Giờ là mùa hè và Marie-Laure đang ngồi trong hốc tường phía sau thư viện với bà Manec và ông Hubert Bazin điên. Ông Hubert nói qua chiếc mặt nạ bằng đồng, mồm đầy xúp, “Tôi muốn chỉ cho hai người thứ này.”

Ông dẫn Marie-Laure và bà Manec đi xuống một con phố mà Marie-Laure đoán là đường Boyer, mặc dù nó có thể là đường Vincent de Gournay hay đường Hautes Salles. Họ đi tới chân tường thành và rẽ phải, đi theo một ngõ nhỏ mà Marie-Laure chưa đi bao giờ. Họ đi xuống hai bậc thang, băng qua một bức màn treo đầy dây thường xuân và bà Manec nói, “Hubert, nào, đây là gì?” Con ngõ càng lúc càng hẹp và hẹp đến nỗi họ phải đi thành hàng một, những bức tường ở hai bên ngày càng sát lại, sau đó họ dừng lại. Marie-Laure có thể cảm thấy vai mình cọ qua những khối đá thẳng đứng ở hai bên: dường như chúng cứ cao lên mãi. Không biết cha có làm con ngõ này trong mô hình không, nhưng những ngón tay cô vẫn chưa khám phá ra nó.

Ông Hubert lục lọi trong chiếc quần bẩn, thở khó nhọc đằng sau chiếc mặt nạ. Hình như ở chỗ tường thành, bên trái họ, Marie-Laure nghe tiếng một ổ khóa mở ra. Một cánh cổng cọt kẹt mở. “Coi chừng đụng đầu đấy”, ông cảnh báo và giúp cô đi qua. Họ trèo xuống một chỗ chật hẹp, ẩm ướt đầy mùi của biển. “Chúng ta đang ở bên dưới tường thành. Trên đầu chúng ta là hai mươi mét đá granit.”

Bà nói, “Thật sao, Hubert, ở đây tối tăm như nghĩa địa” nhưng Marie-Laure mạo hiểm đi xa hơn một chút, đế giày cô trơn trượt, mặt đất dốc xuống và rồi giày cô chạm vào mặt nước.

“Sờ cái này đi”, ông Hubert Bazin cúi người, cầm tay cô chạm vào vách tường cong hoàn toàn khảm bằng ốc. Hàng trăm con. Hàng nghìn con.

“Nhiều quá”, cô thì thào.

“Ông không biết tại sao. Có lẽ bởi vì ở đây chúng được an toàn khỏi lũ mòng biển? Lại đây, cảm nhận cái này, ông sẽ xoay nó lại.” Hàng trăm rãnh nước ngoằn ngoèo, nhỏ xíu bên dưới một chóp nhọn cứng như sừng, nhấp nhô: một con sao biển. “Đây là những con trai xanh. Và đây là một con cua đá chết, cháu có cảm thấy cái càng của nó không? Giờ thì coi chừng kẻo đụng đầu nhé.”

Tiếng sóng vỗ ngừng lại không xa, nước chảy róc rách qua giày cô. Marie-Laure lội về phía trước; sàn phòng đầy cát, nước chỉ sâu đến mắt cá. Từ mọi thứ xung quanh có thể nói đây là một cái hang thấp, có lẽ dài bốn thước, rộng hai thước, có hình dáng giống như một ổ bánh mì. Xa phía cuối là một tấm lưới dày nơi làn gió biển trong lành, rực rỡ luồn qua. Mấy đầu ngón tay cô tìm thấy những con hà biển, rong, thêm hàng ngàn con ốc nữa. “Nơi này là đâu vậy ông?”

“Có nhớ là ông từng kể cho cháu nghe về lũ chó của lính gác không? Cách đây rất lâu, những người trông coi cũi chó của thành phố giữ những con chó ngao ở đây, những con chó to như ngựa. Đến đêm, khi tiếng chuông báo hiệu giờ giới nghiêm vang lên, lũ chó sẽ được thả lên bãi biển để ăn bất cứ gã thủy thủ nào dám lên bờ. Đâu đó bên dưới những con trai này là một phiến đá được khắc năm 1165.”

“Nhưng nước thì sao?”

“Kể cả khi thủy triều lên cao nhất, nước cũng không ngập quá thắt lưng. Sau đó thủy triều sẽ xuống thấp hơn. Lúc nhỏ bọn ông hay chơi ở đây. Ông, ông nội cháu. Đôi khi có cả ông Etienne nữa.”

Thủy triều dâng lên qua chân họ. Tiếng những con trai lách tách và tiếng gió rì rào khắp nơi. Cô nghĩ về những thủy thủ già ngông cuồng đã sống ở thành phố này, về những kẻ buôn lậu và những tên cướp biển, giong buồm trên vùng biển thăm thẳm, những con thuyền cưỡi gió băng qua mười nghìn dải đá ngầm.

“Hubert, chúng ta nên đi thôi”, giọng bà Manec vang vọng. “Đây không phải là chỗ dành cho một cô gái trẻ.”

Marie-Laure lên tiếng, “Không sao đâu bà.” Những con cua ẩn sĩ. Cỏ chân ngỗng bắn ra một tia nước biển nhỏ khi cô bóp chúng. Những thiên hà ốc. Trong mỗi con ốc là một câu chuyện về cuộc đời.

Cuối cùng bà Manec cũng dỗ dành họ ra khỏi chỗ nhốt chó, ông Hubert điên dẫn Marie-Laure quay lại cánh cổng và khóa nó sau lưng họ. Trước khi họ đi đến quảng trường Broussais, bà Manec đang đi trước, ông vỗ lên vai Marie-Laure. Tiếng thì thào của ông vang lên bên tai trái cô; hơi thở của ông có mùi như côn trùng bị nghiến. “Cháu nghĩ mình sẽ tìm được chỗ đó lần nữa không?”

“Cháu nghĩ là được.”

Ông đặt thứ gì đó bằng sắt vào trong tay cô. “Cháu có biết cái này là gì không?”

Marie-Laure khép bàn tay lại. “Đó là chìa khóa.”