghĩa là chúng sẽ đậu xe tải của mình ở những quảng trường.”

“Chúng có bắt chúng ta phải nói tiếng của chúng không?”

“Có thể chúng bắt chúng ta chỉnh đồng hồ sớm hơn một tiếng.”

Tòa nhà kêu kẽo kẹt. Lũ mòng biển quang quác. Cha châm điếu thuốc khác.

“Nó có giống như nghề nghiệp* không ba? Như là công việc mà ai đó làm đúng không?”

Occupation vừa có nghĩa là sự chiếm đóng vừa có nghĩa là nghề nghiệp.

“Nó giống như sự kiểm soát của quân đội, Marie. Giờ thì đủ câu hỏi rồi con.”

Tĩnh lặng. Hai mươi nhịp tim. Ba mươi.

“Làm cách nào mà một quốc gia có thể điều chỉnh giờ đồng hồ nhỉ? Lỡ như mọi người không chịu thì sao?”

“Lúc đó rất nhiều người sẽ làm, sớm hay muộn.”

“Ba ơi, ba có nhớ căn hộ của chúng ta không? Có những cuốn sách của con, mô hình của chúng ta và những quả thông bên ngoài bậu cửa sổ?”

“Tất nhiên là nhớ.”

“Con xếp những quả thông thành hàng từ lớn đến nhỏ.”

“Chúng vẫn ở đó.”

“Ba nghĩ vậy à?”

“Ba biết thế..”

“Ba không biết được.”

“Ba không biết. Ba tin thế.”

“Và ngay lúc này lính Đức đang trèo lên giường của chúng ta, đúng không ba?”

“Không.”

Marie-Laure cố nằm thật yên. Cô gần như có thể nghe được hệ thống máy móc trong trí não của cha nhào lộn bên trong vỏ não. “Sẽ ổn thôi”, cô thì thầm. Tay cô tìm cẳng tay cha. “Chúng ta sẽ ở đây một thời gian, rồi chúng ta sẽ quay về căn hộ của chúng ta, những quả thông sẽ ở đúng chỗ chúng ta đã để chúng lại, cuốn Hai vạn dặm dưới biển sẽ ở trên sàn quầy khóa nơi mà chúng ta đã để nó lại và chẳng có ai nằm trên giường chúng ta cả.”

Biển hát ở ngoài khơi. Tiếng gót giày lộp cộp trên nền sỏi ở tít bên dưới. Cô rất muốn cha nói, đúng, chắc chắn là vậy, con yêu, nhưng cha chẳng nói lời nào.