Buổi sáng, một chiếc xe tải chở nội thất cũ kỹ ngừng lại cho họ đi nhờ. Cha nhấc cô lên thùng xe, đã có cả tá người đang nép mình bên dưới tấm vải bạt bôi sáp. Động cơ gầm lên và nổ bốp; chiếc xe tải ít khi đi nhanh hơn tốc độ đi bộ.

Một phụ nữ cầu nguyện bằng giọng Norman; vài người chia nhau pa-tê; mọi thứ đều có mùi mưa. Chẳng có chiếc Stuka* nào đột kích họ, chẳng có súng liên thanh bắn theo. Chẳng có ai trên xe tải từng thấy lính Đức. Suốt nửa buổi sáng, Marie-Laure cố gắng tự thuyết phục mình rằng những ngày vừa qua chỉ là những bài kiểm tra phức tạp của cha, rằng chiếc xe tải không phải đang rời xa Paris mà là đi về phía ấy, rằng tối nay họ sẽ quay về nhà. Mô hình sẽ nằm ở trên bàn trong góc, bát đường sẽ nằm ở giữa bàn ăn, chiếc muỗng nhỏ đặt trên mép bát. Bên ngoài cánh cửa sổ mở, người bán pho mát trên đường Patriarches sẽ khóa cửa lại rồi mở cửa chớp tỏa ra mùi thơm tuyệt diệu như ông đã làm hầu như mỗi tối mà cô còn nhớ, những chiếc lá trên cây hạt dẻ kêu xào xạc, rì rào, cha cô sẽ pha cà phê và dẫn cô vào bồn tắm nước nóng và nói, “Con làm tốt lắm, Marie-Laure. Ba tự hào về con.”

Là máy bay ném bom bổ nhào hai người (một phi công và một xạ thủ ngồi phía sau) của lực lượng không quân Đức Quốc xã trong Thế chiến thứ hai, do Hermann Pohlmann thiết kế.

Chiếc xe tải rẽ từ quốc lộ sang tỉnh lộ và đường đất. Cỏ dại quét qua hai bên sườn xe. Quá nửa đêm, đến phía Tây Cancale, thì xe hết xăng.

“Không còn xa lắm đâu”, cha cô thì thầm.

Marie-Laure lê bước đi mà vẫn còn ngái ngủ. Dường như con đường này không rộng hơn một lối đi. Không khí có mùi như ngũ cốc ẩm và bờ giậu mới được xén, trong khoảng không gian yên tĩnh giữa những bước chân của họ, cô có thể nghe được tiếng ầm ầm trầm, sâu gần như mơ hồ. Cô kéo tay cha đứng lại. “Quân đội.”

“Biển.”

Cô ngẩng đầu lên.

“Đó là biển, Marie. Ba cam đoan đấy.”

Cha cõng cô trên lưng. Giờ là tiếng của những con mòng biển. Mùi của đá ẩm, phân chim, muối, dù cô chưa từng biết muối cũng có mùi. Biển rì rầm bằng thứ ngôn ngữ vượt qua cả đá, không khí và bầu trời. Thuyền trưởng Nemo đã nói gì nhỉ? Biển không thuộc về những kẻ bạo chúa.

“Giờ chúng ta đang đi qua Saint-Malo”, cha nói, “phần lãnh thổ mà người ta gọi là thành phố nằm bên trong tường thành.” Cha thuật lại những gì ông thấy: một khung lưới sắt, những bức tường phòng thủ được gọi là thành lũy, những biệt thự xây bằng đá granit, một tháp chuông phía trên mái. Tiếng bước chân cha dội lên những tòa nhà cao, rơi trở lại bên trên họ, cha bước đi chậm chạp dưới sức nặng của cô, cô đủ lớn để hoài nghi rằng sự lạ lẫm và dễ chịu mà cha tỏ vẻ thật ra có thể là sự đau khổ và xa lạ.

Lũ chim cất lên những tiếng kêu nghẹn ngào ở trên đầu. Cha rẽ trái, rồi rẽ phải. Marie-Laure cảm thấy như thể bốn ngày vừa qua họ bay về phía trung tâm của một mê cung hỗn độn và giờ họ đang rón rén đi qua những cái cọc của xà lim cuối cùng ở bên trong mê cung. Bên trong xà lim là một con quái vật khủng khiếp đang ngủ say.

“Đường Vauborel”, cha nói giữa tiếng thở hổn hển. “Đây rồi, chắc vậy. Hay đây?” Cha xoay người, quay lại đường cũ, đi lên một con dốc, rồi rẽ loanh quanh.

“Có ai để hỏi không?”

“Chẳng có ánh đèn nào, Marie. Mọi người đang ngủ hay có vẻ như vậy.”

Cuối cùng họ đến một cánh cổng, cha đặt cô xuống lề đường lát đá, nhấn một cái chuông điện và cô nghe thấy tiếng chuông vang lên ở bên trong nhà. Chẳng có gì. Cha nhấn chuông lại. Cũng chẳng có gì. Cha nhấn chuông lần thứ ba.

“Đây là nhà chú của ba đúng không?”

“Đúng.”

“Ông không biết chúng ta.”

“Ông đang ngủ. Như chúng ta nên thế.”

Hai cha con ngồi tựa lưng vào cổng, bằng kim loại và mát lạnh. Ngay sau cổng là một cánh cửa gỗ nặng nề. Cô ngả đầu lên vai cha, cha tháo giày cô ra. Trái đất dường như lại khẽ chao đảo qua lại, như thể thành phố đang nhẹ trôi đi. Như thể ở phía sau trong đất liền, toàn thể nước Pháp bị bỏ lại để cắn móng tay, chạy trốn, vấp ngã, khóc than và tỉnh giấc trong ánh bình minh xám xịt, tê cóng, không tin nổi những gì đang xảy ra. Giờ đây ai là kẻ sở hữu những con đường? Và đồng ruộng? Cây cối?

Cha lấy điếu thuốc cuối cùng ra khỏi túi áo và châm lửa.

Tiếng bước chân vang lên tận sâu bên trong ngôi nhà sau lưng họ.