Tháng Mười hai hút ánh sáng ra khỏi lâu đài. Mặt trời chỉ vừa mới tỏ nơi chân trời thì đã lặn mất. Tuyết rơi một lần, hai lần rồi phủ khắp những bãi cỏ. Werner đã từng thấy tuyết trắng như thế này chưa, tuyết mà không bị tro và muội than bám ngay vào? Đặc phái viên duy nhất từ thế giới bên ngoài là những con chim biết hót thỉnh thoảng đậu trên những cây đoan bên ngoài sân trong, là những con chim bị những cơn bão từ xa hoặc trận chiến hoặc cả hai cuốn bay chệch đường, hai hạ sĩ trẻ măng đến nhà ăn mỗi tuần - luôn là sau lời cầu nguyện, lúc nào cũng vừa vặn khi các thiếu niên đút miếng đầu tiên của bữa tối vào miệng - đi qua bên dưới các băng rôn trang trí, rồi ngừng lại sau một học viên, thầm thì vào tai người đó rằng cha cậu ta vừa hi sinh.

Những đêm khác, một lớp trưởng hét lên Achtung! Chú ý! rồi các chàng trai đứng tại chỗ ghế dài của mình, sĩ quan chỉ huy Bastian lạch bạch bước vào. Các thiếu niên im lặng nhìn xuống chỗ đồ ăn của mình trong khi thầy Bastian rảo qua các dãy, ngón tay trỏ vạch thành đường qua lưng chúng. “Nhớ nhà à? Chúng ta không phải bận tâm về gia đình. Cuối cùng tất cả chúng ta sẽ về nhà Lãnh tụ. Có vấn đề gì về gia đình nữa không?”

“Không có gì nữa!”, những thiếu niên hô to.

Mỗi chiều, bất kể thời tiết, sĩ quan chỉ huy thổi còi, những thiếu niên mười bốn tuổi chạy ra ngoài, thầy lờ mờ hiện ra với áo khoác phủ qua bụng, huân chương leng keng, dây cao su cuốn lại. “Có hai cách chết”, thầy nói, hơi thở phả khói dưới trời lạnh. “Các cậu có thể chiến đấu như một con sư tử. Hoặc các cậu có thể ra đi nhẹ nhàng như lấy một sợi tóc ra khỏi ly sữa. Những kẻ vô dụng, bất tài - chết nhẹ nhàng.” Thầy quét mắt dọc các hàng, đung đưa dây cao su, mắt mở to đột ngột. “Các cậu sẽ chết như thế nào?”

Một buổi chiều lộng gió thầy kéo Helmut Rödel ra khỏi hàng. Helmut là một cậu nhỏ con, không có nhiều triển vọng đến từ phía Nam, hai bàn tay cuộn lại thành nắm đấm gần như suốt thời gian thức.

“Và ai, Rödel? Theo. Ý. Cậu. Ai là kẻ yếu kém nhất quân đoàn?” Sĩ quan chỉ huy xoắn sợi dây. Helmut Rödel không chần chừ. “Cậu ta, thưa thầy.”

Werner cảm thấy thứ gì đó nặng trĩu rơi xuống người mình. Rödel đang chỉ thẳng vào Frederick.

Thầy Bastian gọi Frederick tiến lên trước. Nếu nỗi sợ làm mặt cậu bạn sạm lại thì Werner cũng không thể nhìn ra. Frederick trông khá phân tâm. Gần như thản nhiên. Thầy Bastian quàng dây cao su qua cổ và lê bước qua sân, tuyết ngập đến ống quyển, thong thả đi, cho đến khi thầy chỉ còn là một khối màu đen ở mép xa. Werner cố nhìn vào mắt Frederick, nhưng mắt cậu bạn cách xa cả dặm.

Sĩ quan chỉ huy đưa tay trái lên và hô, “Mười!” gió thổi bạt tiếng hô qua khoảng không dài. Frederick chớp mắt vài lần, như cậu ta thường làm khi diễn thuyết trước lớp, chờ đợi phần hồn bên trong ăn khớp với phần xác bên ngoài.

“Chín!”

“Chạy đi”, Werner rít lên.

Frederick là một người chạy khá tốt, nhanh hơn Werner, nhưng hình như chiều nay sĩ quan chỉ huy đếm nhanh hơn, thời gian chạy trước của Frederick bị rút ngắn đi, tuyết cản đường cậu ấy, nên cậu ấy chạy chưa được hai mươi thước thì thầy Bastian đưa tay phải lên.

