Những tờ áp phích dán trong chợ, trên thân cây ở quảng trường Chateaubriand. Tự nguyện giao nộp vũ khí. Bất cứ ai không hợp tác sẽ bị bắn. Vào trưa ngày hôm sau, những nhóm lính người Breton riêng lẻ lũ lượt đến giao nộp vũ khí, tá điền cách xa hàng dặm đến bằng xe la kéo, các thủy thủ già chậm chạp lê bước nộp súng lục cũ, vài thợ săn dán ánh mắt oán hận xuống nền nhà khi giao nộp súng trường.

Kết quả là một đống to, có lẽ tới ba trăm món vũ khí, phân nửa đã bị gỉ sét. Hai cảnh binh* trẻ chất số vũ khí lên thùng xe tải, lái xe qua con phố nhỏ, băng qua đường đê và khuất dạng. Không diễn văn, không giải thích.

Cảnh binh hay còn gọi là hiến binh, sen đầm là lực lượng quân sự hoặc bán quân sự, được giao thực hiện các nhiệm vụ của cảnh sát dân sự.

“Đi mà, ba ơi, con ra ngoài được không?”

“Sắp rồi, bồ câu bé nhỏ.” Nhưng cha đang phân tâm; cha hút thuốc nhiều đến nỗi như thể ông đang tự biến mình thành tàn thuốc. Sau đó cha bắt đầu điên cuồng gọt đẽo mô hình Saint-Malo thu nhỏ mà cha bảo là làm cho cô, mỗi ngày lại thêm những tòa nhà mới, dựng khung làm thành lũy, sắp xếp những con đường, để cô có thể biết được thành phố theo như cách mà cô biết về khu vực xung quanh họ đã sống ở Paris. Gỗ, keo, đinh, giấy nhám: thay vì thoải mái, thì âm thanh và mùi của sự siêng năng khác thường của cha càng làm cô thêm bất an. Tại sao cô phải học để biết về những con đường ở Saint-Malo? Họ sẽ ở đây bao lâu?

Trong phòng làm việc ở tầng năm, Marie-Laure lắng nghe ông chú đọc trang khác trong cuốn Hành trình của con tàu Beagle. Darwin đã săn đà điểu Nam Mỹ ở Patagonia*, nghiên cứu cú mèo ở ngoại ô Buenos Aires*, trèo lên một thác nước ở Tahiti*. Ông chú ý đến nô lệ, đá, sét, họ sẻ thông và tập tục chạm mũi ở New Zealand. Cô đặc biệt thích nghe về những bờ biển hoang vu ở Nam Phi với những bức tường cây dày đặc không thể xuyên thủng, những ngọn gió ngoài khơi đầy mùi hôi của tảo biển bị phân rã, tiếng kêu của hải cẩu biển. Cô thích tưởng tượng hình ảnh Darwin trong đêm, khom người qua mạn thuyền nhìn chằm chằm vào những con sóng phát quang sinh học*, quan sát đường đi của lũ chim cánh cụt dựa theo những đường rẽ nước màu xanh rực.

Patagonia là vùng dân cư thưa thớt ở cuối phía Nam của Nam Phi.

Thủ đô của Argentina.

Tahiti là hòn đảo cao nhất và lớn nhất của Polynésie thuộc Pháp.

Phát quang sinh học là hiện tượng xuất hiện khi ánh sáng phát ra từ một sinh vật sống kết hợp với oxy trong không khí gây ra các phản ứng hoá học. Hiện tượng này có thể khiến mặt nước trên biển có ánh sáng lung linh.

“Bonsoir”, cô chào ông Etienne đang đứng ở chỗ ghế sô pha trong phòng làm việc. “Có thể cháu chỉ là một cô bé mười hai tuổi, nhưng cháu là một nhà thám hiểm người Pháp dũng cảm đến để giúp ông trong những chuyến phiêu lưu của ông.”

Ông Etienne đáp lại bằng giọng Anh. “Xin chào, cô gái, sao cháu không đi vào rừng cùng ông và ăn những con bướm nhỉ, chúng to như đĩa dùng để ăn tối và có thể không hề có độc, ai mà biết chứ?”

“Cháu rất thích ăn những con bướm của ông, ngài Darwin ạ, nhưng cháu sẽ ăn những cái bánh quy này trước.”

Tối khác họ chơi trò trường kỷ bay. Họ trèo lên sô pha, ngồi sát nhau và ông Etienne hỏi, “Tối nay đi đâu nào, cô gái?”

“Vào rừng!” hay “Tahiti!” hoặc “Mozambique!.”

“Ồ, lần này là một chuyến đi dài”, ông Etienne sẽ nói bằng giọng hoàn toàn khác, êm dịu, mượt mà, kéo dài của một người chỉ huy. “Đó là Đại Tây Dương ở tít phía dưới, nó lấp lánh dưới ánh trăng, cháu có ngửi thấy không? Cháu có cảm thấy trên đây lạnh thế nào không? Có cảm thấy gió lùa qua tóc không?”

“Chúng ta đang ở đâu vậy ông?”

“Chúng ta đang ở Borneo, cháu có thể nói gì nào? Giờ chúng ta đang lướt qua các ngọn cây, những chiếc lá to bè dập dờn phía dưới, đằng kia là những bụi cà phê, cháu có ngửi thấy không?” và Marie-Laure sẽ thật sự ngửi được thứ gì đó, có lẽ vì ông chú đang đưa bã cà phê qua mũi cô, hoặc bởi họ thật sự đang bay qua những cây cà phê ở Borneo, cô không muốn biết thật ra là thế nào.

Họ tham quan Scotland, thành phố New York, Santiago. Nhiều lần họ mặc áo khoác ấm và tham quan mặt trăng. “Cháu có cảm thấy chúng ta nhẹ bẫng như thế nào không, Marie? Hơi nhích chút xíu là cháu có thể di chuyển!.” Ông đặt cô ngồi trên chiếc ghế có bánh xe của ông và thở hổn hển khi ông đẩy ghế xoay tròn đến khi cô không thể cười nổi nữa vì tức ngực.

“Đây, nếm chút mát lạnh của mặt trăng tinh khiết”, ông nói và trong miệng cô là món gì đó có vị giống như pho mát. Lúc nào họ cũng kết thúc bằng cách lại ngồi cạnh nhau và đấm vào tấm đệm, căn phòng từ từ hiện ra xung quanh họ. “À”, ông nói, lặng lẽ hơn, giọng giảm dần, thoáng sợ hãi trở lại trong giọng nói của ông, “Chúng ta về đây rồi. Về nhà.”