Tháng Giêng năm 1942, Werner đến văn phòng rực rỡ, lấp lánh ánh lửa của tiến sĩ Hauptmann, ấm gấp hai lần so với phần còn lại của lâu đài và xin phép được về nhà. Vị tiến sĩ nhỏ bé đang ngồi sau chiếc bàn lớn với một con chim nướng trông chưa vàng lắm trên cái đĩa trước mặt. Chim cút hoặc bồ câu hoặc gà gô. Bên tay phải là các biểu đồ cuộn tròn lại. Mấy con chó săn nằm duỗi trên tấm thảm trước lò sưởi.

Werner đứng, tay cầm mũ. Thầy Hauptmann nhắm mắt và lướt một ngón tay trên chân mày. Werner nói, “Em sẽ làm việc để trả tiền vé tàu hỏa, thưa thầy.”

Những mạch máu màu xanh trên trán thầy Hauptmann giật giật. Thầy mở mắt. “Cậu sao?” Lũ chó cùng lúc ngước lên, như con rắn ba đầu. “Cậu, người có mọi thứ à? Người đến đây và nghe hòa nhạc, nhấm nháp sô-cô-la và được sưởi ấm sao?”

Thầy Hauptmann nhồm nhoàm nhai một miếng thịt chim. Có lẽ đây là lần đầu tiên Werner nhìn thấy trong mái tóc vàng hoe thưa thớt của thầy, trong lỗ mũi đen sì, trong đôi tai nhỏ như tai yêu tinh, một điều gì đó tàn bạo, lạnh lùng, điều gì đó nhất quyết phải đạt cho bằng được.

“Có lẽ giờ cậu tin rằng cậu là ai đó à? Ai đó quan trọng ư?”

Werner siết cái mũ sau lưng để giữ cho vai cậu khỏi run rẩy. “Dạ không, thưa thầy.”

Thầy Hauptmann gập khăn ăn. “Cậu là trẻ mồ côi, Pfennig, chẳng có ai thân thích. Ta có thể biến cậu thành bất cứ thứ gì ta muốn. Một kẻ phá rối, một tên tội phạm, một người trưởng thành. Ta có thể gửi cậu ra mặt trận và đảm bảo cậu sẽ núp dưới hào đầy tuyết cho đến khi bị giết chết.”

“Vâng, thưa thầy.”

“Cậu sẽ đưa ra đề nghị lúc nào trường cho phép cậu đưa ra đề nghị. Không sớm hơn. Chúng ta phục vụ Đức Quốc xã, Pfennig. Chứ không phải Đức Quốc xã phục vụ chúng ta.”

“Vâng, thưa thầy.”

“Tối nay cậu sẽ đến phòng nghiên cứu. Như thường lệ.”

“Vâng, thưa thầy.”

“Không có sô cô la nữa. Không có đãi ngộ đặc biệt nào nữa.”

Trên hành lang với cánh cửa đã đóng sau lưng, Werner ép trán vào tường, những hình ảnh cuối cùng của cha hiện lên trước mắt cậu, đám đông hỗn loạn chen chúc ở hầm mỏ, trần hầm thấp dần. Hàm ép chặt trên sàn. Sọ vỡ ra thành từng mảnh. Cậu nghĩ, mình không thể về nhà. Và mình không thể ở lại đây.