Họ bắt ông ở ngoại ô Vitré, cách Paris mấy tiếng. Hai cảnh binh mặc thường phục kéo ông ra khỏi tàu hỏa ngay trước mắt một tá hành khách. Ông bị tra hỏi trong một xe tải và tra hỏi lần nữa trong phòng làm việc trên một gác lửng lạnh giá được trang trí bằng những bức tranh tàu thủy chạy bằng hơi nước vượt biển vẽ bằng màu nước xấu tệ. Những kẻ thẩm vấn đầu tiên là người Pháp; một tiếng sau lính Đức trở thành kẻ thẩm vấn. Chúng khua cuốn sổ tay và hộp dụng cụ của ông. Chúng giơ chùm chìa khóa của ông lên và đếm được bảy chìa vạn năng khác nhau. Chúng muốn biết mấy cái chìa này để mở cái gì và ông sử dụng những cái giũa và cưa nhỏ này để làm gì? Cuốn sổ tay đầy kích thước nhà cửa này để làm gì?

Một mô hình thu nhỏ cho con gái tôi.

Các chìa khóa là của viện bảo tàng mà tôi làm việc.

Xin các ông.

Chúng nắm chân tay và ném ông vào xà lim. Cửa khóa, những bản lề quá to và cũ kỹ, ắt hẳn từ thời vua Louis XIV. Có khi thời Napoleon. Bất cứ lúc nào giám đốc hoặc nhân viên của ông ấy sẽ xuất hiện và giải thích mọi việc. Chắc chắn mọi chuyện sẽ diễn ra như vậy.

Buổi sáng, lính Đức lôi ông ra để thẩm vấn lần thứ hai với những câu hỏi súc tích hơn trong khi một nhân viên đánh máy gõ lóc cóc ở trong góc. Hình như chúng buộc tội ông đang vẽ sơ đồ để phá hủy lâu đài Saint-Malo, mặc dù những lý do chúng có thể vin vào để buộc tội rất mơ hồ. Chúng chỉ biết bập bõm tiếng Pháp và có vẻ như chúng quan tâm đến những câu hỏi hơn là câu trả lời của ông. Chúng từ chối cho ông dùng giấy, vải lanh, điện thoại. Chúng có những tấm ảnh của ông.

Ông thèm thuốc lá. Ông nằm ngửa trên sàn, tưởng tượng mình đang hôn lên mắt Marie-Laure khi con ngủ. Hai ngày sau khi bị bắt, ông bị chuyển sang một bãi rào cách ngoại ô Strasbourg vài dặm. Qua những chấn song gỗ, ông ngắm nhìn một hàng nữ sinh mặc đồng phục đi bộ thành hàng đôi dưới ánh mặt trời mùa đông.

Cai tù mang đến bánh sandwich gói sẵn, pho mát cứng, đủ nước uống. Trong bãi rào, khoảng ba mươi người khác ngủ trên tấm rơm phủ phía trên chỗ bùn đông cứng. Hầu hết là người Pháp, có vài người Bỉ, bốn người Flemish*, hai người Walloon*. Họ chỉ nói rất ít về tội mà mình bị khép vào, lo lắng rằng bất cứ câu hỏi nào của ông cũng có thể là một cái bẫy. Đến đêm họ thì thào trao đổi những tin đồn. “Chúng ta sẽ chỉ ở Đức trong vài tháng”, ai đó nói và những từ đó cuộn xoáy trong nhóm người.

Một dân tộc thiểu số của Đức, nói tiếng Hà Lan.

Một dân tộc thiểu số của Bỉ, nói tiếng Pháp.

“Chỉ là phụ giúp gieo trồng vụ xuân trong khi đàn ông Đức ra trận.”

“Rồi họ sẽ cho chúng ta về nhà.”

Mọi người đều nghĩ điều đó không thể xảy ra và rồi: nó có thể là thật. Chỉ vài tháng thôi. Rồi về nhà.

Chẳng hề có luật sư chỉ định theo luật. Chẳng hề có tòa án binh. Cha Marie-Laure trải qua ba ngày run rẩy trong bãi rào nhốt ấy. Chẳng có sự giải thoát từ bảo tàng, chẳng có chiếc xe Limousine của giám đốc lạo xạo trên đường. Họ không cho phép ông viết thư. Lúc ông yêu cầu được sử dụng điện thoại, cai tù chẳng thèm cười. “Ông nghĩ lần cuối cùng chúng tôi dùng điện thoại là khi nào?” Mỗi giờ đều cầu nguyện cho Marie-Laure. Mỗi hơi thở đều cầu nguyện.

Vào ngày thứ tư, tất cả tù nhân bị nhét lên một chiếc xe chở súc vật và đi về phía Đông. “Chúng ta gần đến Đức rồi”, những người đàn ông thì thầm. Họ có thể thoáng nhìn thấy biên giới từ phía xa bên kia sông. Những bụi cây trơ trụi lá thấp trên khoảng đất phủ đầy tuyết. Những hàng nho đen thẫm. Bốn làn khói xám rời rạc tan vào nền trời trắng xóa.

Người thợ khóa liếc nhìn. Nước Đức ư? Trông nó chẳng khác gì phía bên này sông.

Nó cũng có thể là rìa bờ vực.