Werner Pfennig lớn lên ở một vùng cách thủ đô Paris ba trăm dặm về hướng Đông Bắc gọi là Zollverein: một khu mỏ than rộng bốn ngàn mẫu Anh ở ngoại ô Essen, nước Đức. Đây là vùng luyện thép, mỏ than antraxit*, đầy nhà ổ chuột. Những ống khói nghi ngút, những đầu máy di chuyển qua lại trên các hệ thống đường ray chạy bằng cáp điện, những cái cây trơ trụi lá mọc trên đống xi than trông như những bàn tay xương xẩu trồi từ dưới đất lên.

Là loại than có nhiệt năng cao và hàm lượng lưu huỳnh thấp.

Werner và em gái, Jutta, lớn lên ở Trại Trẻ, một trại mồ côi hai tầng được xây bằng gạch thải trên đường Viktoriastrasse gồm nhiều phòng chứa lũ nhóc đau ốm ho sù sụ, bọn trẻ sơ sinh khóc lóc cùng những cái rương mòn vẹt đựng những tài sản cuối cùng của cha mẹ quá cố gồm có: mấy bộ quần áo chắp vá, bộ dao nĩa dùng trong tiệc cưới mờ xỉn, những tấm ảnh chụp gia đình phai màu chìm nghỉm trong chỗ đồ.

Những năm đầu đời của Werner là giai đoạn đói kém nhất. Đàn ông giành giật việc làm bên ngoài những cánh cổng của Zollverein, trứng gà giá hai triệu reichmark* một quả, sốt thấp khớp như con sói hung tàn săn đuổi bọn trẻ ở Trại Trẻ. Không có bơ hay thịt. Trái cây chỉ là tưởng tượng. Nhiều tối, trong những năm tháng tồi tệ nhất, nữ giám hộ của Trại Trẻ cho bọn trẻ ăn bánh được làm từ bột mù tạc và nước.

Loại tiền tệ lưu hành ở Đức từ năm 1924 đến năm 1948.

Nhưng dường như cậu bé Werner bảy tuổi đã vượt qua được. Cậu nhỏ con, tai vểnh và giọng nói ngọt ngào cao vút; mái tóc màu bạc trắng của cậu làm người khác ngơ ngẩn. Trắng như tuyết, trắng như sữa, trắng như phấn. Một sắc trắng không thể diễn tả. Mỗi sáng, cậu buộc dây giày, nhét báo bên trong áo khoác như một lớp lót để bớt lạnh và bắt đầu thăm dò thế giới. Cậu chộp lấy những bông tuyết, bọn nòng nọc, lũ ếch ngủ đông; cậu nịnh nọt xin bánh mì từ những người bán bánh mì đã bán hết hàng; cậu thường xuất hiện trong bếp với sữa tươi cho bọn trẻ sơ sinh. Cậu cũng làm ra nhiều thứ: hộp giấy, máy bay hai tầng cánh xù xì, thuyền đồ chơi có bánh lái.

Cứ vài ngày cậu lại làm nữ giám hộ giật mình với những câu hỏi không thể trả lời như: “Cô Elena, tại sao chúng ta lại nấc cục vậy?”

Hay: “Cô Elena, nếu mặt trăng to đến thế thì làm cách nào mà nó trông nhỏ xíu vậy?”

Hay: “Cô Elena, con ong có biết là nó sắp chết nếu nó đốt ai đó không?”

Cô Elena là một nữ tu đạo Tin lành đến từ Alsace, cô yêu thương bọn trẻ hơn là giám sát chúng. Cô hát những bài dân ca Pháp bằng giọng mũi the thé, giấu nhẹm điểm yếu với rượu sherry và thường đứng ngủ gật. Nhiều đêm cô cho phép bọn trẻ thức khuya khi cô kể cho chúng nghe những câu chuyện bằng tiếng Pháp về tuổi thơ êm đềm của cô trên những ngọn núi với tuyết phủ trên nóc nhà dày đến sáu feet, những người rao tin tức và những nhánh sông bốc hơi khi trời lạnh, những cánh đồng nho phủ đầy sương giá: một thế giới ngập tràn những bài ca mừng Giáng sinh.

“Những người điếc có nghe được tim mình đập không, cô Elena?”

“Tại sao không gắn cột buồm vào bên trong cái chai, cô Elena?”

