Tên ông là Claude Levitte nhưng mọi người gọi ông là Claude Lớn. Ông đã điều hành một cửa hàng pha chế nước hoa nằm trên đường Vauborel suốt mười năm qua: một công việc kinh doanh không ổn định chỉ phát đạt khi cá tuyết được ướp muối và tường đá của thành phố bắt đầu bốc mùi hôi thối.

Nhưng thời cơ đã đến và Claude Lớn không phải là người để cơ hội tuột khỏi tay. Ông đang trả tiền cho những nông dân gần Cancale để mổ cừu và thỏ; Claude nhét đầy thịt vào cái vali bằng nhựa của vợ và đích thân mang chúng đến Paris bằng tàu hỏa. Thật dễ dàng: cứ vài tuần là ông lại kiếm được khoảng năm trăm franc. Cung và cầu. Tất nhiên là luôn có giấy phép; vài viên chức chính quyền trên đường vận chuyển ngửi thấy mùi hôi và muốn chia phần trăm. Cần một bộ óc như của Claude để giải quyết những rắc rối của việc kinh doanh.

Hôm nay ông cảm thấy nóng bức; mồ hôi nhỏ giọt dưới lưng và hai bên hông. Saint-Malo nóng như chảo lửa. Giờ là tháng Mười và những cơn gió mát lành lẽ ra phải thổi từ đại dương vào; lá cây phải rơi xuống lối đi. Nhưng gió đến và đi. Như thể cơn gió quyết định là mình không thích sự thay đổi ở đây.

Suốt buổi chiều Claude ngồi chồm hổm trong cửa hàng bên trên hàng trăm chai lọ nhỏ chứa thảo mộc, hương liệu phương Đông và dương xỉ bày trong tủ kính, màu hồng, màu đỏ son, màu xanh nhạt, chẳng có ai bước vào, một cái quạt điện lắc lư thổi vào mặt ông, xoay sang trái, rồi xoay qua phải, ông chẳng đọc hay di chuyển gì cả ngoại trừ chốc chốc lại với tay xuống dưới ghế đẩu, vốc một nắm bánh quy từ cái hộp thiếc tròn rồi đút chúng vào miệng.

Khoảng bốn giờ chiều, một nhóm nhỏ lính Đức đi bộ trên đường Vauborel. Chúng gầy nhẳng, mặt cá trê, nghiêm trang; đôi mắt nghiêm nghị; vũ khí chúng mang theo người chĩa nòng xuống đất, đeo súng qua vai như kèn clarinet*. Chúng cười với nhau và dường như cái vẻ điên điên bên dưới mũ sắt ấy lại làm người ta có cảm tình.

Kèn clarinet có hình dáng tương tự sáo dọc, nhưng có miệng thổi bằng dăm đơn.

Claude biết rằng ông phải căm ghét chúng, nhưng ông thán phục khả năng và tác phong của chúng, sự hiệu quả tuyệt vời ở mỗi nơi chúng đến. Có vẻ như chúng luôn chuẩn bị di chuyển đến nơi nào đó và không bao giờ nghi ngờ về mục tiêu của mình. Điều gì đó mà đất nước của ông không có.

Toán lính rẽ xuống đường StPhilippe và khuất bóng. Ngón tay của Claude vẽ những hình bầu dục dọc nóc tủ kính. Ở trên gác vợ ông đang dùng máy hút bụi; ông có thể nghe thấy tiếng máy hút bụi chạy vòng vòng. Lúc sắp ngủ gật thì ông nhìn thấy người đàn ông Paris đang sống ở nhà ông Etienne LeBlanc cách đó ba căn. Một người đàn ông gầy gò mũi khoằm trông có vẻ lén lút bên ngoài phòng điện tín, đẽo những hộp gỗ nhỏ.

Người đàn ông Paris đó đi về cùng hướng với toán lính Đức, chân nọ nối tiếp chân kia. Anh ta đi đến cuối đường, nguệch ngoạc gì đó trên một tập giấy, xoay một trăm tám mươi độ và quay lại. Khi anh ta đến cuối khối nhà, anh ta nhìn chằm chằm lên nhà của Ribaults và nguệch ngoạc tiếp. Nhìn lên, nhìn xuống. Ước lượng. Cắn cục tẩy trên đầu cây bút chì như thể không vừa ý.

Claude Lớn đi đến cửa sổ. Đó cũng có thể là một cơ hội. Chính quyền chiếm đóng sẽ muốn biết có một người lạ đang ước lượng khoảng cách và vẽ những ngôi nhà. Họ sẽ muốn biết anh ta trông như thế nào, anh ta làm việc cho ai. Ai xúi giục anh ta làm thế.

Thật hay ho. Thật thông minh.