Cậu không thể tập trung vào việc học ở trường hay những cuộc chuyện trò đơn giản hay những việc vặt cô Elena giao. Mỗi khi nhắm mắt, những hình ảnh về ngôi trường ở Schulpforta choán lấy tâm trí cậu: lá cờ đỏ thẫm, những kỵ binh cơ bắp, phòng nghiên cứu sáng choang. Những cậu bé giỏi nhất của nước Đức. Chính khoảnh khắc ấy cậu thấy mình là một tấm gương đầy triển vọng mà mọi đôi mắt đều ngoái nhìn. Mặc dù có những khoảnh khắc, hình ảnh khác lập lòe trước mắt cậu, cậu thấy đứa trẻ to lớn trong cuộc sát hạch đầu vào: gương mặt trắng bệch đứng ở đầu bục trên cao hội trường. Làm sao cậu ta lại ngã. Làm sao mà chẳng ai nhúc nhích để giúp cậu ta.

Tại sao Jutta lại không thể mừng cho cậu? Tại sao, thậm chí ngay cả giây phút cậu chạy trốn, vẫn có những lời cảnh báo không thể giải thích được thì thầm từ nơi nào xa xăm trong trí óc cậu?

Martin Sachse nói, “Hãy kể lại cho bọn em nghe về thủ pháo*.”

Hay còn gọi là lựu đạn cầm tay.

Siegfried Fischer nói, “Và chim ưng nữa!”

Ba lần cậu đã chuẩn bị sẵn sàng những lý lẽ thì cả ba lần Jutta đều xoay lưng đi mất. Hết giờ này đến giờ khác cô bé giúp cô Elena chăm sóc bọn trẻ nhỏ hơn, hay đi ra chợ, hay tìm ai đó cần sự giúp đỡ, để bận rộn, để đi ra ngoài.

“Em cháu sẽ không nghe”, Werner kể với cô Elena.

“Tiếp tục thử đi.”

Trước khi cậu kịp nhận ra thì chỉ còn một ngày nữa là cậu khởi hành. Cậu thức dậy trước bình minh và tìm Jutta đang ngủ say trên chiếc giường của cô trong phòng ngủ tập thể của nữ. Hai cánh tay cô vòng quanh đầu, tấm chăn len cuộn quanh bụng, gối cô nhét trong khe hở giữa tấm đệm và tường - ngay cả khi ngủ, một hình ảnh hiếu chiến. Trên đầu giường là những bức vẽ bằng bút chì tuyệt đẹp về ngôi làng của cô Elena, về Paris với hàng nghìn tòa tháp màu trắng và bầy chim chao lượn ở trên.

Cậu gọi tên cô.

Cô ôm tấm chăn chặt hơn.

“Em sẽ đi dạo với anh chứ?”

Trước sự ngạc nhiên của cậu, cô ngồi dậy. Chúng đi ra ngoài trước khi mọi người thức giấc. Cậu im lặng đi trước cô. Chúng trèo qua một hàng rào, rồi đến hàng rào khác. Dây giày của Jutta tuột ra kéo lê phía sau. Cây kế sữa chích vào đầu gối chúng. Mặt trời mọc tạo thành một vệt lõm nơi chân trời.

Chúng dừng lại ngay mép con kênh đào. Những mùa đông trước, Werner thường đặt cô lên xe goòng kéo đến nơi này và chúng sẽ ngắm người ta trượt băng trên mặt kênh đã đóng băng, những người nông dân chân dính cỏ, sương giá đọng trên râu, năm hay sáu người ào lên cùng lúc, đứng sát vào nhau, trong cuộc đua dài tám hay chín dặm giữa thành phố. Đôi mắt những người trượt băng là đôi mắt của những con ngựa đã đi một chặng đường dài và Werner luôn phấn khích khi cậu nhìn họ, cảm thấy không khí bị khuấy động trước vận tốc của họ, nghe tiếng lưỡi giầy trượt băng lướt về phía trước và nhỏ dần - một cảm giác như thể tâm hồn cậu có thể tự do tách rời khỏi thể xác và náo động cùng họ. Nhưng ngay khi những người trượt băng tiếp tục vòng qua chỗ rẽ và để lại sau lưng những sọc trắng của đôi giày trượt trên mặt băng, thì cảm giác đó nhạt dần, cậu sẽ kéo Jutta quay về Trại Trẻ, cảm thấy cô đơn, bị bỏ rơi và bị mắc kẹt trong cuộc sống của mình hơn bao giờ hết.