Cô sẽ bật cười. Cô sẽ vò tóc Werner; cô sẽ thì thầm, “người ta sẽ nói là cháu quá bé, Werner, rằng cháu đến từ nơi không ai biết đến, rằng cháu không nên mơ mộng nhiều. Nhưng cô tin cháu. Cô tin cháu sẽ làm được những điều tuyệt vời.” Rồi cô sẽ đuổi cậu lên cái giường nhỏ mà cậu đã đòi cho riêng mình trên gác mái, kê ngay dưới cửa sổ mái nhà.

Đôi khi cậu và Jutta vẽ. Em gái cậu lẻn đến giường của Werner, cả hai nằm sấp xuống giường và thay phiên nhau dùng cây bút chì duy nhất. Jutta, nhỏ hơn Werner hai tuổi, là một họa sĩ tài năng. Cô bé thích nhất là vẽ Paris, cô bé đã nhìn thấy thành phố này qua một tấm ảnh trên bìa sau một cuốn tiểu thuyết lãng mạn của cô Elena: những mái nhà hai mảng*, những dãy nhà mờ sương, hàng rào mắt cáo bằng sắt của một tòa tháp xa xa. Cô bé vẽ những tòa nhà chọc trời màu trắng uốn lượn, những cây cầu chằng chịt, những đám đông tụ tập bên bờ sông.

Một mái chóp nhọn có hai sườn dốc mỗi bên. Một sườn dốc ở phía trên và một sườn phẳng hơn ở dưới.

Những ngày khác, sau giờ học, Werner đặt em gái lên chiếc xe goòng mà cậu đã lắp ráp từ những phần bỏ đi, kéo xuyên qua khu mỏ. Chúng chạy rầm rầm xuống những ngõ hẻm rải sỏi dài, băng qua những ngôi nhà tranh dột nát, những thùng đốt phế liệu, đi qua những thợ mỏ hết việc ngồi chồm hổm, bất động như tượng cả ngày trên những thùng thưa úp ngược. Một bánh xe thường bị long ra và Werner kiên nhẫn cúi xuống để vặn lại bu lông. Xung quanh chúng là hình bóng những công nhân làm ca hai lê bước vào các nhà kho trong khi công nhân làm ca một xiêu vẹo lê bước về nhà, lom khom, đói khát, đăm chiêu với khuôn mặt đen nhẻm bên dưới mũ sắt. Werner sẽ líu lo, “Chào”, “Chào buổi chiều” nhưng các thợ mỏ thường tập tễnh bước qua mà không đáp lại, thậm chí không liếc mắt nhìn cậu, mắt họ dán vào đống tạp chất, tình trạng suy thoái kinh tế của nước Đức đang lờ mờ bao phủ họ như hình bóng lù lù của công việc nặng nhọc.

Werner và Jutta tìm kiếm trong đống rác bẩn thỉu; chúng trèo lên núi máy móc han gỉ. Chúng nhổ những bụi cây mâm xôi và bồ công anh. Thỉnh thoảng chúng tìm được vỏ khoai tây hay cà rốt xanh trong những thùng rác; những buổi chiều khác chúng tìm được giấy để vẽ, hay một tuýp kem đánh răng cũ mà có thể nặn ra chỗ kem còn lại và phơi khô làm phấn viết. Thỉnh thoảng Werner kéo Jutta đến tận lối vào của hầm mỏ lớn nhất tên Pit Nine, xung quanh chỉ toàn là tiếng huyên náo, hầm mỏ sáng rực như trục dẫn giữa lõi lò hơi, trong hầm có một máy trục năm tầng để vận chuyển than, dây cáp đung đưa, búa đập rầm rầm, tiếng đàn ông hò hét, các mảnh ghép tạo nên một bức tranh tổng thể của làn sóng công nghiệp dài khắp mọi hướng và chúng quan sát những chiếc xe tải chở than chạy từ dưới lên, công nhân tràn ra khỏi các nhà kho cùng hộp cơm trưa đi về phía trục nâng như những con thiêu thân lao vào cái bẫy ánh sáng.

“Ở dưới đó”, Werner thì thào vào tai em gái. “Ba mình mất mạng ở dưới đó.”

Và khi màn đêm buông xuống, Werner kéo Jutta bé nhỏ lặng lẽ băng qua những khu vực xung quanh của Zollverein để đi về, muội than bám đầy người hai đứa trẻ tóc bạch kim, mang những thứ quý báu nhỏ nhoi chúng tìm được về số 3 đường Viktoriastrasse, nơi cô Elena nhìn chòng chọc vào cái bếp lò than, ngâm nga khúc hát ru Pháp bằng giọng hát mệt mỏi, một đứa bé chập chững giật giật dây buộc tạp dề của cô trong khi một đứa khác đang gào khóc trên tay cô.