Các học viên chạy ào lên. Werner chạy cùng những người khác, cố không bị tụt lại với túi trên lưng, súng trường đeo chéo đập vào lưng họ. Những người chạy nhanh nhất hình như còn chạy nhanh hơn bình thường, như thể sợ bị người khác chạy vượt.

Frederick cố chạy. Nhưng mấy học viên chạy nhanh nhất là những con chó săn, dồn hết sức lực vào tốc độ và hào hứng vâng lệnh, Werner thấy dường như chúng chạy hăm hở và quyết tâm hơn bao giờ hết. Chúng nôn nóng muốn biết chuyện gì sẽ xảy ra nếu ai đó bị bắt kịp.

Khi chúng vượt qua cậu ấy thì Frederick chỉ còn cách thầy Bastian mười lăm sải chân.

Chúng tụ lại thành nhóm quanh những người đến đích đầu tiên trong lúc Frederick và những người còn lại chạy đến đích, tất cả đều bị tuyết bám đầy người. Thầy Bastian bước tới. Các học viên vây quanh thầy hướng dẫn, ngực phập phồng, nhiều người chống tay lên đầu gối. Chúng hổn hển thở ra khói, trước khi chỗ khói ấy kịp tụ lại thành đám thì đã bị gió thổi bay mất. Frederick đứng ở giữa, thở không ra hơi và chớp đôi mi dài.

“Thường thì lần bị chộp đầu tiên”, thầy Bastian ôn tồn nhận xét, gần như là tự nói với mình, “diễn ra khá nhanh.”

Frederick liếc nhìn lên trời.

Thầy Bastian hỏi, “Cậu kia, cậu có phải là người yếu kém nhất không?”

“Em không biết, thưa thầy.”

“Cậu không biết ư?” Một khoảng lặng, vẻ không hài lòng ngấm ngầm hiện ra trên mặt thầy Bastian. “Nhìn tôi khi cậu nói.”

“Vài người yếu kém trên vài phương diện nào đó, thưa thầy. Người khác nhau thì mặt yếu kém khác nhau.”

Môi sĩ quan chỉ huy mím chặt, mắt nheo lại, vẻ ác độc dần dần hằn trên mặt. Như thể một màn mây đã thổi bay và trong một khắc con người méo mó thật sự của thầy Bastian hiện ra rành rành. Thầy kéo dây cao su ra khỏi cổ và đưa nó cho Rödel.

Rödel chớp mắt trước sức nặng của dây cao su. “Vậy thì tiếp tục”, thầy Bastian thúc giục. Xét về mặt nào đó, có lẽ thầy đang khuyến khích một thiếu niên miễn cưỡng bước vào làn nước lạnh cóng. “Cho cậu ta nếm mùi chút đi.”

Rödel nhìn xuống sợi dây: màu đen, dài ba feet, cứng lại dưới trời lạnh. Vài giây trôi qua mà Werner cảm giác như mấy tiếng, gió thổi bạt qua bãi cỏ đóng tuyết, theo sau là cơn gió nhẹ và làn tuyết tạt vèo qua bãi đất trắng xóa, đột nhiên nỗi nhớ Zollverein như một làn sóng cuồn cuộn dâng trào trong cậu: những buổi chiều thời niên thiếu thơ thẩn qua các khu nhà lấm lem muội than, kéo chiếc xe goòng chở em gái nhỏ. Đụn xỉ than trong những con ngõ, tiếng quát khàn khàn của thợ mỏ, những cậu bé ngủ chéo đầu nhau trong phòng ngủ tập thể trong khi áo khoác và quần treo trên móc dọc bức tường. Nửa đêm cô Elena lướt qua các giường như một thiên thần, thì thầm, cô biết là trời lạnh. Nhưng cô ở ngay cạnh đây, thấy không?

Jutta, nhắm mắt lại.

Rödel bước tới, đu đưa dây cao su rồi quất lên vai Frederick. Frederick lùi lại một bước. Gió rét quất qua bãi tập. Thầy Bastian nói, “Lần nữa.”

Mọi thứ trở nên đầy tởm lợm và diễn ra chậm chạp một cách kỳ lạ. Rödel hất tay ra sau và đánh tới. Lần này cậu ta quất trúng hàm Frederick. Werner ép trí óc mình hiện lên hình ảnh quê nhà: chỗ giặt quần áo; những ngón tay cô Elena đỏ ửng vì làm nhiều; những con chó trong các ngõ hẻm; làn hơi bay lên từ các ống khói - mỗi tế bào trong cậu muốn gào lên: việc này là không đúng phải không?

