Bắt buộc phải gia nhập Đoàn Thanh niên Quốc gia. Mấy cậu bạn đồng chí của Werner được dạy duyệt binh, dạy trả lời đúng mấy câu hỏi vấn đáp căn bản và buộc phải chạy được sáu mươi mét trong vòng mười hai giây. Điều quan trọng nhất là vinh quang, quốc gia, sự đấu tranh và sự hi sinh.

Hãy sống trung thành, mấy cậu bé hát khi diễu hành qua rìa khu mỏ. Dũng cảm chiến đấu và vui vẻ hi sinh.

Bài tập ở trường, việc vặt trong nhà, rèn luyện thân thể. Werner thức khuya để nghe điện đài hay đắm chìm trong những phương trình toán học phức tạp mà cậu đã chép ra từ cuốn Cơ học căn bản trước khi bị tịch thu. Cậu ngáp ở bàn ăn, dễ nổi cáu với mấy đứa nhỏ hơn. “Cháu có ổn không?”, cô Elena hỏi, nhìn chăm chú vào khuôn mặt cậu, Werner xoay mặt đi, trả lời, “Ổn ạ.”

Các lý thuyết của Hertz rất thú vị nhưng điều cậu thích nhất là tạo ra mọi thứ, làm bằng tay, kết nối ngón tay cậu với những ý tưởng trong đầu. Werner sửa máy may cho láng giềng, đồng hồ quả lắc của Trại Trẻ. Cậu làm một hệ thống ròng rọc để quay chỗ quần áo đã giặt phơi ở ngoài trời vào trong nhà, một cái chuông báo động đơn giản làm từ một bộ ắc quy, một cái chuông và một sợi dây kim loại để thông báo cho cô Elena nếu một đứa nhỏ chập chững đi ra ngoài. Cậu sáng chế ra một cái máy cắt cà rốt: nhấc một cái lẫy lên, mười chín lưỡi dao hạ xuống và củ cà rốt được cắt gọn thành hai mươi khoanh.

Ngày nọ, máy thu thanh của hàng xóm bị hỏng và cô Elena bảo Werner xem qua. Cậu tháo tấm ốp kim loại phía sau ra, lắc tới lắc lui mấy cái đèn điện tử chân không*. Một đèn điện tử bị lệch và cậu đặt nó về lại đúng đường rãnh. Chiếc điện đài lại hoạt động và người hàng xóm vui sướng hét lên. Chẳng bao lâu sau, tuần nào cũng có người dừng trước Trại Trẻ để hỏi người thợ sửa máy thu thanh. Họ nhìn cậu chằm chằm với nụ cười ngờ vực như nhau khi thấy cậu bé Werner mười ba tuổi từ gác mái đi xuống, dụi mắt, mái tóc trắng bù xù trên đầu, tay cầm hộp dụng cụ tự chế.

Là linh kiện điện tử sử dụng sự phát xạ điện tử do nung nóng điện cực đặt trong môi trường chân không cao, để thực hiện điều khiển dòng điện tích trong các khuếch đại.

Những chiếc máy thu thanh cũ là dễ sửa nhất: sơ đồ mạch điện đơn giản hơn, đèn điện tử chân không như nhau. Có lẽ tụ điện bị chảy sáp hay điện trở bị ám đen. Thậm chí với những chiếc hiện đại nhất, Werner cũng thường xử lý được. Cậu tháo rời thiết bị, quan sát mạch điện, lần ngón tay theo đường đi của các electron. Nguồn điện, ống ba cực, điện trở, cuộn dây, loa phát. Trí óc cậu tự nhận dạng khu vực có vấn đề, chỗ bị rối trở thành trơn tru, trở ngại được tháo bỏ và chẳng mấy chốc đã sửa được chiếc máy thu thanh.

Thỉnh thoảng người ta trả cậu vài đồng mark. Đôi khi mẹ một thợ mỏ làm xúc xích cho cậu hay gói vài chiếc bánh quy trong khăn ăn để cậu mang về cho em gái. Chẳng bao lâu, Werner có thể vẽ ra trong đầu bản đồ vị trí của hầu hết điện đài có trong khu mỏ: một cái máy thu thanh bán dẫn nội địa ở trong bếp ông dược sĩ; một cái máy quay đĩa có điện đài có mười đèn điện tử lớn trong nhà của một trưởng bộ phận đã khiến cho ngón tay cậu run run mỗi lần cậu thử chuyển kênh. Thậm chí những gia đình thợ mỏ nghèo nhất khu cũng thường có một chiếc Volksempfanger VE301 do chính phủ tài trợ, một loại điện đài được sản xuất hàng loạt có in hình đại bàng và chữ thập ngoặc, không thể bắt được sóng ngắn, chỉ có thể bắt được tần số của Đức.

Bảy ngày một tuần, thợ mỏ kéo than đá ra phơi nắng, rồi than đá được nghiền thành bột và cho vào lò luyện than cốc, tiếp theo than cốc được làm nguội trong những tháp làm nguội khổng lồ, sau đó được chở đến các lò cao để nung chảy quặng sắt, quặng sắt được luyện thành thép và đúc thành phôi, phôi thép được chuyển xuống sà lan và lưu thông đến những cái miệng đói khát khổng lồ của quốc gia.

Chỉ có thông qua ngọn lửa nóng nhất, máy thu thanh thì thầm, mới có thể được thanh lọc. Chỉ có thông qua những thử thách khắc nghiệt nhất mới có cơ hội được Chúa chọn.

Jutta thì thầm, “Hôm nay một đứa con gái bị đuổi khỏi cái vũng mà trẻ con hay bơi. Inge Hachmann. Chúng bảo chúng sẽ không cho chúng ta bơi chung với bọn lai tạp. Thật là bệnh hoạn. Một người lai tạp, Werner. Chúng ta có phải cũng là lai tạp không? Chẳng phải một nửa của chúng ta là của cha, một nửa là của mẹ sao?”

“Chúng muốn nói là lai Do Thái. Nhỏ giọng xuống. Chúng ta không phải lai Do Thái.”

“Ắt hẳn chúng ta phải lai gì đó.”

“Chúng ta là người Đức thuần chủng. Chúng ta chẳng lai gì cả.”

Giờ Herribert Pomsel đã được mười lăm tuổi, đã chuyển ra sống tại khu tập thể của thợ mỏ, làm thợ thổi bễ ca hai và Hans Schilzer trở thành đứa con trai lớn nhất Trại Trẻ. Hans trở nên cao ngạo gấp trăm lần; hắn sắp tham dự một đại hội ở Essen. Có mấy trận ẩu đả trên phố, có tin đồn là Hans đã đốt một chiếc xe ô tô. Một đêm nọ, Werner nghe thấy tiếng hắn ta ở dưới lầu, đang gào lên với cô Elena. Tiếng cửa trước đóng sầm; bọn trẻ bị lắc lư trên giường; cô Elena đi tới đi lui trong phòng khách, tiếng dép cô lạo xạo đi qua bên trái rồi lại qua phải. Tiếng xe chở than lướt qua trong đêm mưa. Tiếng máy móc o o từ xa xa: tiếng pít-tông đập mạnh, tiếng dây cu-roa quay. Trơn tru. Điên cuồng.