Cậu nói, “Mùa đông năm ngoái không có ai đến trượt băng.”

Em gái cậu nhìn chằm chằm vào con kênh. Đôi mắt cô màu hoa cà. Mái tóc cô rối tung, không thể vào nếp và thậm chí có khi còn trắng hơn tóc cậu. Schnee.Tuyết.

Cô trả lời, “Năm nay cũng sẽ chẳng có ai đến.”

Khu liên hợp mỏ than là một dãy núi đen ngòm cháy âm ỉ phía sau lưng cô. Thậm chí lúc này Werner cũng nghe thấy một tiếng trống máy đập thình thịch từ xa vọng lại, những thợ mỏ làm ca đầu đi xuống trục nâng khi thợ làm ca đêm đi lên - tất cả đều là những chàng trai với đôi mắt mệt mỏi trên khuôn mặt lấm đầy muội than được trục nâng đưa lên trên để thấy ánh mặt trời - và trong một thoáng cậu cảm nhận được một hình dáng to lớn, khủng khiếp ẩn hiện lờ mờ từ xa ngay sau khi trời sáng.

“Anh biết là em giận...”

“Anh sẽ trở thành người giống như Hans và Herribert.”

“Không có.”

“Ở cạnh những gã trai như vậy một thời gian và anh sẽ giống vậy.”

“Cho nên em muốn anh ở lại à? Đi xuống những mỏ than ư?”

Họ nhìn một người đạp xe đạp ở xa nơi cuối đường. Jutta kẹp hai tay dưới nách. “Anh có biết là em đã nghe được gì không? Qua cái điện đài của chúng ta? Trước khi anh phá hủy nó?”

“Thôi nào, Jutta, anh xin em.”

“Các chương trình phát thanh từ Paris. Họ nói trái ngược hoàn toàn với mọi thứ đài Deutschlandsender phát. Họ gọi chúng ta là ác quỷ. Rằng chúng ta đang gây ra tội ác. Anh có biết tội ác nghĩa là gì không?”

“Xin em, Jutta.”

Jutta nói tiếp. “Có đúng không khi làm việc gì đó chỉ bởi vì những người khác cũng làm như vậy?”

Sự hồ nghi len lỏi như những con lươn. Werner đẩy chúng trở lui. Jutta mới mười hai tuổi, vẫn là con nít.

“Anh sẽ viết thư cho em mỗi tuần. Hai lần một tuần nếu anh có thể. Em không phải đưa chúng cho cô Elena đọc nếu em không muốn.”

Jutta nhắm mắt lại.

“Không phải là mãi mãi, Jutta. Có lẽ là hai năm. Một nửa học viên được nhận không thể tốt nghiệp. Nhưng có lẽ anh sẽ học được thứ gì đó; có thể họ sẽ dạy anh trở thành một kỹ sư đích thực. Có khi anh có thể học cách lái máy bay, như lời cậu bé Siegfried đã nói. Đừng lắc đầu, chẳng phải chúng ta luôn muốn được nhìn thấy bên trong một chiếc máy bay sao? Anh sẽ đưa chúng ta bay đến phía Tây, em và anh, cả cô Elena nữa nếu cô muốn. Hay chúng ta có thể đi tàu hỏa. Chúng ta sẽ băng qua những cánh rừng và villages de montagnes, những ngôi làng trên núi, tất cả những nơi cô Elena đã kể khi chúng ta còn bé. Có lẽ chúng ta có thể đi đến tận Paris.”

Ánh sáng đâm chồi. Ngọn cỏ khẽ lay động. Jutta mở mắt nhưng không nhìn cậu. “Đừng nói dối. Anh có thể gạt mình, Werner, nhưng đừng gạt em.”

Mười tiếng sau, cậu lên tàu hỏa.