Nhưng ở đây như vậy là đúng.

Mất một lúc lâu. Frederick trụ vững sau cú đánh thứ ba. Thầy Bastian ra lệnh, “Lần nữa.” Đến cú đánh thứ tư, Frederick giơ tay lên, ống dây quất vào cẳng tay và cậu ấy trượt chân. Rödel lại đu đưa và thầy Bastian nói, “Vì Chúa, đây là tấm gương sáng ngời cho các cậu, hãy luôn là người dẫn đầu, lúc nào cũng vậy”, cả buổi chiều bỗng nhiên biến đổi, bị xé toạc ra; quang cảnh trước mắt Werner mờ dần như thể cậu quan sát nó từ phía cuối đường hầm: một bãi đất nhỏ phủ đầy tuyết trắng xóa, một nhóm thiếu niên, mấy cái cây trơ trụi, một tòa lâu đài đồ chơi, chẳng có thứ gì thật bằng những câu chuyện của cô Elena về tuổi thơ ở Alsace của cô và những bức vẽ Paris của Jutta. Cậu nghe thấy tiếng Rödel quất sáu lần nữa, tiếng dây cao su rít lên, tiếng cú quất tắt ngấm lạ lẫm khi dây cao su đập vào tay, vào vai, vào mặt Frederick.

Frederick có thể đi bộ hàng giờ liền trong rừng, có thể nhận ra những con chim chích từ khoảng cách năm mươi dặm chỉ qua tiếng hót của chúng. Frederick hầu như không bao giờ ích kỷ chỉ nghĩ đến mình. Frederick mạnh mẽ hơn cậu trên mọi phương diện. Werner mở miệng nhưng rồi ngậm lại; cậu chìm đắm; cậu nhắm mắt, đóng tâm trí lại.

Cuối cùng màn đánh đập kết thúc. Frederick úp mặt xuống tuyết.

“Thưa thầy?”, Rödel hỏi, thở hổn hển. Thầy Bastian cầm lại dây cao su dài từ tay Rödel, quàng nó qua cổ, đưa tay qua bụng để kéo thắt lưng lên. Werner quỳ cạnh Frederick, lật người bạn lại. Máu đang chảy ra từ mũi hay mắt hay tai cậu ấy, có lẽ là cả ba chỗ. Một mắt cậu ấy sưng vù nhắm lại; mắt kia vẫn mở. Werner nhận ra, ánh mắt bạn nhìn lên trời. Tìm kiếm thứ gì đó trên đấy.

Werner đánh liều ngước nhìn lên: một con diều hâu đang cưỡi gió.

Thầy Bastian nói, “Đứng dậy.”

Werner đứng lên. Frederick không nhúc nhích.

Thầy Bastian lặp lại, “Đứng dậy”, lần này trầm sâu hơn và Frederick quỳ lên. Cậu ấy đứng dậy, lảo đảo. Một vết cắt dài và sâu trên gò má, máu rỉ ra từ miệng vết thương. Trên lưng có vệt nước bẩn từ chỗ tuyết tan bám vào áo cậu. Werner chìa tay cho Frederick.

“Cậu kia, cậu có phải là người yếu kém nhất không?”

Frederick không nhìn sĩ quan chỉ huy. “Không phải, thưa thầy.”

Con diều hâu vẫn chao lượn trên bầu trời. Sĩ quan chỉ huy bệ vệ ngẫm nghĩ trong một lúc. Rồi giọng nói sang sảng của thầy cất lên, vang khắp cả đại đội, yêu cầu chúng chạy. Năm mươi bảy học viên chạy qua bãi đất, lắc lư trên lối đi phủ tuyết vào rừng. Frederick chạy bên cạnh Werner, mắt trái sưng vù, hai vệt máu khô trên má, cổ áo ướt đẫm và nhuốm màu nâu.

Những cành cây rung rinh và lắc rắc. Tất cả năm mươi bảy thiếu niên cùng hợp xướng.

Chúng ta sẽ hành quân tiến về phía trước,

Ngay cả khi mọi thứ đổ vỡ tan tành;

Vì ngày hôm nay tổ quốc lắng nghe chúng ta,

Và ngày mai là cả thế giới!

Mùa đông trong những khu rừng của vùng Sachsen. Werner không dám liếc nhìn bạn lần nữa. Cậu bước nhanh dưới tiết trời giá lạnh với khẩu súng trường đã tháo rời ổ đạn năm viên trên vai. Cậu sắp tròn mười lăm tuổi.