Phòng ăn của bệnh viện Hôtel-Dieu lớn, tối tăm và đầy người đang nói về việc tàu ngầm Đức rời khỏi Gibraltar, chênh lệch tỉ giá hối đoái và động cơ tàu diesel bốn thì. Bà Manec gọi hai tô xúp nghêu mà bà và Marie-Laure nhanh chóng ăn hết. Bà nói bà không biết làm gì tiếp - họ có nên tiếp tục đợi chăng? - vậy là bà gọi thêm hai tô nữa.

Cuối cùng tiếng quần áo sột soạt vang lên khi một người đàn ông ngồi xuống với họ. “Bà có chắc tên bà là Walter không?”

Bà Manec đáp lại, “Ông có chắc tên ông là René không?”

Một khoảng lặng.

“Và cô ấy là?”

“Bạn đồng hành của tôi. Chỉ cần nghe giọng nói cô ấy có thể biết người đó có nói dối hay không.”

Ông ta bật cười. Họ nói về thời tiết. Quần áo của người đàn ông toát ra hơi thở của biển, như thể một cơn bão đã thổi ông ta đến đây. Trong lúc nói, cử chỉ của ông ta vụng về và đụng mạnh vào bàn đến nỗi mấy cái muỗng kêu lanh canh trong tô. Cuối cùng ông ta nói, “Chúng tôi khâm phục những nỗ lực của bà, thưa bà.”

Người đàn ông tự nhận là René bắt đầu nói rất nhỏ. Marie-Laure chỉ nghe được những cụm từ: “Hãy tìm những ký hiệu đặc biệt trên biển số xe của chúng. WH dành cho lục quân, WL dành cho không quân, WM là hải quân. Và bà có thể ghi lại - hoặc tìm ai đó có thể - mọi con tàu lớn ra vào cảng. Những thông tin này rất cần thiết.”

Bà Manec im lặng. Cô không biết là liệu có gì được trao đổi thêm mà Marie-Laure không thể nghe lỏm được - liệu có một màn kịch câm giữa hai người đó, trao đổi các ghi chú, thống nhất các mưu kế. Hai người đã đạt được sự thống nhất nào đó, chẳng mấy chốc cô và bà Manec đã trở lại trong căn bếp tại số 4 đường Vauborel. Tiếng chân bà Manec lóc cóc vang lên trong hầm và mang lên đồ hộp dự trữ. Mới sáng nay, bà thông báo, bà đã xoay xở để kiếm được hai sọt đào có lẽ là còn sót lại cuối cùng của nước Pháp. Bà khẽ ngân nga lúc giúp Marie-Laure gọt vỏ.

“Bà ơi?”

“Sao, Marie?”

“Biệt danh là gì ạ?”

“Đó là tên giả, một cái tên thay thế.”

“Nếu cháu có một biệt danh, cháu có thể chọn kiểu tên gì?”

“Xem nào”, bà Manec trả lời. Bà tách hột và bổ một quả đào nữa làm tư. “Cháu có thể chọn bất cứ thứ gì. Cháu có thể được gọi là Nàng Tiên Cá nếu cháu thích. Hoặc Hoa Cúc? Hoặc là Hoa Violet?”

“Thế Ốc Xoắn thì sao? Cháu nghĩ cháu thích là Ốc Xoắn.”

“Ốc Xoắn. Đó là một biệt danh hay.”

“Còn bà thì sao, bà Manec? Bà thích là gì?”

“Bà à?” Con dao của bà Manec khựng lại. Tiếng những chú dế kêu trong hầm. “Bà nghĩ bà thích được gọi là Lưỡi Dao.”

“Lưỡi Dao ư?”

“Ừ.” Hương đào tạo ra một đám mây sáng ngời màu hồng.

“Lưỡi Dao ư?” Marie-Laure lặp lại. Rồi cả hai bà cháu cùng cười.

Anh Werner yêu dấu!

Sao anh không viết thư?

Xưởng đúc hoạt động cả ngày lẫn đêm, mấy ống khói không ngừng nhả khói, ở đây lạnh đến nỗi mọi người đốt mọi thứ để sưởi ấm. Mùn cưa, than antraxit, than bitum, vôi, rác. Vợ góa của những chiến sĩ hi sinh và mỗi ngày lại có thêm nhiều hơn. Em đang làm việc ở hiệu giặt là với hai chị em sinh đôi, Hannah và Susanne, cùng Claudia Forster, anh nhớ chị ấy chứ, bọn em chủ yếu vá quân phục. Em dùng kim giỏi hơn rồi vì vậy chí ít thì không phải lúc nào em cũng châm kim vào tay. Em vừa mới làm xong bài tập về nhà. Anh có bài tập về nhà không? Ở đây thiếu vải và mọi người mang đến khăn phủ, rèm cửa, áo choàng cũ. Mọi người dùng bất cứ thứ gì có thể dùng được. Giống như tất cả chúng em ở đây. Ha. Em tìm thấy thứ này bên dưới cái giường cũ của anh. Có vẻ như anh đã từng dùng nó.

Yêu anh,

Jutta.

Bên trong phong bì thư tự làm là cuốn sổ tay ghi chép từ nhỏ của Werner, nét chữ viết tay của cậu trên trang bìa: Những thắc mắc. Trên những trang giấy đầy những hình vẽ, phát minh từ thời niên thiếu: một cái giường sưởi điện mà cậu muốn làm cho cô Elena; một chiếc xe đạp với những dây xích điều khiển cả hai bánh xe. Nam châm có thể tác động lên chất lỏng không? Tại sao thuyền nổi được trên nước? Tại sao chúng ta lại cảm thấy chóng mặt khi quay tròn?

Cuối cuốn sổ là một tá trang giấy trắng. Có lẽ vì nó quá trẻ con nên vượt qua được vòng kiểm duyệt.

Tiếng giày lộp cộp, tiếng súng trường lách cách vang lên quanh cậu. Giá đỡ dựng trên sàn, những cái thùng áp sát tường. Lấy tách ra khỏi móc, cầm đĩa từ trên giá, xếp hàng nhận thịt bò hầm. Nỗi nhớ nhà cào xé cậu mãnh liệt đến nỗi cậu phải nhắm mắt lại.